Pam y sioc?

Yn ôl yn nyddiau'r arth a'r blaidd pan oeddwn i yn grwt doedd yr ysgolion ddim yn cynnig gwleidyddiaeth fel pwnc. Roedd yn cael ei ystyried yn rhy ddadleuol mae'n debyg.

Yn ei le cynigiwyd lefel A ynghylch y Cyfansoddiad Prydeinig a does dim angen llawer o ddychymyg i wybod mai hwnnw oedd fy hoff bwnc yn y 6ed.

Medraf ddweud wrthych hyd heddiw am arwyddocâd Maenordy Northstead yn ein cyfansoddiad a beth oedd union natur y bwrdeistrefi 'potwalloper'.

Ond yr hyn sy'n aros yn y cof fwyaf oedd brawddeg gyntaf yr athro ar ddechrau'r cwrs sef hon: "Er mwyn astudio'r Cyfansoddiad Prydeinig mae'n rhaid ei ganfod yn gyntaf."

Darn i fytholeg yw'r syniad bod gan y Deyrnas Unedig cyfansoddiad anysgrifenedig. Mae'r cyfan wedi ei sgwennu lawn yn rhywle - ond mae'n rhaid i chi wybod lle i edrych.

Darllen yr erthygl yn llawn Pam y sioc?

Celain yw May cyn Calan Mai

Rwy'n ymddiheuro am ailgylchu trydariad o neithiwr fel pennawd y bore 'ma ond roedd e'n un da ac yn haeddu esboniad efallai!

Mae maint colled Theresa May yn siarad drosti hi ei hun ond efallai nad y bleidlais ei hun oedd y peth mwyaf arwyddocaol i ddigwydd neithiwr.

Darllen yr erthygl yn llawn Celain yw May cyn Calan Mai

Merwino Moreno

Os ewch chi i chwilio i berfeddion arolygon barn Cymreig fe ddewch o hyd i gwestiwn sydd aml yn cael ei anwybyddu gan y cyfryngau ond sy'n denu sylw helaeth gan seffolegwyr a chymdeithasegwyr. Cwestiwn ynghylch hunaniaeth yw cwestiwn Moreno a enwyd ar ôl yr academydd o Sbaen wnaeth ei ddyfeisio.

Mae'r fersiwn Cymreig yn gofyn p'un ai ydy pobol yn ystyried nhw ei hun yn Gymry, yn Brydeinwyr neu'r ddau ac, os felly, p'un yw'r bwysicaf o'r ddwy elfen.

Darllen yr erthygl yn llawn Merwino Moreno

Peint yn y Prins

Nawr bod Tafarn Bessie yng Nghwm Gwaun wedi ei llosgi mae'n debyg taw tafarn y Prince of Wales yng Nghynffig, y Tŷ Newydd i rai, yw fy hoff dafarn yng Nghymru.

I'r rheiny sydd ddim yn gyfarwydd â'r lle mae'r adeilad, sy'n dyddio o'r pymthegfed ganrif, hefyd yn gartref i neuadd bwrdeistref Cynffig wnaeth ddiflannu o dan dwyni tywod Morgannwg yn ôl yn y canol oesoedd.

Darllen yr erthygl yn llawn Peint yn y Prins

Ein Cyfaill Paul

Mae hanes y Gymraeg yng Nghaerdydd yn hynafol ac yn ddi-dor ond bu sawl llanw a thrai ar hyd y blynyddoedd. Heb os, daeth yr isafbwynt yng nghanol y ganrif ddiwethaf. Roedd 'na filoedd o siaradwyr Cymraeg yn y ddinas o hyd ond roedd yr iaith yn anweladwy ac roedd yr ysgolion yn debycach o ddathlu Empire Day na Gŵyl ein nawdd sant.

Pa mor debygol oedd hi felly y byddai crwt ifanc o deulu Catholig oedd mwy neu lai yn byw ar gardod yn cwympo mewn cariad â'r iaith Gymraeg? Diolch byth mai dyna'n union ddigwyddodd i Paul Flynn.

Darllen yr erthygl yn llawn Ein Cyfaill Paul

Kio parlamento en Esperanto?

Peidiwch â dweud wrth y Saeson ond mae eu hiaith nhw yn beth rhyfedd ar y naw. Ydy, mae hi'n iaith Almaenaidd ond mae bron i drigain y cant o'i geirfa yn dod o ieithoedd Lladinaidd. Cofiwch hynny'r tro nesaf y bydd rhiw ionc yn chwerthin ynghylch y ffaith bod geiriau fel tractor neu lori'n ymddangos yn y Gymraeg. Y Saesneg yw'r lleidr pennaf pan ddaw hi at dwgyd geiriau!

Mae hynny'n dod â ni at y geiriau 'Parliament' a 'Senedd' a'r drafodaeth ynghylch beth i alw'r lle yma - rhywbeth y mae rhai yn teimlo'n rhyfeddol o gryf yn ei gylch.

Darllen yr erthygl yn llawn Kio parlamento en Esperanto?

Ar y trên i Afonwen

Trwy gyd-ddigwyddiad heddiw roedd Aelodau Seneddol ac Aelodau Cynulliad yn trafod yr un pwnc, neu ddwy agwedd o'r un pwnc. Coeliwch neu beidio nid Brexit oedd y pwnc hwnnw ond ein gwasanaeth trenau. Gwasanaethau'r Great Western Railway oedd dan y lach yn San Steffan tra roedd gwleidyddion y Bae yn edrych ar wasanaethau mwy eang gan gynnwys rhai Trafnidiaeth Cymru, cwmni sy'n eiddo i Lywodraeth Cymru.

Nawr mae ceisio gweithio allan pwy sy'n gyfrifol am beth ar ein rheilffyrdd ni yn dasg anodd ar y naw. Yn achos GWR honnodd yr aelod seneddol, Stephen Doughty bod y cwmni, sy'n rhedeg y trenau, Network Rail, sy'n berchen yr isadeiledd ac Adran Drafnidiaeth Whitehall yn tueddu i feio eu gilydd am broblemau'r rhwydwaith.

Darllen yr erthygl yn llawn Ar y trên i Afonwen

Rho i mi fanna...

Mae'n rhai bod penolau'n cyndadau yn fwy gwydn na'n rhai ni. Roedd y rheiny yn gallu eistedd trwy oriau o dân a brwmstan ar y Sul tra bod meinciau capel yn anghysuro cynulleidfa o fewn byr o dro'r dyddiau hyn. Edrychwch o'ch cwmpas y tro nesaf y mae pregeth yn tynnu am ugain munud a chewch weld yr aflonyddwch!

Roedd gwylio sesiwn y Cynulliad ddoe rhywbeth yn debyg i brofiad ein cyndeidiau, dybiwn i. Cafwyd awr ar ôl awr o alar a gwae wrth i weinidogion gyflwyno eu cynllunio ar gyfer Brecsit heb gytundeb.

Darllen yr erthygl yn llawn Rho i mi fanna...

Coridorau Grym

Dydw i ddim wedi ysgrifennu rhyw lawer ynghylch helyntion Theresa May. Dydw i ddim yn treulio llawer o amser yn San Steffan y dyddiau hyn ac rwy'n teimlo rhywsut bod popeth sydd 'na i ddweud wedi cael ei ddweud gan rywun yn rhywle!

Ar ôl dweud hynny wrth wylio Tŷ'r Cyffredin neithiwr roedd hi'n anodd anwybyddu pwysigrwydd y foment, nid yn unig o safbwynt Brexit ei hun ond hefyd o safbwynt ein cyfansoddiad. Ar ôl y bleidlais neithiwr, roeddwn i'n difaru braidd na fachais i'r gwerslyfrau ar ddiwedd y cwrs!

Darllen yr erthygl yn llawn Coridorau Grym

Ar y Mark

Wel dyma ni yn ôl ar y ffas a phawb a'u mandrelau wrth law i balu ymlaen trwy 2019.

O safbwynt y Cynulliad mae'r capten newydd wrth y llyw a chafwyd blas heddiw o'r hyn y gallwn ddisgwyl gan Mark Drakeford yn yr wythnosau a blynyddoedd i ddod.

Darllen yr erthygl yn llawn Ar y Mark