Yr her o fagu teulu a mynd i brifysgol

Lleucu Haf Graddio Image copyright Lleucu Haf
Image caption Fe raddiodd Lleucu o Brifysgol Aberystwyth gyda gradd dosbarth cyntaf mewn Ieithoedd Modern chwech mis ar ôl cael Eleanor

Does dim digon o gymorth yn cael ei roi i fyfyrwyr sydd hefyd yn magu teuluoedd, ac mae'r system gefnogaeth yn eu methu yn aml.

Dyna mae Undeb y Myfyrwyr yng Nghymru'n ei ddweud wrth i brifysgolion ddod o dan mwy o bwysau i gadw cofnod o faint o'u myfyrwyr sydd hefyd yn magu teulu.

Mae hawl gan fyfyrwyr wneud cais am lwfans rhiant, grant cymorth arbennig a chais am gymorth i dalu hyd at 80% o ofal plant.

Ond mae nifer o fyfyrwyr wedi dweud wrth BBC Cymru bod gweithio eich ffordd drwy'r system o gefnogaeth ar hyn o bryd yn heriol.

Gorfod benthyg mwy

"Ro'n i newydd orffen fy ail flwyddyn yn astudio cwrs gradd mewn ieithoedd modern pan ffeindies i mas o fi'n disgwyl" meddai Lleucu Haf o Bow Street, a roddodd enedigaeth i Eleanor yn Rhagfyr 2017.

"Pan ges i Eleanor nes i gais am Grant Rhiant, ond do'n i ddim yn gallu ei gael e", meddai, "achos o'dd Cyllid Myfyrwyr Cymru yn cymryd sefyllfa economaidd y flwyddyn flaenorol i ystyrieth, ac achos o'n ni'n byw gyda mam a dad y flwyddyn honno do'n i ddim yn gallu ei gael.

"Nethon nhw argymell bo fi'n cymryd mwy o fenthyciad yn lle.

Bythefnos ar ôl cael Eleanor, fe ail-gydiodd Lleucu yn ei hastudiaethau gan raddio o Brifysgol Aberystwyth yn 2018 gyda gradd dosbarth cyntaf mewn Astudiaethau Ieithoedd Modern.

"Y peth arall ydy nad wyt ti'n gallu gwneud y cais nes bo ti'n rhoi genedigaeth, a wedi hynny dydyn nhw ddim yn rhoi mwy o gefnogaeth i ti, sydd yn 'wrong' rili, achos pan mae'r plentyn yn dod mae gen ti gant a mil o bethau i ystyried a gwneud wedyn."

Image copyright Lleucu Haf
Image caption Lleucu ac Eleanor ger wal Berlin - roedd Almaeneg yn un o bynciau Lleucu yn y Brifysgol

Mae dros 6,000 o fyfyrwyr yng Nghymru yn derbyn cymorth rhiant - ond nid yw'n glir faint o fyfyrwyr sy'n rhieni, ac er gwaethaf argymhellion does dim rheidrwydd ar brifysgolion i gadw cofnod o faint o'u myfyrwyr sydd â phlant.

Yn ôl Llywodraeth Cymru mae sicrhau mynediad i addysg uwch i rieni yn "flaenoriaeth".

"Dyw hi ddim yn system hawdd o bell ffordd," meddai Lleucu sydd erbyn hyn wedi gwneud cais i wneud cwrs hyfforddiant dysgu ym mis Medi.

"Os wyt ti'n gwneud cais ar gyfer benthyciad myfyrwyr arferol, rwyt ti'n gallu gwneud hynny dros y we. Ond ar gyfer gwneud cais am Grant Rhiant neu Grant Gofal Plant ti'n gorfod printio fe bant a'i wneud e fel 'na.

"Chi'n teimlo nad yw rhywun yn cael mwy o gefnogaeth achos eu bod nhw'n rhiant, er bod mwy o heriau gyda chi", meddai, "a phan ydych chi'n siarad gyda rhywun o'r cwmni ar y ffôn mae'n gallu bod yn rhwystredig achos ry chi'n gwbod nad nhw sy'n gwneud penderfyniadau yn y pen draw."

Image copyright Lleucu Haf
Image caption Mae Lleucu'n bwriadu mynd i wneud cwrs hyfforddiant dysgu ym mis Medi

Yn ôl y cwmni sy'n gyfrifol am Gyllid Myfyrwyr Cymru - The Student Loans Company - mae ganddyn nhw "dîm penodol sy'n prosesu ceisiadau ar gyfer cymorth gofal plant" a bod £2.7m wedi cael ei roi i fyfyrwyr sy'n rhieni yn y flwyddyn academaidd 2017-18.

"Os oes problem yn codi gyda chais, rydyn ni'n cysylltu'n syth gyda'r cwsmer i ddiweddaru eu gwybodaeth neu i ofyn am dystiolaeth bellach i gefnogi eu cais. Dylai cwsmeriaid ddod yn ôl aton ni cyn gynted â phosib er mwyn sicrhau nad oes unrhyw oedi," meddai llefarydd.

Mae BBC Cymru Fyw wedi gofyn iddyn nhw ymateb i sylwadau Lleucu am ddyfarnu grantiau ar sail blynyddoedd ariannol blaenorol yr ymgeisydd.

Dywed Llywodraeth Cymru eu bod nhw'n disgwyl i "system fod yn ei le i fyfyrwyr allu codi unrhyw drafferthion maen nhw'n ei wynebu wrth geisio am gymorth",

Yn ôl Undeb y Myfyrwyr yng Nghymru mae hi'n "annerbyniol" bod rhaid i fyfyrwyr sydd yn gofalu am eraill fod yn wynebu heriau wrth geisio cadw dau ben llinyn ynghyd.

Dywedodd llefarydd: "Mae myfyrwyr sydd â phlant yn cael eu gadael heb gymorth gan system ariannu myfyrwyr sydd ddim yn addas ar eu cyfer.

"Dydyn ni ddim yn credu y dylai rhieni sydd am greu bywyd gwell iddyn nhw ei hunain a'u plant drwy addysg uwch gael eu cosbi am fod yn uchelgeisiol."

Straeon perthnasol