Galw am godi'r gwaharddiad ar driniaethau imiwnoglobwlin

Cell yn y system imiwnedd Image copyright enot-poloskun/Getty Images

Mae grwpiau sy'n cynrychioli cleifion yn galw am godi'r gwaharddiad ar driniaethau cynhyrchu imiwnoglobwlin a gyflwynwyd yn sgil pryderon am ledu ffurf ddynol o glefyd gwartheg gwallgof.

Mae imiwnoglobwlin, sy'n cael ei dynnu o blasma gwaed, yn cael ei ddefnyddio i drin pobl sydd â systemau imiwnedd diffygiol.

Mae angen swm mawr o blasma gwaed i gynhyrchu potel o imiwnoglobwlin - ac mae cyflenwad yn brin am fod yn rhaid ei fewnforio i'r wlad.

Mae Llywodraeth y DU yn dweud ei bod yn ceisio lleddfu'r prinder.

Image caption Mae Megan wedi bod yn ddibynnol ar imiwnoglobwlin ers iddi fod yn ddwy oed

Mae Megan, sy'n wyth oed, yn un o 5,000 o bobl yn y DU gyda chyflwr prin, diffygiant imiwnedd cynradd.

Cafodd drawsblaniad bôn-gelloedd y llynedd, ac mae ei theulu'n gobeithio y bydd hynny'n gallu gwella ei chyflwr - ond mae ei bywyd ar hyn o bryd yn ddibynnol ar gyflenwadau o imiwnoglobwlin.

Dywedodd ei mam, Victoria Stoneman, o Aberbargoed, ei bod wedi sylwi ar symptomau Megan pan oedd yn ddeufis oed.

"[Roedd ganddi] dymheredd uchel nad oeddwn yn gallu'i ostwng, ac fe gawson dipyn o dripiau i'r ysbyty oherwydd heintiau difrifol i'r glust. Roedd hi'n aml yn dangos symptomau heintiau heb yr heintiau eu hunain.

"Cafodd ddiagnosis yn 18 mis oed a chafodd ei rhoi ar imiwnoglobwlin pan oedd yn ddwy a hanner."

Mwy o alw am imiwnoglobwlin

Cafodd triniaeth cynhyrchu imiwnoglobwlin ei gwahardd yn y DU yn ystod yr 1990au, yn sgil argyfwng clefyd y gwartheg gwallgof (BSE).

Roedd gwyddonwyr yn poeni y byddai modd i un rhoddwr gwaed oedd yn cario ffurf ddynol o'r afiechyd heintio set gyfan o imiwnoglobwlin.

Ers hynny, mae cyflenwadau yn cael eu prynu o wledydd eraill.

Fodd bynnag, mae triniaethau diweddar yn galw am fwy o imiwnoglobwlin.

Yng Nghymru'n unig, mae ceisiadau am imiwnoglobwlin wedi cynyddu 35% ers 2013, ac erbyn hyn mae pryderon bod y sefyllfa yn anghynaladwy.

Image caption Roedd pryderon bod modd i ffurf dynol o'r afiechyd BSE heintio cyflenwadau imiwnoglobwlin

Yn ôl Liz Macartney, o'r elusen UKPIPS, sy'n cynrychioli cleifion â diffyg imiwnedd, mae prinder imiwnoglobwlin eisoes yn cael effaith.

"Yn y gorffennol mae imiwnolegwyr wedi ceisio asesu pa gynnyrch sydd orau i bob claf," meddai.

"Ar hyn o bryd, mae'n rhaid ni dderbyn beth mae'r GIG yn gallu prynu.

"Mae cwmnïau fferyllol yn dweud wrthym eu bod am barhau i sicrhau bod digon o imiwnoglobwlin i bob claf â diffygion imiwnedd, ond yn y tymor hir mae'n rhaid i ni sicrhau ein bod yn gallu cynhyrchu peth ein hunain."

Image caption Cafodd Tommy Browne wybod 11 mlynedd yn ôl fod ganddo gyflwr cysylltiedig â diffyg imiwnedd

Mae Tommy Brown, o'r Barri, yn llefarydd ar ran Grŵp Cleifion a Diffygion Imiwnedd Cymru, a chafodd e ddiagnosis o gyflwr cysylltiedig â diffyg imiwnedd 11 blynedd yn ôl.

Cafodd wybod yn ddiweddar bod ei feddyginiaeth yn mynd i newid.

"Mae'n beth mawr gweld newid fel hyn achos dydyn nhw ddim yn gwybod sut wnewch chi ymateb i frand newydd," dywedodd.

Mae Adran Iechyd Llywodraeth y DU, sy'n goruchwylio rheoleiddio triniaeth, wedi dweud eu bod yn gweithio gyda GIG Lloegr a phartneriaid eraill i fynd i'r afael â'r gofynion am gyflenwadau imiwnoglobwlin yn ystod y 18 mis diwethaf.

Dywedodd Chloe George, o Wasanaeth Gwaed Cymru, sy'n rheoli'r cyflenwad imiwnoglobwlin yng Nghymru, bod gwaith yn cael ei wneud i gynyddu'r cyflenwad.

"Mae gwneuthurwyr yn edrych ar ffyrdd o ddefnyddio technoleg newydd er mwyn cael mwy o imiwnoglobwlin."

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol