'Gwendidau allweddol' yng Ngharchar Berwyn Wrecsam

Carchar Berwyn Image copyright Getty Images
Image caption Mae'r carchar Categori C wedi'i ddylunio i gartrefu 2,106 o ddynion

Mae arolygwyr yn dweud bod angen rhoi "sylw brys a pharhaus" i fesurau gwarchod y cyhoedd wrth ryddhau carcharorion o Garchar Berwyn yn Wrecsam.

Er mai dim ond chwarter y carcharorion sy'n Gymry, mae tua hanner yn cael eu rhyddhau i gyfeiriad yng Nghymru pan yn gadael.

Yn ôl yr arolygwyr mae Carchar Berwyn yn "drefnus yn gyffredinol", ond ychwanegwyd bod "gwendidau allweddol" yno.

Dywedodd y Weinyddiaeth Gyfiawnder bod archwilwyr wedi canmol staff am sefydlu carchar effeithiol ar ôl dechrau o'r dechrau.

Cyffuriau'n 'hawdd' eu cael

Fe wnaeth y carchar yn Wrecsam agor ym mis Ionawr 2017 ar gost o £250m.

Mae wedi'i ddylunio i gartrefu 2,106 o ddynion, ond 1,273 o garcharorion oedd yno pan wnaeth Arolygiaeth Carchardai Ei Mawrhydi ymweld â'r safle ym mis Mawrth 2019.

Fe wnaeth arolwg cyntaf y carchar ganfod nad oedd "cynllun realistig mewn lle ar gyfer anghenion carcharorion sy'n cael eu rhyddhau i Loegr" o Ebrill 2019 ymlaen.

Image copyright Getty Images
Image caption Mae'r carchar yn Wrecsam wedi bod ar agor ers mis Ionawr 2017

Dywedodd yr arolygwyr hefyd bod cyffuriau "ar gael yn rhy rhwydd" a bod sylweddau yn enwedig yn "fygythiad".

Bu farw Luke Jones, 22 o Flaenau Ffestiniog, yn y carchar ym mis Mawrth 2018 ac mae gwrandawiad cyn-gwest wedi clywed ei bod yn debygol mai cyffur Spice oedd yr achos.

Dywedodd bron i hanner y carcharorion atebodd holiadur gan Arolygiaeth Carchardai Ei Mawrhydi bod cael gafael ar gyffuriau yn "hawdd", tra bod chwarter wedi dweud eu bod wedi datblygu problem gyffuriau tra yn y carchar.

Yn ôl yr arolygwyr mae nifer yr ymosodiadau rhwng carcharorion yn is na'r disgwyl, ond mae nifer yr ymosodiadau ar staff yn uwch.

Dywedodd yr adroddiad nad oedd gan y carchar "gynllun i fynd i'r afael ag achos trais".

Staff yn 'gryfder'

Ychwanegon nhw fod y staff yn "gryfder" i'r safle ond eu bod angen rhagor o gefnogaeth, a bod diffyg profiad yn cael "effaith negyddol".

Ar adeg yr ymweliad ym mis Mawrth roedd tua 75% o'r gweithwyr wedi bod yn y gwasanaeth ers llai na dwy flynedd.

Image copyright Getty Images
Image caption Dywedodd yr arolygwyr bod hyfforddiant addysgol a galwedigaethol yn y carchar yn "ardderchog"

"Roedd anghysondebau am sut roedd rheolau'n cael eu gweithredu, roedd ymddygiad gwael yn gallu mynd heb wrthwynebiad a gallai staff gael trafferth i ateb cwestiynau syml gan garcharorion," meddai'r adroddiad.

Er hyn, roedd hyfforddiant addysgol a galwedigaethol yn "ardderchog".

Dywedodd prif gyfarwyddwr Arolygiaeth Carchardai Ei Mawrhydi yng Nghymru, Amy Rees bod y llywodraethwr newydd gymrodd y llyw ym mis Ebrill eisoes yn gweithio ar ddatblygu'r carchar ymhellach.

Ychwanegodd bod hyn yn cynnwys "gweithio'n agosach gyda'r heddlu, canfod cyffuriau anghyfreithlon yn well a chyflwyno system newydd sy'n herio ymddygiad gwael a lleihau trais".

Straeon perthnasol