Cyn-chwaraewr Llanelli yn trafod cynllun twyll ar gamera

  • Cyhoeddwyd
Y pum chwaraewr yn trafod trefnu digwyddiadau penodol mewn gemau
Disgrifiad o’r llun,
Mae ffilmio cudd rhaglen Wales Investigates yn dangos pum dyn yn trafod trefnu digwyddiadau penodol mewn gemau

Mae pêl-droediwr oedd yn arfer chwarae gyda chlwb yng Nghymru wedi cael ei ffilmio'n gudd wrth iddo helpu recriwtio chwaraewyr i drefnu digwyddiadau penodol yn ystod gemau.

Mae ymchwiliad gan y BBC yn dangos cyn-chwaraewr Llanelli, Emile N'Goy, ei frawd Hermes N'Goy a thri chwaraewr Ewropeaidd yn trafod yr arfer anghyfreithlon sy'n cael ei alw'n spot-fixing gyda newyddiadurwyr cudd.

Dan gytundeb spot-fix, yn hytrach na cheisio sicrhau canlyniad penodol, mae chwaraewyr yn sicrhau digwyddiadau penodol yn ystod gêm - fel ildio cic rydd yn fwriadol - er mwyn i droseddwyr allu twyllo'r bwcis.

Nid yw Emile N'Goy na'r tri chwaraewr Ewropeaidd - Idris Laib, Jean-Francois Mbuba a Julien Vercauteren - wedi ymateb i geisiadau am sylw ond mae Hermes N'Goy wedi gwadu bod yr un o'r pump yn bwriadu bod yn rhan o dwyll spot-fix.

Spot-fix - sut a pham?

Mae pobl yn gallu betio ar ystod eang o ddigwyddiadau yn ystod gemau pêl-droed. Dyma rai enghreifftiau:

  • Nifer y cardiau melyn neu goch yn ystod gêm unigol;
  • Os yw chwaraewr penodol yn cael ei hel o'r maes;
  • Nifer y ciciau cornel o fewn yr hanner awr cyntaf;
  • Sawl tafliad yn ystod pum munud cyntaf y gêm.

Mae gangiau troseddol yn talu chwaraewyr a swyddogion i weithredu mewn ffordd benodol. Maen nhw wedyn yn betio ar ddigwyddiadau penodol gan wybod y byddan nhw'n digwydd.

Cafodd y brodyr N'Goy eu geni yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd Congo a'u magu yn Ffrainc.

Mae Emile N'Goy, sydd heb gytundeb ar hyn o bryd, wedi chwarae i sawl clwb haenau is y DU, gan gynnwys Llanelli, Stranraer, Brechin City, Dorchester Town, ynghyd â chlybiau ym Mhortiwgal a'r Eidal.

Does dim awgrym bod achosion o spot-fixing wedi digwydd yn unrhyw un o'r clybiau hyn, na bod unrhyw chwaraewyr eraill yno wedi cymryd rhan.

Disgrifiad o’r llun,
Mae Emile N'Goy wedi chwarae i sawl clwb haen is ar draws y DU

Ar ôl derbyn awgrym bod gan Emile N'Goy gysylltiadau gyda threfnwyr canlyniadau proffesiynol, fe wnaeth newyddiadurwyr rhaglen BBC Wales Investigates ffilmio pedwar cyfarfod gyda'r ddau frawd yn gudd dros 20 mis.

Yn y cyfarfod cyntaf, yn ystod gêm Llanelli, mae'r newyddiadurwr yn mynd at Emile gan ddweud ei fod yn edrych am gyfleoedd i fuddsoddi arian o'r farchnad ddu. Atebodd Emile y byddai'n trafod y mater gyda'i frawd.

Mae cyfarfod dilynol, mae Hermes N'Goy yn rhybuddio'r newyddiadurwr cudd: "Fe wyddoch chi bod hyn yn anghyfreithlon... rhaid bod yn ofalus iawn wrth wneud y math yma o beth."

Yna mae'n awgrymu recriwtio tri chwaraewr - ymosodwr, amddiffynnwr a chwaraewr canol cae.

Llai o archwilio

Yn ddiweddarach mae'n awgrymu recriwtio dau chwaraewr arall a dau aelod staff, gan gynnwys dyn fu'n gweithio ar un adeg i glwb AC Milan yr honnodd oedd wedi trefnu digwyddiadau spot-fix o'r blaen ond "gyda chlwb arall".

Doedd y dyn hwn, meddai, ddim yn gwybod am y cynllun roedden nhw yng nghanol ei drafod.

Dywedodd Hermes N'Goy y byddai'n recriwtio'r chwaraewyr yng nghynghreiriau is Ewrop ble mae llai o archwilio.

Mewn cyfarfod wedyn mewn gwesty yng Nghaint, fe gyrhaeddodd Hermes gyda'i frawd, Emile a'r tri chwaraewr eraill o glybiau yn Ffrainc a Gwlad Belg.

Dywedodd Idris Laib, Jean-Francois Mbuba a Julien Vercauteren wrth y newyddiadurwyr eu bod wedi bod yn rhan o gytundeb spot-fix o'r blaen.

Dywedodd un o'r newyddiadurwyr: "Dydyn ni ddim yn ceisio gwthio na gorfodi neb, felly os nad oes unrhyw yn hapus, dydyn ni ddim mo'yn iddyn nhw fod yn rhan ohono."

Penderfynodd pob un i aros gan drafod cymryd rhan mewn cynllun dan reolaeth Hermes N'Goy.

Dywedodd yntau y dylai'r newyddiadurwyr ddisgwyl cyflog blynyddol o 20,000-25,000 Ewro (£17,000-£21,400) i bob chwaraewr. Mae un yn gofyn am gael ei dalu ag arian parod.

'Peth bach, anweledig bron'

Mewn cyfarfod dilynol, dywedodd y byddai angen i'r newyddiadurwyr dalu 500 Ewro (£430) yn ychwanegol am drefnu bob tafliad o'r ystlys, cic gornel neu gic rydd.

Byddai angen talu 1,000 Ewro (£850) am bob cerdyn melyn a 2,000 Ewro (£1,700) am gerdyn coch.

Ychwanegodd Hermes: "Dyw ddim fel petai bod rhaid colli'r gêm. Dyw e ddim fel trefnu canlyniad gêm fawr. Peth bach yw e, anweledig bron."

Er taw Emile N'Goy oedd yr unig chwaraewr na wnaeth ddatgelu ei fod wedi cymryd rhan mewn spot-fix o'r blaen, fe ddywedodd ei frawd y byddai Emile yn rhan o'r cynllun.

Disgrifiad o’r llun,
Dywed yr archwiliwr Terry Steans bod cynlluniau spot-fix yn anodd eu hadnabod a'u cadarnhau

Cafodd y sgyrsiau eu dangos i Terry Steans, cyn-archwiliwr gyda chorff sy'n rheoli pêl-droed y byd, FIFA oedd yn gyfrifol am fynd i'r afael â llwgrwobrwyo a threfnu canlyniadau a digwyddiadau.

"Mae'n ffaith eu bod nhw yna, yn gwrando ac yn cytuno i'r hyn sy'n cael ei gynnig... dylen nhw ddim fod yna na hyd yn oed yn gwrando ar y fath yna o sgwrs," meddai.

"Mae hynny'n dystiolaeth ynddo'i hun, eu bod yn yr ystafell ac yn fodlon cymryd rhan.

"Ac mae ganddo chwaraewyr o'r un anian yn barod i wneud beth mae e am iddyn nhw ei wneud, felly rwy'n meddwl ei fod wirioneddol o ddifri'."

Dywedodd bod hi'n anodd dal pobl yn y weithred o drefnu digwyddiadau penodol ar y cae, a chynnal ymchwiliad heb gefnogaeth lawn unrhyw heddlu.

Disgrifiad o’r llun,
Hermes N'Goy yn cael ei herio gan ohebydd BBC Wales Investigates, Wyre Davies

Roedd Hermes N'Goy yn disgwyl cwblhau'r cytundeb wrth fynd i gyfarfod â'r newyddiadurwyr cudd eto, ond yn hytrach gohebydd y rhaglen, Wyre Davies oedd yna i'w holi.

Gwadodd ei fod wedi gwneud unrhyw beth o'i le, gan ddweud: "Nid wyf yn gwybod am beth rydych chi'n siarad" a cherdded i ffwrdd.

Cysylltodd â BBC yn ddiweddarach gan ddweud bod ei frawd, Emile a'r tri chwaraewr arall hefyd yn gwadu'n gryf eu bod wedi gwneud unrhyw beth anghyfreithlon.

Disgrifiad o’r llun,
Mae Kevin Carpenter yn gyfreithiwr sy'n arbenigo yn y maes

Pe bai'r cynllun wedi mynd yn ei flaen a'r chwaraewyr wedi eu dal yn y weithred, fe allen nhw fod wedi wynebu gwaharddiadau hir.

Saith mlynedd o waharddiad yw'r gosb am drosedd spot-fix cyntaf, meddai'r cyfreithiwr arbenigol, Kevin Carpenter, "felly, i bob pwrpas, dyna ddiwedd ar eu gyrfa".

Mewn diwydiant sydd werth biliynau o ddoleri, mae'r chwaraewyr ar y brig yn ennill miliynau, meddai, tra bo chwaraewyr clybiau'r haenau isaf ond yn derbyn "ychydig o gannoedd o bunnau bob gêm".

"'Dach chi ond yn clywed am bethau ar lefel uchaf y gamp, ond mewn gwirionedd pan 'dach chi'n mynd yn bellach i lawr y lefelau, dyna ble mae'r gwir lygredd i'w weld o hyd yn digwydd."

Mae BBC Wales Investigates: The Hidden World of Football ar gael ar iPlayer.

Pynciau Cysylltiedig