Beirniadu contract gafodd ei roi heb broses dendro

Gwyn Loader
Prif ohebydd, Newyddion

Cyhoeddwyd
Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae rhai o wrthbleidiau Cymru wedi beirniadu contract gafodd ei roi ac sydd yn cael ei adnewyddu gan Lywodraeth Cymru heb broses dendro agored.

Rhoddwyd contract drwy Gymru gyfan i gwmni Consultant Connect ar 12 Ebrill y llynedd. Maen nhw'n cynnig gwasanaeth sydd yn galluogi i feddygon teulu siarad ag ymgynghorydd arbenigol yn uniongyrchol er mwyn cael cyngor ar driniaeth claf.

Doedd dim proses dendro ar gyfer y contract, gwerth £650,000 y flwyddyn, gyda'r pandemig yn gyfiawnhad am roi contract uniongyrchol.

Dywed Llywodraeth Cymru bod y contract yn cydymffurfio'n llwyr â'r gyfraith.

Flwyddyn wedi i'r contract gwreiddiol ddod i ben, mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau wrth raglen Newyddion S4C, sy'n cael ei chynhyrchu gan BBC Cymru, bod y corff sy'n gyfrifol am gaffael gwasanaethau ar ran y Gwasanaeth Iechyd "yn y broses o roi contract uniongyrchol / ymestyn y contract hyd nes bod gwerthusiad llawn o'r gwasanaeth wedi ei gwblhau".

Fe wnaethon nhw hefyd gadarnhau y bydd yr estyniad yn parhau am 12 mis arall.

Roedd gan gadeirydd anweithredol y cwmni adeg rhoi'r contract gysylltiadau gyda'r blaid Lafur. Bu'n gyfarwyddwr ar gwmni "ddatblygodd holl isadeiledd ar-lein y blaid Lafur". Mae hefyd wedi bod yn gyfarwyddwr ar Labour list - gwefan sydd yn annibynnol i'r blaid ond yn gefnogol ohoni.

Doedd dim sylw gan Lafur Cymru na Llywodraeth Cymru i'w wneud ar gysylltiadau rhwng y cwmni a'r blaid Lafur.

Ymateb y pleidiau

Mae pryderon wedi cael eu codi am ddiffyg tryloywder honedig wrth roi'r contract.

Yn ôl llefarydd iechyd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth: "Mae 'na fodd i roi cytundebau mewn modd eithriadol o gyflym a di-dendr lle does dim opsiwn ond gwneud hynny. Mae 'na hefyd ffyrdd o fynd drwy broses dendr sydd yn agored ond yn gyflym iawn.

"Yn enwedig rŵan pan 'da ni'n dod at y pwynt o adnewyddu cytundeb, siawns nad oes esgus dros beidio mynd o leia' drwy broses sydd yn agored ond yn gyflym?"

Dywedodd Cadan ap Tomos, sydd yn ymgeisydd ar ran y Democratiaid Rhyddfrydol yn etholiad y Senedd: "12 mis ymlaen, ar ôl cael 12 mis i ystyried os taw dyma'r ffordd orau i'r math yma o wasanaeth i gael ei ddarparu, mae eisiau sicrhau bod prosesau tecach yn eu lle... a sicrhau bod tendro cyhoeddus yn digwydd."

Cafodd Llafur Cymru a'r Ceidwadwyr Cymreig wahoddiad i wneud sylw, ond gwrthod y cynnig wnaeth y ddwy blaid.

Ffynhonnell y llun, BMA Cymru
Disgrifiad o’r llun,
Dr Phil White yw Cadeirydd Pwyllgor Meddygon Teulu BMA Cymru

'Cadw pobl allan o'r ysbytai'

Mae sawl meddyg teulu hefyd wedi dweud wrth raglen Newyddion eu bod nhw yn aml yn cael eu hanfon at ymgynghorwyr yn Llundain pan yn defnyddio Consultant Connect. Roedd rhai yn poeni bod cyngor a thriniaethau oedd yn cael eu cynnig yn groes i ganllawiau lleol yng Nghymru.

Dywedodd Cadeirydd Pwyllgor Meddygon Teulu BMA Cymru, Dr Phil White: "Cadw pobl allan o ysbytai oedd y nod pan ddechreuwyd y system yma ond y gwendid yw falle gewch chi farn arbenigydd sydd 200 milltir i ffwrdd a ddim yn sylweddoli beth ydy'r systemau yma yng Nghymru.

"Weithiau, mae yna wahaniaethau rhwng Lloegr a Chymru yn y modd ni'n delio â phobl a'r cyffuriau sydd ar gael ac wrth gwrs gall yr arbenigydd ddim galw'r claf i mewn i weld o'n bersonol os yw hynny'n angenrheidiol, os yw e 100 milltir neu 200 milltir i ffwrdd."

Mewn datganiad, dywedodd Llywodraeth Cymru: "Mae galwadau yn cael eu hateb gan ymgynghorydd neu arbenigwr sydd hefyd yn gweithio i'r gwasanaeth iechyd. Lle bo'n bosib, bydd y rheiny yn gweithio'n lleol.

"Pan nad yw hynny'n bosibl, gall galwadau fynd at rwydwaith o ymgynghorwyr drwy'r DU."

Dywedodd Consultant Connect: "Mae'r rhan fwyaf o alwadau dros Consultant Connect rhwng meddyg teulu ac arbenigwr lleol. Ry'n ni'n gwybod mai cyngor lleol sydd orau bob tro.

"Ond ry'n ni hefyd yn gwybod, pan nad oes rhywun lleol ar gael, bod gwybodaeth gan ymgynghorydd arall yn y DU yn well na dim cyngor o gwbl.

"Deillia'r contract gyda Llywodraeth Cymru o glinigwr oedd wedi gweld buddion Consultant Connect mewn ardal iechyd arall ac nad y cwmni nac unrhyw un cysylltiedig aeth ati i geisio'i ennill."

Pynciau Cysylltiedig