I'r Gad

Mae'n siŵr bod pob un ohonom ni rhywbryd wedi cael y profiad o weld rhywun yn colli ei dymer ac yn moelyd y bwrdd Monopoly neu Risk gan chwalu'r gêm. Gormod o sieri Nadolig neu Irish Cream sydd ar fai gan amlaf!

Amhosib yw mynd yn ôl at y gêm fel oedd hi ac afraid yw cychwyn gem newydd rhag ofn i'r un peth ddigwydd eto. Gwell yw setlo lawr i wylio'r Snowman am yr ugeinfed tro.

Mae Bregsit wedi cael effaith digon tebyg ar ein gwleidyddiaeth ni. Mae'r cyfan a'r chwâl a neb yn gwybod yn lle y bydd y darnau'n disgyn.

Mae hynny'n gwneud ein paratoadau ni newyddiadurwyr ar gyfer yr etholiad sydd o'n blaenau yn anodd a dweud y lleiaf.

Pa seddi allasai newid dwylo? Pa etholaethau sy'n haeddu sylw arbennig? Gan amlaf mae cwestiynau felly yn ddigon hawdd i'w hateb mewn etholiadau seneddol ond ychydig bach yn anoddach mewn gornestau Cynulliadol.

Darllen yr erthygl yn llawn I'r Gad

Y Brenin Mawr Caradog

Dim ond dau beth rwy'n gwybod ynghylch Caradog. Y peth cyntaf yw ei fod wedi ennill maddeuant yr Ymerawdwr Clawdiws am frwydro yn erbyn y llengoedd a gwrthsefyll goresgyniad tiriogaeth Britannia. Yr ail beth yw bod milwyr dewr y Brenin Mawr Caradog yn dod dros y bryn.

Diolch i Tacitus am y ffaith gyntaf a Gwersyll Llangrannog am yr ail.

Darllen yr erthygl yn llawn Y Brenin Mawr Caradog

Hen Geiliog y Gwynt

Os ydy coeden yn syrthio yn y goedwig a neb yn ei chlywed ydy hi'n gwneud sŵn neu, mewn geiriau eraill, os nad yw llywodraeth yn gallu llywodraethu ydy hi mewn gwirionedd yn llywodraeth o gwbl?

Dyna'r sefyllfa sy'n ein hwynebu yn San Steffan ar hyn o bryd. Mae gennym Lywodraeth sydd wedi colli ei mwyafrif, nad yw'n meddu ar y gallu i addoedi'r senedd na galw etholiad cyffredinol. Mae hi'n bodoli mewn rhyw burdan diddiwedd yn troi fel ceiliog y gwynt ac yn cyflawni dim.

Darllen yr erthygl yn llawn Hen Geiliog y Gwynt

Y Tri yn Un

Fe fydd y rheiny ohonoch sy'n mwynhau diwinyddiaeth ac sy ddim yn Undodiaid yn gyfarwydd â chysyniad y Drindod Sanctaidd sef Duw'r Tad, y Mab a'r Ysbryd Glan a bod y tri yn un a'r un yn dri ar yr un pryd.

Mae angen rhyw fath o ddealltwriaeth felly wrth ystyried y berthynas rhwng y Blaid Lafur, Llafur Cymru a Llafur yr Alban.

Darllen yr erthygl yn llawn Y Tri yn Un

Arglwydd, dyma fi

Rwy'n tybio bod Theresa May yn ddiolchgar bod y gwefannau newyddion yn llawn dop o straeon Bregsit y bore 'ma a bod ei rhestr anrhydeddau olaf yn cael fawr o sylw.

Holl bwynt rhoi'r cyfle i Brif Weinidog lunio rhestr anrhydeddau ar ôl ymddiswyddo yw rhoi cyfle iddi hi neu fe wobrwyo pobol sydd wedi eu cynorthwyo, ond, yn ddieithriad bron mae hynny'n denu beirniadaeth lem.

Darllen yr erthygl yn llawn Arglwydd, dyma fi

Boneddigion a Foneddigesau

Un o'r problemau wrth ysgrifennu pwt mewn cyfnod fel yr un presennol yw bod pethau'n dyddio'n rhyfeddol o sydyn a bod bron popeth sy 'na i ddweud wedi ei ddweud gan rywun yn rhywle! Mae bod yn wreiddiol yn gallu bod yn anodd weithiau.

Ond fe wnaeth un peth fy nharo wrth wylio BBC Parliament neithiwr.

Darllen yr erthygl yn llawn Boneddigion a Foneddigesau

Y bore wedyn

Mae Sir Frycheiniog yn sir o drobwyntiau. Fe fyddai Cymru'n lle gwahanol iawn pe bai Llywelyn ap Gruffydd heb anelu ei geffyl i gyfeiriad Cilmeri neu pe bai Pantycelyn heb oedi ym mynwent Talgarth i wrando ar Hywel Harris.

Doedd isetholiad Brycheiniog a Maesyfed yn 1985 ddim yn un o'r trobwyntiau hynny er ei fod yn ymddangos felly ar y pryd. Geiriau gwag oedd honiad y Rhyddfrydwyr bod yr ornest wedi rhoi terfyn ar Thatcheriaeth a phroffwydoliaeth Neil Kinnock ei fod e ar ei ffordd i Downing Street.

Darllen yr erthygl yn llawn Y bore wedyn

Mae'n Foris yn Seion

Wele'n gwawrio ddydd i'w gofio, Geni Seilo, gorau swydd.

1997 oedd y tro cyntaf i mi gwrdd â Boris Johnson. Roeddwn i'n ffilmio proffil o etholaeth De Clwyd i newyddion S4C a Johnson oedd ymgeisydd y Ceidwadwyr, y tro cyntaf iddo roi ei ben ar y bloc mewn etholiad.

Darllen yr erthygl yn llawn Mae'n Foris yn Seion

Draw yn yr India

Rydym yn tueddu meddwl am fwrdeistrefi pwdr fel pethau wnaeth ddiflannu gyda'r Great Reform Act yn 1832 a do, fe gafwyd gwared ar yr esiamplau gwaethaf, llefydd fel Old Saurum a Gatton, ill dau â saith etholwr yn unig. Ond serch y ddeddf, fe oroesodd nifer o etholaethau rhyfeddol o fach tan y ganrif ddiwethaf.

Fe barodd etholaeth bwrdeistref Maldwyn, er enghraifft tan 1918 er mai dim ond rhyw dair mil o etholwyr oedd wedi eu cofrestru yno.

Darllen yr erthygl yn llawn Draw yn yr India

Plasdwreiddio

Hwre! Fi wedi bathu gair newydd!

Plasdwreiddio; (be) i gael eich traflyncu gan ddinas gyfagos.

Darllen yr erthygl yn llawn Plasdwreiddio