BBC Wales celebrates Patagonia landmark

“I’ve travelled around the world in my capacity as a journalist and broadcaster, but this is the first time I’ve experienced the Welsh way of life in the Chubut Province in southern Argentina.Huw Edwards
Date: 21.05.2015     Last updated: 27.07.2015 at 11.38
Category: Wales
To mark a century and a half since the establishment of Y Wladfa, the Welsh settlement in Patagonia, BBC Wales has announced a series of programmes and features about the historic Welsh outpost and its people, across tv, radio and online.
  • Patagonia With Huw Edwards - history of the Welsh settlement sees news anchorman fulfil a lifelong ambition to visit Y Wladfa
  • BBC Cymru Fyw’s blog captures key events on the Mimosa’s voyage between Liverpool and Patagonia
  • Commentary, comedy and conversation across television, radio and online

In two landmark programmes, Huw Edwards will outline the history of the Welsh in Patagonia (Patagonia With Huw Edwards for BBC One Wales in early June, and Patagonia Huw Edwards for S4C, May 31 at 8pm.)

Fulfilling a lifelong ambition to visit Patagonia, Huw presents an illuminating portrait of the first settlers, and the programme questions some of the mythology and sheds new light on the Colony’s past, present and future. He meets some of the descendants of the settlers who sailed on the Mimosa across the Atlantic in search of a new life in South America, in what was one of the greatest adventures in the history of Wales.

Huw explores the prospects for the Welsh language in Patagonia and what the future holds for the culture the pioneers strived to protect. He even plays a Welsh hymn on a harmonium which arrived in the Colony in 1865 with the first Welsh pioneers.

Huw Edwards, who first heard tales about Patagonia in Llangennech Primary School 40 years ago, says: “I’ve travelled around the world in my capacity as a journalist and broadcaster, but this is the first time I’ve experienced the Welsh way of life in the Chubut Province in southern Argentina.”

"The communities of Chubut and the Andes were both warm and sincere in their welcome, proud of their Welsh ancestry, and keen to lay firm foundations for the future."

There will be other programmes across Radio Wales and Radio Cymru.

Cymru Fyw will be following that historic journey on the Mimosa with a real-time blog capturing the key events between Liverpool and Patagonia. The blog, which kicks-off on May 28, will help readers understand some of the difficulties faced by the 150 intrepid travellers.

It’s based on real-life diary entries by publisher Joseph Seth Jones from Denbighshire, who was 20 years of age when he boarded the Mimosa in Liverpool. The live blog will document the trials and tribulations of his fellow travellers; from the deaths of some of the youngest members and their burial at sea, religious support in the form of daily prayer meetings, to accusations of robbery from other passengers on board.

And the BBC National Orchestra of Wales has announced that it will be embarking on one of its most ambitious tours to date, taking to the air and road to tour South America. In a three week tour the Orchestra will visit Argentina, Chile and Uruguay, for concerts with conductor Grant Llewellyn and harpist Catrin Finch at venues in Buenos Aires (2 & 4 November), Rosario (5 November), Cordoba (6 November), Santiago (8 November) & Montevideo (11 November).

Rhodri Talfan Davies, Director of BBC Wales says: “There are celebrations across Wales and Patagonia to mark this very special anniversary. As the national broadcaster, BBC Wales will tell the remarkable story of how the Welsh settled in Patagonia across our programmes and services, presenting this incredible story to new audiences”.

Dafydd Rhys, S4C Director of Content says: “We are all set at S4C to celebrate the fascinating history of the Welsh people and those of Welsh heritage in Patagonia with a range of exciting new programmes and a rich archive. This authoritative documentary by Huw Edwards, one of the leading Welsh broadcasters of our generation, will be the best possible taster for the season that is scheduled to mark the 150th anniversary of the landing in July. We are delighted to be working closely with the BBC and many other organisations to make this national celebration truly memorable”.

Notes to Editors

Radio Wales and Radio Cymru programmes will mark the anniversary with a series of programmes and features.

Radio Wales

A new sitcom Somewhere Else, in June, takes a sideways look at the Wladfa movement.

There’s a three-part series in September, Patagonia, which looks at the story of Y Wladfa, with presenter Dylan Iorwerth.

In December, Carolyn Hitt joins the likes of Rhod Gilbert, Derek Brockway and two members of the Manic Street Preachers on a charity trek following in the footsteps of the first settlers. Patagonia On Foot will air in December.

Radio Cymru

In Y Camsyniad Mawr on May 20, and again on Sunday May 24, author Jon Gower asks whether the decision to set sail for Patagonia was an adventure or, in fact, a great mistake.

On Dei Tomos, May 24, the programme will focus on Patagonia. Jon Gower will talk about his book ‘Gwalia Patagonia’, Luned Rhys Parri discusses the Patagonia 150 and Dei talks to Luned Gonzalez who’s from the Colony. There’s music from Gwennan Gibbard and Rhisiart Arwel and E Wyn James discusses Michael D Jones’s contribution.

The state of the Welsh language in today’s Patagonia is explored in Manylu, May 28 – exactly a hundred and fifty years since the Mimosa set sail from Liverpool. And the following day, Dylan Jones will broadcast live from Liverpool Docks.

Over the coming months, Bore Cothi follows the story of the Lewis family, who have swapped life in Carmarthenshire with life in Patagonia for the coming year. Fabio Lewis, who’s originally from Patagonia, will keep in regular touch with the programme and a documentary will tell the tale of their adventure later in the year.

And on June 5, a live link-up on Radio Cymru for BBC Music Day, will aim to bridge more than 7,000 miles and set the greatest distance between people singing a duet, certified by Guinness World Records. Singer Shân Cothi, who presents a daily programme on weekday mornings on Radio Cymru, will be joined from Argentina by Andres Evans for a unique rendition of the traditional Welsh hymn, Calon Lân.

Shân will be joined at BBC Hoddinott Hall in Cardiff by the BBC National Orchestra of Wales and a massed choir featuring members of various choirs including the BBC National Chorus of Wales, Côr CF1, the Radio Cymru staff choir and the Wales Millennium Centre/Only Kids Aloud Chorus 2015/16. Andres Evans will be joined in Patagonia by members of the Gaiman Music School Choir.

The unique Radio Cymru broadcast at 4.20pm, part of Tudur Owen’s Friday afternoon show, will also be simulcast live on BBC Radio Wales and BBC Radio 3, and is one of the most ambitious projects, in terms of technology and logistics, ever undertaken by Radio Cymru.

SM2 

BBC CYMRU YN DATHLU CARREG FILLTIR YN HANES PATAGONIA

• Patagonia Huw Edwards – y cyflwynydd newyddion yn gwireddu breuddwyd wrth ymweld â’r Wladfa
• Blog Cymru Fyw yn olrhain hanes y prif ddigwyddiadau ar fwrdd y Mimosa ar ei thaith rhwng Lerpwl a Phatagonia
• Sylwebaeth a sgyrsiau ar deledu, radio ac ar-lein

I gofnodi canrif a hanner ers sefydlu’r Wladfa, mae BBC Cymru wedi cyhoeddi cyfres o raglenni a chynnwys amrywiol am Batagonia a’i phobl - ar deledu, radio ac ar-lein.

Mewn dwy raglen arbennig, bydd Huw Edwards yn olrhain hanes y Cymry ym Mhatagonia (Patagonia Huw Edwards ar S4C, Mai 31 am 8pm a Patagonia with Huw Edwards ar BBC One Wales, i’w darlledu ddechrau Mehefin).

Tra’n gwireddu breuddwyd wrth ymweld â’r Wladfa, mae Huw yn cyflwyno portread arbennig o’r ymsefydlwyr cyntaf, gan gwestiynu rhai o’r chwedlau a chyflwyno golwg newydd ar y gorffennol, y presennol a’r dyfodol. Mae’n cyfarfod rhai o berthnasau yr arloeswyr cynnar a hwyliodd ar draws Môr yr Iwerydd ar y Mimosa i ddechrau bywyd newydd yn Ne America. Dyma un o’r anturiaethau mwyaf yn hanes Cymru.

Mae Huw yn ystyried dyfodol y Gymraeg ym Mhatagonia a’r diwylliant y bu’r Cymry yn brwydro i’w ddiogelu. Caiff gyfle, hyd yn oed, i ganu emyn dôn ar harmoniwm gyrhaeddodd y Wladfa yn 1865 gyda’r arloeswyr cynnar.

Dywedodd Huw Edwards, a glywodd hanes Patagonia am y tro cyntaf yn Ysgol Gynradd Llangennech, ddeugain mlynedd yn ôl,
“Teithiais ar draws y byd yn rhinwedd fy swydd fel newyddiadurwr a darlledwr, ond dyma'r cyfle cyntaf a gefais i flasu'r bywyd Cymreig a Chymraeg yn Nhalaith Chubut yn ne Ariannin”.
“Y mae cymunedau Dyffryn Camwy a'r Andes ill dau yn gynnes a didwyll eu croeso, yn falch o'u tras Cymreig, ac yn awyddus iawn i osod seiliau cadarn ar gyfer y dyfodol.”
Bydd rhaglenni eraill ar Radio Cymru a Radio Wales.

Mae Cymru Fyw (bbc.co.uk/cymrufyw) yn dilyn y daith hanesyddol ar y Mimosa, gyda blog byw, sy’n olrhain y prif ddigwyddiadau rhwng Lerpwl a Phatagonia. Bydd y gwasanaeth, sy’n dechrau ar Fai 28 yn helpu darllenwyr i ddeall rhai o’r anhawsterau oedd yn wynebu’r 150 o deithwyr dewr.

Mae’r blog yn seiliedig ar ddyddiadur go iawn, gan Joseph Seth Jones, cyhoeddwr oedd yn ugain oed pan hwyliodd ar y Mimosa o Lerpwl. Cawn wybod mwy am helyntion a thrallodion ei gyd-deithwyr; o hanes marwolaeth rhai o’r aelodau ieuengaf a’u claddedigaethau ar y môr, y ddarpariaeth grefyddol gyda’r cyfarfodydd gweddi, i gyhuddiadau o ladrata gan deithwyr eraill.

Ac mae Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC yn mynd ar un o'i theithiau mwyaf uchelgeisiol eto, gan hedfan i Dde America i fynd ar daith. Ar y daith tair wythnos, bydd y Gerddorfa'n ymweld â'r Ariannin, Chile ac Wrwgwái i chwarae cyngherddau gyda'r arweinydd Grant Llewellyn a'r delynores Catrin Finch mewn lleoliadau yn Buenos Aires (2 a 4 Tachwedd), Rosario (5 Tachwedd), Cordoba (6 Tachwedd), Santiago (8 Tachwedd) a Montevideo (11 Tachwedd).

Dywedodd Rhodri Talfan Davies, Cyfarwyddwr BBC Cymru, “Mae ’na ddathliadau ar draws Cymru a Phatagonia i gofnodi’r pen-blwydd arbennig. Fel darlledwr cenedlaethol, bydd BBC Cymru yn adrodd hanes sefydlu’r Wladfa ym Mhatagonia ar ein rhaglenni a’n gwasanaethau, gan gyflwyno’r stori ryfeddol hon i gynulleidfaoedd newydd”.

Meddai Dafydd Rhys, Cyfarwyddwr Cynnwys S4C, “Bydd S4C yn nodi hanes difyr y Cymry a’r rheiny ag etifeddiaeth Gymreig ym Mhatagonia gydag amrywiaeth o raglenni cyffrous, newydd ac archif cyfoethog. Mae rhaglen ddogfen Huw Edwards, un o ddarlledwyr mwyaf blaenllaw ein cenhedlaeth, yn rhoi blas o'r hyn sydd i ddod yn ein tymor dathlu’r glaniad ym mis Gorffennaf. Rydym ni wrth ein bodd i gael cydweithio yn agos gyda’r BBC a nifer o gyrff eraill i wneud hwn yn ddathliad rhyngwladol bythgofiadwy.”

NODIADAU AR GYFER GOLYGYDDION

Bydd Radio Cymru a Radio Wales yn dathlu’r pen-blwydd gyda chyfres o raglenni ac eitemau nodwedd.

Radio Cymru

Yn y rhaglen Y Camsyniad Mawr ar Fai 20, ac eto ar Fai 24, bydd yr awdur Jon Gower yn ystyried os oedd y penderfyniad i hwylio i Batagonia yn anturiaeth neu, mewn gwirionedd, yn gamgymeriad mawr.

Bydd Dei Tomos, ar Fai 24, yn canolbwyntio ar Batagonia. Yn y rhaglen bydd Jon Gower yn trafod ei lyfr ‘Gwalia Patagonia’, Luned Rhys Parri yn trafod arddangosfa ‘Patagonia 150’ a bydd Dei yn sgwrsio â Luned Gonzalez o’r Wladfa. Bydd cerddoriaeth gan Gwennan Gibbard a Rhisiart Arwel ac fe fydd E Wyn James yn trafod cyfraniad Michael D Jones.

Bydd Manylu, ar Fai 28 - ar yr union ddiwrnod pan hwyliodd y Mimosa 150 o flynyddoedd yn ôl - yn ystyried cyflwr y Gymraeg ym Mhatagonia heddiw. A’r diwrnod canlynol, bydd Dylan Jones yn darlledu’n fyw o Ddociau Lerpwl.

Dros y misoedd nesaf bydd Bore Cothi yn dilyn stori teulu’r Lewis, sydd wedi newid bywyd yn Sir Gaerfyrddin am fywyd ym Mhatagonia am flwyddyn. Bydd Fabio Lewis, sy’n wreiddiol o Batagonia yn cadw mewn cysylltiad â’r rhaglen ac fe fydd rhaglen ddogfen yn adrodd hanes eu hanturiaeth yn hwyrach yn y flwyddyn.

Ac ar Fehefin 5, ar gyfer Diwrnod Cerddoriaeth y BBC, bydd darllediad uchelgeisiol fydd yn cysylltu Cymru â Phatagonia. Bydd y cysylltiad byw yn anelu i bontio dros 7,000 o filltiroedd, sef y pellter mwyaf rhwng pobl yn canu deuawd, wedi’i ardystio gan Guinness World Records. Bydd y gantores Shân Cothi, sy’n cyflwyno rhaglen foreuol o ddydd Llun i ddydd Gwener ar Radio Cymru, yn ymuno ag Andres Evans yn yr Ariannin ar gyfer perfformiad arbennig o’r emyn draddodiadol Gymreig, Calon Lân.

Yn ymuno â Shân yn Neuadd Hoddinott y BBC, Caerdydd ar Fehefin 5 fydd Cerddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC a chôr unedig fydd yn cynnwys aelodau o wahanol gorau sef Corws Cenedlaethol Cymreig y BBC, Côr CF1, côr staff Radio Cymru a Chorws Only Kids Aloud Canolfan Mileniwm Cymru 2015/16. Yn ymuno ag Andres Evans ym Mhatagonia fydd aelodau o Gôr Ysgol Gerdd y Gaiman. Bydd y darllediad unigryw ar Radio Cymru am 4.20pm, fydd yn rhan o sioe brynhawn Gwener Tudur Owen, hefyd yn cael ei ddarlledu’n fyw ar BBC Radio Wales a BBC Radio 3, ac mae’n un o’r prosiectau mwyaf uchelgeisiol a gynhaliwyd erioed gan Radio Cymru o ran technoleg a threfniadau.

Radio Wales

Ym mis Medi bydd comedi sefyllfa newydd Somewhere Else, yn cymryd golwg wahanol ar Batagonia.

Mewn cyfres newydd, tair rhan, ym mis Medi, bydd Patagonia, yn edrych ar hanes ymfudo drwy stori’r Wladfa,gyda Dylan Iorwerth.

Fis Rhagfyr, bydd Carolyn Hitt yn y rhaglen Patagonia on Foot yn ymuno â Rhod Gilbert, Derek Brockway a dau aelod o’r Manic Street Preachers ar daith elusennol, gan ddilyn ôl troed yr arloeswyr Cymreig.

SM2