Cofio cyn-lysgennad yr UE - Aneurin Rhys Hughes

Y diweddar Aneurin Rhys Hughes yn Eisteddfod Genedlaethol 2016 Image copyright @Plaid Cymru
Image caption Y diweddar Aneurin Rhys Hughes yn Eisteddfod Genedlaethol 2016

Yn 83 oed bu farw Aneurin Rhys Hughes, cyn-lysgennad yr Undeb Ewropeaidd.

Yn enedigol o Abertawe, roedd e'n lysgennad yr UE i Norwy a Gwlad yr Iâ o 1987 i 1995 ac i Awstralia a Seland Newydd rhwng 1995 a 2002.

Yn ystod ei waith gyda Chomisiwn Ewrop roedd e'n wyneb ac yn llais cyfarwydd ar y cyfryngau yng Nghymru.

Dywedodd Dr Hywel Ceri Jones, Cyn Lysgennad Cyllid Ewropeaidd, "ei fod yn golled aruthrol.

"Ry'n wedi colli gŵr hynod alluog - dyn cryf o ran corff a meddwl, dyn moesol a dyn crefyddol."

Cafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Abertawe cyn mynd i Goleg Prifysgol Aberystwyth i astudio Astudiaethau Celtaidd ac Athroniaeth.

Bu'n llywydd y myfyrwyr yn y brifysgol ac wedi hynny daeth yn llywydd undeb yr NUS ar draws Prydain gan olynu ei gyfaill Gwyn Morgan.

Yn 1966 cafodd swydd yn y Swyddfa Dramor - a rhwng 1968 a 1970 fe oedd prif ysgrifennydd Uchel Gomisiynydd Prydain i Singapore a wedi hynny bu'n ysgrifennydd i Lysgennad yr Eidal am flwyddyn.

Aeth ei yrfa yng Nghomisiwn Ewrop o nerth i nerth a rhwng 1981 a 1985 fe oedd pennaeth staff y Comisiynydd Cyflogaeth a Materion Cymdeithasol.

'Mynychu'r Eisteddfod am dros 50 mlynedd'

"Fe ddaethon ni'n ffrindiau oes yn y coleg," ychwanegodd Hywel Ceri Jones a fi a'i olynodd fel llywydd myfyrwyr Aber.

"Fe fues i'n mynd gydag e i'r Eisteddfod Genedlaethol am dros hanner can mlynedd.

"Yn rhyfedd iawn fe gyrhaeddon ni Frwsel ar yr un diwrnod sef 6 Mai 1973 - yntau o Rufain a fi o Sussex a dyna gryfhau ein cyfeillgarwch ond aros ym Mrwsel wnes i - fe gafodd e deithio yn helaeth."

Fe arhosodd Aneurin Hughes yn Awstralia wedi ymddeol a phan oedd Pencampwriaeth Rygbi'r Byd yn y wlad yn 2003 cafodd ei benodi yn swyddog cyswllt rhwng llywodraeth Awstralia ac ymwelwyr busnes o Ewrop.

Wrth gael ei gyfweld ar y pryd dywedodd mai'r nod oedd "creu cysylltiadau busnes - a'i fod am roi cryn sylw i sefydlu cysylltiadau busnes gyda Chymru - byddai hynny o fudd i arweinwyr busnes y ddwy wlad".

Yn 2005 fe gyhoeddodd cyfrol ar fywyd Billy Hughes - Cymro arall a ddaeth yn seithfed Prif Weinidog Awstralia.

Ychwanegodd Dr Hywel Ceri Jones: "Bythefnos yn ôl bues i gydag e wrth ei wely yn Oslo ac rwy'n sobor o falch i gael y pum diwrnod yna gydag e cyn iddo ein gadael ni.

"Mae heddiw wedi bod yn ddiwrnod trist iawn i'w ffrindiau ond byddaf yn ei gofio fel Cymro disglair a chadarn - hynod o gryf o ran corff a meddwl."

Mae e'n gadael gwraig Lisbeth a dau o blant Elis a Siôn.