Cau ffatri Ford: 'Brexit wedi chwarae rhan yn y penderfyniad'

Cyhoeddwyd

Mae cyn-Brif Weinidog Cymru, Carwyn Jones wedi dweud bod Ford wedi cyfaddef yn breifat fod Brexit wedi chwarae rhan yn y penderfyniad i gau ffatri yng Nghymru.

Daw'r honiad wedi i Ford gau ei ffatri - sy'n cyflogi 1,700 o bobl - ym Mhen-y-bont ar Ogwr erbyn Medi 2020.

Dywedodd Mr Jones - sy'n aelod cynulliad dros Ben-y-bont ar Ogwr - er bod y cwmni wedi gwadu'r penderfyniad yn gyhoeddus, ei fod wedi dweud wrth Lywodraeth Cymru fod y posibilrwydd o adael yr Undeb Ewropeaidd heb gytundeb yn ffactor.

Dywedodd Ford y byddai wedi bwrw 'mlaen gyda'r cynlluniau er gwaethaf Brexit.

Ond ychwanegodd "rydym wedi datgan yn gyson y byddai Brexit caled, dianghenraid, yn drychinebus i'n gweithrediadau ac am lawer o'r diwydiant ceir yn y DU ".

Dywedodd Mr Jones wrth raglen Sunday Supplement BBC Radio Wales: "Mae'n ymddangos i mi fod y penderfyniad [i gau] wedi cael ei wneud wythnos neu bythefnos cyn y cyhoeddiad, felly roedd yn rhywbeth sydyn iawn - newidiodd rhywbeth yn yr amser hwnnw iddyn nhw symud i safle lle'r oedden nhw'n bwriadu cau.

"Rwy'n gwybod eu bod wedi dweud yn gyhoeddus nad oedd Brexit yn ffactor, ond nid dyna a ddywedwyd wrth y Gweinidog [Economi a Thrafnidiaeth], Ken Skates.

"Nid Brexit oedd y brif ffactor, mae yna resymau eraill wrth gwrs, ond mi roedd e'n ffactor ac fe aethon nhw i fanylder pam ei fod yn bendant yn ffactor."

'Diffyg cyfrifoldeb'

Mae'r cwmni ceir hefyd wedi cael ei gyhuddo o "ddiffyg cyfrifoldeb cymdeithasol corfforaethol" gan economegydd blaenllaw o Gymru.

Fe wnaeth Kevin Morgan feirniadu'r cwmni am beidio â rhoi gwybod i'r Prif Weinidog, Mark Drakeford tan oriau cyn i'r gweithlu gael gwybod.

Ffynhonnell y llun, PA
Disgrifiad o’r llun,
Cafodd gweithwyr Ford eu gyrru o'r gwaith brynhawn ddydd Iau

Dywedodd Ford mai'r flaenoriaeth oedd rhoi gwybod i weithwyr yn gyntaf am unrhyw benderfyniadau mawr.

Dywedodd Mr Morgan, athro llywodraethu a datblygu ym Mhrifysgol Caerdydd: "Beth mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud yn awr ynghylch ail-arfogi'r gweithlu hwnnw gyda mathau eraill o gyflogaeth?

"Bydd angen i ni fod yn fwy ystwyth nag yr ydym wedi bod mewn 20 mlynedd o ddatganoli."