BBC Cymru Fyw

'Angen i Gething fynd i'r afael â phrofion coronafeirws'

Published
image copyrightGetty Images
Dylai'r Gweinidog Iechyd "fynd i'r afael" â phrofi am coronafeirws, yn ôl cadeirydd Pwyllgor Iechyd Senedd Cymru.
Dywed AS Plaid Cymru dros Orllewin De Cymru, Dr Dai Lloyd bod Vaughan Gething wedi "dewis bod yn rhan o system y DU" ac o'r herwydd "ni allai ddweud 'nad fy mai i yw e, mae e lawr i'r DU'."
Mae Mr Gething wedi dweud fod trafferthion yn Labordai Goleudy Llywodraeth y DU yn "annerbyniol" ond fe fynnodd ddydd Mercher na fyddai'n "synhwyrol" i beidio â'u defnyddio nawr.
Mae pobl sy'n dymuno cael profion Covid-19 wedi trafod eu rhwystredigaeth dros hyd yr amser mae'n ei gymryd i gael un a pha mor bell mae disgwyl iddyn nhw deithio.
Awgrymodd Dr Lloyd, sydd hefyd yn feddyg teulu, system sy'n galluogi pobl i drefnu prawf trwy eu meddyg teulu eu hunain, yn hytrach na gorfod gwneud hynny ar-lein.
Dywedodd wrth Radio Wales ei fod yn "eithriadol o bryderus oherwydd mae'n ymddangos ein bod yn gweld ton newydd o'r feirws".

'System dameidiog'

Pan ofynnwyd a fyddai'n well petai meddygon teulu'n rhedeg y system fe gytunodd gyda'r awgrym.
"Bydde, yn y bôn... fel gwasanaeth cyhoeddus, mae gyda chi broblem, rydych chi'n mynd i weld eich meddyg teulu, mae hi neu ef yn trefnu'r prawf, yn trefnu'n canlyniad ac yn datrys eich sefyllfa chi.
"Mae'r system sydd gyda ni nawr yn dameidiog ac mae llawer o bobl yn rhan ohono.
"Mae'n system breifat newydd, gymhleth ar ben darpariaeth arferol y GIG… mae'n amhosib i'r gwrthbleidiau graffu ar yr hyn sy'n mynd ymlaen yn union, oherwydd mae pawb yn dweud bod e'n fai ar rywun arall."
image captionRoedd canolfan brofi Abercynon ar gau am gyfnod wrth i swyddogion sicrhau mwy o offer profi
Ddydd Llun, roedd yna adroddiadau fod canolfan brofi yn Abercynon, yn Rhondda Cynon Taf, wedi rhedeg allan o brofion am gyfnod.
Dywedodd swyddog yn y ganolfan wrth BBC Cymru fod y safle wedi cau am ychydig oriau tra'u bod wedi casglu mwy o brofion o Abertawe.

Newid system 'ddim yn syml'

Ar raglen Claire Summers ddydd Mercher, dywedodd Mr Gething bod diffyg profion "yn wirioneddol rwystredig" ond bod Llywodraeth Cymru eisoes yn disgwyl symud mwy o unedau profi'n ôl i Gymru'r wythnos hon.
"Rwy'n disgwyl y bydd gyda ni hyd at bump yn ychwanegol," meddai.
"Rydym yn edrych ar agor lonydd ychwanegol ymhob un o'r canolfannau gyrru-i-mewn... gall y rheiny wedyn fynd i labordai Iechyd Cyhoeddus Cymru, fydd yn cynyddu'r capasiti.
"Bydde hefyd yn golygu nad ydyn ni'n rhoi mwy o brofion i'r system Goleudy sy' methu dygymod â'r galw cyfredol."
Ychwanegodd fod defnyddio pa bynnag offer profi wrth gefn sydd ar gael yn fater mwy cymhleth nag y mae'n ymddangos,
"Dyw e ddim mor syml â rhoi switsh ymlaen a symud 10,000 o brofion i ganolfannau cymunedol dan y system bresennol," meddai.
Ond dywedodd na fyddai Cymru'n stopio defnyddio'r Labordai Goleudy.
"Bydde chwalu'r system a meddwl y gallwn ni ailddechrau o fewn dyddiau... 'sa i'n meddwl y byddai hynny'n synhwyrol o gwbl. Does gyda ni mo'r arian ychwanegol."

Profion coronafeirws yng Nghymru: Yr ystadegau diweddaraf

  • Ddydd Gwener ddiwethaf - 11 Medi - fe gofnodwyd y nifer uchaf erioed o ganlyniadau prawf Covid-19 mewn un diwrnod, sef 10,949.
  • Cafodd 58,860 o brofion eu prosesu rhwng 7 Medi a 13 Medi.
  • Cafodd tua 70% o'r profion yma eu prosesu gan Labordai Goleudy a'r gweddill gan labordai dan reolaeth GIG Cymru.
  • Am yr ail wythnos yn olynol, does dim manylion faint o amser bu'n rhaid i bobl yng Nghymru aros am ganlyniadau profion gan y Labordai Goleudy oherwydd "trafferthion mapio data".
  • Cyn hynny, oedi yn sgil galw uchel a phroblemau capasiti oedd y rhesymau a roddwyd dros brosesu dim ond 8% o brofion cartref o fewn diwrnod a 24% o fewn deuddydd. Dyna'r achos yn yr wythnos hyd at 24 Awst.
  • Yn yr wythnos fwyaf diweddar, cafwyd canlyniadau o fewn diwrnod gan labordai GIG Cymru yn achos 74% o brofion cymunedol a phrofion torfol "mewn person", gan gynnwys rhai mewn unedau symudol. Dyma'r perfformiad gorau ers dechrau cyhoeddi data ym Mehefin.
  • Cafodd 89% o brofion ysbyty eu prosesu gan labordai GIG Cymru o fewn diwrnod. Deliodd GIG Cymru â bron 16,000 o brofion dros yr wythnos.
  • Yn ardal Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan - sy'n ymateb i gyfyngiadau neilltuol yng Nghaerffili a chynnydd mewn achosion yng Nghasnewydd - cafodd 2,374 o bobl eu profi ddydd Mercher 4 Medi yn unig. Roedd 1,242 o'r rheiny yng Nghaerffili.
  • Ar draws Cymru cafodd 1,861 o breswylwyr cartrefi gofal brofion a dim ond saith gafodd canlyniad positif.

Straeon perthnasol

  • Pwysau'r gaeaf: 5,000 gwely ysbyty a tharged brechu 75%