Digwyddiadau 'anghredadwy' Washington drwy lygaid Cymraes a'i theulu

Published
image copyrightBethan James

Wrth i'r Unol Daleithiau baratoi at urddo arlywydd nesa'r wlad ddydd Mercher, y Gymraes Bethan James sy'n egluro faint o newid byd yw magu teulu yn yr Unol Daleithiau ac yn rhoi darlun o'r awyrgylch yn Washington DC.

Mae Bethan wedi cymryd hoe o'i gwaith fel gohebydd yn San Steffan i'r BBC i fyw gyda'i theulu yn Maryland ar gyrion Washington ac mae ei gŵr yn gweithio yno i raglen Newsnight ar hyn o bryd.

Mae'r National Mall yn le chwarae ar gyfer ein teulu bach ni - gyda'r meibion yn mwynhau cerdded o un pen i'r llall, o Lincoln i'r Capitol, gan wibio mewn ac allan o'r amgueddfeydd (sy'n wych ac am ddim).

Ond nawr, rydan ni'n gorfod cadw draw gan fod DC dan warchae, fel ymwelwyr mewn sŵ. Ac yn yr achos yma, mae'r ffensys yno i gadw'r anifeiliaid ar yr un ochr â ni.

image copyrightBethan James

Mae'r tawelwch yn DC yn annifyr iawn - tawelwch trwm, sy'n llawn ofn. Y math o dawelwch sy'n dod pan mae'r bobl i gyd wedi diflannu, y ceir yn llonydd a'r busnesau ar gau. Y math o dawelwch sy'n gwneud imi edrych dros fy ysgwydd a dal fy mhwrs yn dynn. Y math o dawelwch sy'n achosi pryder, nid rhoi cysur.

Fedrai ddim clywed adar yn canu, hyd yn oed.

image copyrightBethan James

Nawr ac yn y man mae'r swigen ddi-sain yma yn cael ei byrstio wrth i dryc milwrol arall gyrraedd ac wrth i griw newydd o'r National Guard baratoi i warchod y ddinas.

Mae'r milwyr wedi teithio o bob cwr o'r wlad - 25,000 ohonyn nhw wedi eu gwasgaru ar draws DC - yn barod am unrhyw wrthdaro ac yn cadw'r cyhoedd yn bell o galon wleidyddol y genedl.

image copyrightBethan james

'Addysg go wahanol'

Symudais i, a fy nheulu, i fyw yma bron i ddeunaw mis yn ôl. Ac yn ystod y cyfnod hwnnw, mae llygaid fy mhlant ifanc wedi eu hagor i sefyllfaoedd cwbl anghredadwy.

Yn fuan ar ôl inni gyrraedd, mi gafodd Arlywydd Trump ei uchelgyhuddo am y tro cyntaf, wedyn daeth y feirws, marwolaeth George Floyd, protestiadau gwrth-hiliaeth, y ras etholiadol, yr Arlywydd Trump yn cael ei uchelgyhuddo am yr eildro, yr ymosodiad ar y Capitol a nawr DC dan warchae.

Yn ogystal â hyn, 'dyw fy mhlant (sy'n bump, saith a 10) heb fod i'r ysgol am 311 o ddiwrnodau. Ia, dyna chi, bron i flwyddyn gyfan. Felly, mae digwyddiadau'r flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn addysg go wahanol iddyn nhw.

image copyrightBethan james

Pan ddaethon ni ar draws hogyn ifanc yn sefyll yn gwbl lonydd ar stepiau Cofeb Lincoln, mi gawsom ni drafodaeth hir am Dr. Martin Luther King Jr, am yr angen i brotestio'n heddychlon ac am beth oedd ystyr y neges ar ei arwydd, "When does the / our American Dream begin?"

Pan oedd graffiti ar draws waliau'r ddinas, a bordydd ar draws ffenestri'r holl adeiladau, mi gawsom ni drafodaeth ynglŷn â'r trais a'r anghyfiawnderau sy'n bodoli.

Pan welsom ni gerflun Robert E. Lee yn Richmond, VA, wedi ei addurno gyda'r geiriau "I can't breathe", mi gawsom ni drafodaeth ynglŷn â pham a phwy oedd y dyn.

'Tyrd adra Dad'

Does dim amheuaeth bod yr hogiau wedi teimlo'r holl ddigwyddiadau yma ar lefel bersonol - gan fod eu tad wedi bod yn ei chanol hi bob tro.

image copyrightBethan James

Nôl yn mis Mawrth 2020, pan roedd y byd i gyd yn cuddio'n saff o'r feirws, mi aeth y gŵr i ganol y storm yn Efrog Newydd - epicentre y feirws - i fod yn dyst i'r hyn oedd yn digwydd yno. Cyn mynd, bu rhaid inni drafod materion fel insiwrans bywyd, lle oedd y dogfennau pwysig yn cael eu cadw, a phwy i gysylltu os digwyddith y gwaetha.

image captionGŵr Bethan, David Grossman, yn gohebu o brotestiadau hiliaeth yn DC

Yna mi aeth i Minneapolis a'r dinasoedd mawr eraill - i weld strydoedd America ac emosiwn y dinasyddion ar dân.

Wedyn ar Ionawr 6ed mi ffeindiodd ei hun ar y Mall gyda'r Proud Boys. Sylweddolodd yn ddigon cyflym eu bod nhw'n paratoi am frwydr, felly wrth iddyn nhw gerdded tuag at y Capitol, gwasgodd y botwm record ar ei gamera. Ar yr un pryd, mi roedd yr hogiau ar y ffôn yn pledio "Tyrd adra Dad, tyrd adra."

"Pam fysa nhw'n g'neud y fath beth i'r Capitol?" oedd cwestiwn un mab - gan bod yr hogiau wedi bod yn ddigon ffodus i gerdded drwy'r adeilad, sy'n lle sanctaidd i lawer o Americanwyr.

Pedwar argyfwng

Ac wrth gwrs mae mwy nag un rheswm - tlodi medd rhai, yr awydd i ddymchwel y drefn wleidyddol medd eraill. Yn sicr mae'r teimlad bod gwleidyddion yn eu hanwybyddu wrth wraidd y trafferthion sy'n wynebu rhai o gymdeithasau America. Ac un dyn sy'n dallt hynny, yn ôl Joe Biden, yw'r dyn sy'n deillio o ardal dosbarth gweithiol fel Scranton, Pennsylvania.

Yn sicr mae'r teimlad bod gwleidyddion yn eu hanwybyddu wrth wraidd y trafferthion sy'n wynebu rhai o gymdeithasau America
Bethan James

Does dim angen mynd yn bell o'r dinasoedd mawr i weld tlodi mawr yma. Ac yn ystod y cyfnod clo, mae'r nifer sy'n ddi-waith wedi codi, gyda degau o filiynau yn cofrestru'n ddi-waith. Argyfwng sydd nawr ar ysgwyddau Joe Biden. Wrth gychwyn ei Arlywyddiaeth mi fydd yn wynebu pedwar argyfwng - economi sy'n dioddef, y pandemig, newid hinsawdd a hiliaeth.

Er mwyn taclo'r economi mae e'n amlwg yn cydnabod nad yw'n bosibl i bobl weithio os yw'r plant gartref, felly yn ôl bob sôn, un o'i orchmynion cyntaf (executive orders) fydd ailagor mwy o ysgolion. Mae e hefyd yn addo i frechu 100 miliwn o bobl mewn 100 diwrnod. Wrth gwrs, mi fydd angen cydweithio gyda llywodraethwyr ar lefel taleithiol i sicrhau hynny.

image captionRoedd Bethan yn darlledu i'r BBC yn ystod etholiad arlywyddol yr UDA

Baneri nid pobl fydd yn addurno'r National Mall ar gyfer seremoni urddo hanesyddol 2021. Ond pobl nid baneri fydd yn siŵr o fod ar feddwl yr Arlywydd newydd - heb os bydd angen iddo fendio'r berthynas hollbwysig yna rhwng y bobl a'u Gweriniaeth.

Hefyd o ddiddordeb:

Pynciau Cysylltiedig