BBC Cymru Fyw

BLM: Mark Drakeford yn cefnogi gwaredu cerflun dadleuol

Published
image copyrightTreftadaeth Lloegr
image captionCafodd Syr Thomas Picton ei ladd ym mrwydr Waterloo yn 1815

Mae'r prif weinidog Mark Drakeford wedi cefnogi'r alwad i symud cerflun o Syr Thomas Picton, oedd yn llywodraethu dros ynys Trinidad o 1797 i 1803, o'i safle yn Neuadd y Ddinas, Caerdydd.

Fe wnaeth maer Caerdydd, Dan De'Ath, alw ar Gyngor Caerdydd i symud y cerflun, gan ddisgrifio Picton fel "perchennog creulon caethweision o'r 19eg ganrif".

Galwodd y maer ar gynghorwyr i weithredu yn dilyn camau gan gefnogwyr ymgyrch Black Lives Matter ym Mryste, aeth ati i dynnu cerflun o Edward Colston i lawr a'i daflu i ddoc yn y ddinas ddydd Sul.

Dywedodd Mark Drakeford ei fod yn gobeithio y byddai Cyngor Caerdydd yn "deall y cyd-destun sydd wedi newid yn y cyfnod yr ydym yn byw ynddo".

Cadw pellter cymdeithasol

Yn dilyn y protestiadau ym Mryste, fe wnaeth Mr Drakeford bwysleisio y dylai protestwyr gadw pellter cymdeithasol yn wyneb peryglon Covid-19.

"Fyddwn i ddim yn hoffi gweld y ffordd y cafodd y cerflun ym Mryste ei drin yn cael ei ailadrodd yma," meddai.

"Tra mod i'n rhannu'r un ffieidd-dod am ddigwyddiadau'r Unol Daleithiau ac yn cytuno bod rhaid i ni ddysgu'r gwersi hynny yma yng Nghymru, rwyf yn dal am ofyn i bobl yng Nghymru i leisio eu protest mewn ffordd nad yw'r ychwanegu at risg coronafeirws."

image copyrightPA Media
image captionCafodd cerflun o Edward Colston ei lusgo drwy Fryste cyn cael ei daflu i'r harbwr yn y ddinas ddydd Sul

Ychwanegodd: "Lle mae gennym gerfluniau i bobl sydd a'u hanes yng Nghymru'n perthyn i'r gorffennol ac yn perthyn i'r gorffennol yn y cyd-destun hwnnw, yn hytrach na chael ei arddangos fel ffurf o ddathliad parhaus, yna fe ddylid gweithredu."

Wrth ymateb i alwad maer Caerdydd i symud y cerflun o Neuadd y Ddinas, dywedodd Mr Drakeford: "Rwyf yn gobeithio ac yn hyderus y bydd Cyngor Caerdydd yn ymateb mewn ffordd ofalus ac ystyrlon, gan ddeall y newid cyd-destun yn yr oes yr ydym yn byw ynddi."

Yn ei lythyr at gynghorwyr yr awdurdod lleol, dywedodd Mr De'ath: "Rwy'n teimlo fod nawr yn amser addas i ail-asesu pa mor addas ydyw i Gaerdydd i dalu teyrnged i'r fath ddyn â Picton gyda cherflun wedi ei arddangos yn gyhoeddus.

image copyrightGetty Images
image captionNeuadd y Ddinas Caerdydd - cartref i gerflun Syr Thomas Picton

Dywedodd Mr De'ath fod Picton ei hun wedi bod yn gyfrifol am "oruchwylio trefn awdurdodol hynod o greulon" tra roedd yn lywodraethwr ar Trinidad.

Ychwanegodd ei fod "wedi ei gyhuddo o ladd rhai dwsinau o gaethweision ac roedd ei gyfoeth sylweddol o ganlyniad i'w ran flaenllaw yng nghaethwasiaeth".

Cerflun H.M. Stanley

Yn y cyfamser mae deiseb wedi ei sefydlu sydd yn galw am gael gwared o'r cerflun o H.M. Stanley o ganol tref Dinbych.

Cafodd y cerflun o'r anturiaethwr dadleuol ei godi yn y dref yn 2011, ond roedd nifer yn gwrthwynebu'r syniad, gan ddweud fod Stanley yn euog o droseddau yn erbyn ei gyd-ddyn ac yn ddyn oedd o blaid caethwasiaeth.

Dywed y ddeiseb "nad oes gan gofeb i ddyn fel hyn le yng nghymdeithas Cymru yn 2011".

Pynciau Cysylltiedig

  • Hanes
  • Dinbych
  • Caerdydd

Straeon perthnasol

  • Annog 'ffyrdd eraill o brotestio' yn ystod y pandemig