Arian i wneud pont gludo Casnewydd yn atyniad

Published
image copyrightCyngor Dinas Casnewydd
image captionBydd llawer mwy o lefydd parcio ac adnoddau yn y ganolfan ymwelwyr newydd

Mae pont gludo Casnewydd wedi cael £8.75m gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol ar gyfer gwaith atgyweirio a chreu canolfan ymwelwyr newydd.

Y bont yng Nghasnewydd, a gafodd ei hagor yn 1906, yw un o'r pontydd cludo olaf yn y byd sy'n parhau i gael ei defnyddio.

Dywed y Gronfa Loteri bod ei rhychwant mawr yn unigryw ac nad oes un tebyg ar ôl yn y byd.

Bydd yr arian yn sicrhau bod ymwelwyr yn gallu teithio mewn gondola ar draws afon Wysg neu deithio ar hyd llwybr cerdded sy'n 180 troedfedd o uchder (55m).

'Eicon'

Dywed cyfarwyddwr y Gronfa Loteri y bydd yr arian - eu trydydd buddsoddiad mwyaf yng Nghymru - yn "creu elfen o falchder yn nhreftadaeth unigryw Casnewydd".

Dywedodd arweinydd cyngor y ddinas, Jane Mudd bod y "bont gludo yn eicon ac mae'n rhan allweddol o hanes diwydiannol Cymru ac felly mae'n bwysig ei chadw ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol."

"Bydd y ganolfan ymwelwyr newydd yn gallu creu gwaith a chyfleon gwirfoddoli ac yn y pen draw yn dod â budd economaidd i'r ddinas," meddai.

image copyrightGetty Images
image captionRoedd yn bont yn caniatáu i weithwyr groesi afon Wysg heb amharu ar longau
image copyrightCyngor Dinas Casnewydd
image captionLlun artist o'r ganolfan ymwelwyr newydd

Beth yw pont gludo?

image copyrightCyngor Dinas Casnewydd
image captionMae'r bont gludo yng Nghasnewydd yn "eicon", yn ôl arweinydd y cyngor
  • Mae Pont Gludo Casnewydd yn un o chwe phont debyg yn y byd sy'n dal i weithredu - cafodd y gyntaf ei chodi yn 1893 yn Portugalete ger Bilbao yn Sbaen;
  • Adeiladwyd y bont i alluogi gweithwyr i deithio o ochr orllewinol Afon Wysg i'w gwaith yn y dwyrain. Fe gymerodd le llong fferi, a oedd yn annibynadwy oherwydd ystod y llanw uchel yng Nghasnewydd;
  • Fferi ar grog yw'r bont gludo sy'n gallu gweithredu'n fwy effeithlon na fferi gonfensiynol;
  • Mae trawst uchel sy'n caniatáu i longau fynd oddi tano yn hongian o dyrrau ar bob pen;
  • Ar y trawst mae trac rheilffordd y mae cerbyd yn symud ar ei hyd;
  • Mae hirgwch neu blatfform yn hongian o'r cerbyd a gellir ei dynnu o un ochr i'r afon i'r llall drwy gyfrwng cebl cludo.
image copyrightGetty Images
image captionMae pont gludo gyntaf y byd yn Bilbao yn parhau i fod yn weithredol

Bydd y ganolfan ymwelwyr newydd yn arddangos hanes cymdeithasol y bont yng Nghasnewydd ac yn cyfeirio at ffeithiau daearyddol am afon Wysg.

Fe fydd yn cynnwys toiledau, siop ac oriel.

Bydd y gwaith atgyweirio yn cynnwys gwaith ar y gondola, adfer nodweddion pensaernïol a phaentio.

image copyrightCyngor Dinas Casnewydd
image captionBydd llawer mwy o lefydd parcio ac adnoddau yn y ganolfan ymwelwyr newydd

Cafodd y bont ei chynllunio gan y peiriannydd o Ffrainc, Ferdinand Arnodin, a dim ond hon ac un bont gludo arall yn y DU sy'n parhau i fod yn weithredol.

Roedd hi'n galluogi gweithwyr i groesi o'u cartrefi ar lan orllewin yr Afon Wysg i waith dur Lysaght ar yr ochr ddwyreiniol a hynny heb amharu ar longau a oedd yn hwylio i'r dociau.

Ar hyn o bryd mae'r bont yn denu rhwng 16,000 a 20,000 o bobl y flwyddyn ond y gobaith yw y bydd y ganolfan newydd yn dyblu'r nifer.

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol