Ymgyrch i daclo ymddygiad rheolaethol ymysg yr ifanc

Ymddygiad rheolaethol neu gymhellol Image copyright Getty Images
Image caption Mae ymddygiad rheolaethol neu gymhellol yn drosedd ers 2015

Mae Llywodraeth Cymru wedi lansio ymgyrch ar draws Cymru i godi ymwybyddiaeth o ymddygiad rheolaethol neu gymhellol o fewn perthynas rhwng pobl yn eu harddegau.

Enghreifftiau o ymddygiad o'r fath yw dweud wrth rywun beth i'w wisgo, anfon negeseuon neu ffonio'n ddi-baid a gorfodi rhywun i dorri cysylltiad gyda ffrindiau a theulu.

Mae 'Nid cariad yw hyn. Rheolaeth yw hyn' yn defnyddio hysbysebion ar y cyfryngau cymdeithasol i helpu pobl ifanc a'u rhieni i adnabod nodweddion rheolaeth drwy orfodaeth (coercive control) yn eu perthynas nhw neu ym mherthynas eu plentyn.

Bydd yr hysbysebion yn cael eu dangos ar Facebook, Instagram a Spotify dros y mis nesaf ac yn targedu pobl ifanc 16 i 18 oed.

Yn aml, mae ymddygiad rheolaethol neu gymhellol yn fath cynnil a di-drais o gam-drin domestig, sy'n golygu y gall fod yn anodd ei adnabod.

Gall y rheini sy'n dioddef ymddygiad o'r fath deimlo wedi'u bychanu ac wedi'u hynysu oddi wrth eu ffrindiau a'u teulu.

Mae canllawiau ar gael i oedolion hefyd er mwyn iddyn nhw ddysgu sut orau i gefnogi pobl ifanc y maen nhw'n pryderu amdanyn nhw.

'Cyffredin iawn'

Ers 2015, mae ymddygiad rheolaethol neu gymhellol yn drosedd ac fe gafodd 17,616 o achosion eu cofnodi gan yr heddlu'r llynedd ar draws Cymru a Lloegr.

Yn ôl arolwg diweddar gan yr ONS, roedd 9.6% o fenywod a 6.5% o ddynion 16 i 19 oed wedi profi cam-drin domestig mwy nag unwaith.

Fe wnaeth grŵp o bobl ifanc o gampws Coleg y Cymoedd yn y Rhondda helpu i lansio cam diweddaraf yr ymgyrch, gan sôn am brofiadau ymhlith eu ffrindiau.

Dywedodd Dan (nid ei enw iawn), sy'n 16 oed: "Rwy'n gwybod am nifer o bobl sydd wedi gorfod delio â hyn.

"Dwi'n meddwl ei fod yn gyffredin iawn yn ein cenhedlaeth ni, yn enwedig oherwydd y cyfryngau cymdeithasol. Felly, mae'n hollbwysig mynd i'r afael ag e mor gynnar â phosibl er mwyn rhoi stop arno.

"Os ydych yn delio ag e bob dydd, rydych yn dechrau teimlo nad yw'n gymaint o broblem ag yw e mewn gwirionedd."

Image copyright Getty Images

Dywedodd Jamie (nid ei enw iawn) , sy'n 17 oed: "Nid yw pobl yn sylweddoli mai dyma beth maen nhw'n ei ddioddef.

"Mae'n dda o beth gallu codi ymwybyddiaeth er mwyn helpu pobl i sylweddoli 'o, mae hyn yn digwydd i fi'.

"Os nad yw rhywun yn ymwybodol o'r sefyllfa, mae'n bosibl y bydd yn ceisio amddiffyn y person sy'n ei reoli.

"Dylech wybod eich gwerth ac nad yw hyn yn dderbyniol. Os yw hyn yn digwydd i chi, siaradwch â rhywun a allai eich helpu."

'Codi ymwybyddiaeth'

Dywedodd y Dirprwy Weinidog Jane Hutt: "Mae'n bosibl nad yw pobl ifanc wedi cael digon o brofiad o berthynas iach i wybod beth sy'n ymddygiad arferol a beth sy'n anarferol, ac felly mae'n bwysig ein bod yn manteisio ar bob cyfle i siarad â nhw am beth sy'n dderbyniol ac yn annerbyniol.

"Rwy'n gobeithio y bydd yr ymgyrch hon yn codi ymwybyddiaeth o'r ymddygiad gwenwynig hwn ac yn grymuso pobl ifanc i siarad yn ei erbyn."

Mae llinell gymorth arbennig Byw Heb Ofn - sydd am ddim ac yn gyfrinachol - ar gael i unrhyw un sydd wedi dioddef ymddygiad rheolaethol neu gymhellol neu unrhyw fath o gam-drin domestig - 0808 8010 800 - neu ewch i wefan Byw Heb Ofn i anfon neges at gynghorydd 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos.

Straeon perthnasol