BBC Cymru Fyw

Elfyn Llwyd: Boris Johnson, San Steffan a cholomennod

Published

Mae'r cyn Aelod Seneddol Elfyn Llwyd ar fin cyhoeddi cyfrol yn hel atgofion o'r chwarter canrif y bu'n gweithio yn San Steffan.

Ers ymddeol o'i rôl fel Aelod Seneddol dros Dwyfor Meirionydd yn 2015, mae wedi gweithio fel bargyfreithiwr, parhau i fagu ei golomennod yn ei gartref yn Llanuwchllyn, ac ysgrifennu'r gyfrol Betws a'r Byd.

"Mi fydda i'n pechu ambell un, byddaf, ac mae'n bwysig bod rhywun yn gwneud efallai," meddai Elfyn Llwyd wrth Dewi Llwyd ar ei raglen ar Radio Cymru, am y llyfr sy'n bwrw golwg ar ei gyfnod yn gweithio yn San Steffan.

"Mae ambell i bwyllgor go boeth wedi bod yn Llundain, ambell un wedi tramgwyddo.

Am Boris Johnson

"Dwi'n sôn am y Prif Weinidog [Boris Johnson] a fy argraffiadau i ohono. Ges i wyth diwrnod yn Iraq efo fo, a'r bwledi yn fflïo ac mae rhywun yn tueddu i ddod i nabod rhywun yn dda o dan amgylchiadau o'r fath.

"Mae o'n foi eitha' dymunol fel cwmni. Dydy o ddim yn foi manylion, sicr dydy o ddim yn un wneith ddarllen briff a pharatoi. Dydy o ddim yn gwneud hynny, a dwi'n meddwl bod hynny yn un o'i ffaeleddau mwya' o.

"Yr ail ydy, does 'na ddim un pwnc ar wyneb y ddaear na wneith o geisio gwneud jôc yn ei gylch o, ac wrth gwrs mae 'na bynciau sydd ddim yn cynnig eu hunain i hiwmor felly.

"Dwi'm yn meddwl bydd hanes yn nodi ei fod wedi bod yn Brif Weinidog llwyddiannus o bell ffordd, a dwi ddim yn siŵr am faint fydd o yn y swydd a dweud y gwir."

media captionY cyn Aelod Seneddol sydd ar fin cyhoeddi cyfrol am ei gyfnod yn San Steffan.

Mynd ati i ysgrifennu

Roedd ysgrifennu'r gyfrol yn "dasg reit swmpus" meddai cyn arweinydd seneddol Plaid Cymru, ac mi gymerodd dair wythnos lawn iddo ddarllen trwy'r toreth o ddyddiaduron gwaith a phersonol, wrth gychwyn ar y gwaith ymchwil.

"Roedd hynny braidd yn llafurus. Ond wedi eistedd lawr, mi wnes i fwynhau [y profiad o ysgrifennu]. Mae o'n flinedig, ond o'n i'n edrych ymlaen i wneud dwy awr yn y prynhawniau fel rheol.

"Oedd pethau'n dod yn ôl i'r cof yn rhyfeddol. Un llinell mewn dyddiadur - enw person a lle oeddan ni - ac yn sydyn iawn o'n i'n cofio'r manylion i gyd."

Roedd gadael San Steffan yn brofiad chwithig i gychwyn, meddai Elfyn Llwyd, ond does dim hiraeth am y dyddiau hynny erbyn hyn.

"Weithiau fydda i'n teimlo y byswn wedi hoffi bod yno o hyd i gyfrannu at ambell i beth. Dwi'n colli'r staff ac aelodau eraill, ond dwi ddim wedi hiraethu fel y cyfryw.

"O'n i 'di 'neud fy nghyfnod o bron i chwarter canrif yno ac yn teimlo mod i eisiau gwneud pethau eraill mewn bywyd, a dwi'n falch bod 'na bethau wedi dod i'm rhan i."

Cadw colomennod

Yn sicr nid yw ymddeoliad wedi bod yn gyfnod segur i Elfyn Llwyd. Wedi gadael San Steffan, bu'n gweithio fel bargyfreithiwr tan 2019, yn ogystal â pharhau gyda'i ddiddordeb o gadw colomennod.

image captionDywedodd Elfyn Llwyd wrth Dewi Llwyd ei fod wedi ennill yn agos at hanner cant o rosettes mewn sioeau, yn dangos ei golomennod Indian Fairtail

Bu hefyd yn Gadeirydd Comisiwn Plaid Cymru ar Annibyniaeth ac yn Is-gadeirydd Cyngor Prifysgol Aberystwyth.

Meddai am ei rôl ym Mhrifysgol Aberystwyth: "Mae 'na sialensau difrifol wedi dod i'n rhan ni, i sicrhau lle diogel i'r myfywrwyr o safbwynt y Covid.

"Mae'n rhaid cael y niferoedd [o fyfyrwyr] neu dydych chi [y Brifysgol] ddim yn hyfyw, ond mae'n edrych yn reit dda yn Aberystwyth, rydan ni wedi cael gwell hwyl arni eleni na'r rhagolygon."

Uchelgais arall

Bellach mae'n treulio peth o'i amser yn y Senedd ym mae Caerdydd, ac mae ganddo uchelgais arall cyn diwedd ei yrfa:

"Dwi'n gysgod Cwnsler Cyffredinol ar hyn o bryd a petai Plaid Cymru mewn grym, yn rhannol neu ar ei phen ei hun, yna mae yna bosibilrwydd cry' y byswn yn cael cynnig y swydd [o Gwnsler Cyffredinol].

"Dwi'n meddwl bysa pum mlynedd yn y swydd yna yn coroni gyrfa, a byswn i'n licio cyfrannu gymaint ag y medrwn i tuag at ddatblygu'r Gymru newydd trwy'r cyfrwng hynny."

Hefyd o ddiddordeb:

Pynciau Cysylltiedig

  • Gwleidyddiaeth