Cost ymchwiliad swyddogion Cyngor Caerffili i godi i £4m

Pencadlys Caerffili

Bydd yr ymchwiliad i ymddygiad Prif Weithredwr Cyngor Caerffili wedi costio £4m i drethdalwyr y sir erbyn i'r broses ddod i ben yn yr haf.

Cafodd Anthony O'Sullivan a dau swyddog arall eu hatal o'u gwaith yn 2013 ar ôl i Swyddfa Archwilio Cymru ddweud iddyn nhw roi codiad cyflog i'w hunain ac eraill yn anghyfreithlon.

Mae cyfreithiwr cyflogaeth blaenllaw wedi dweud wrth Newyddion9 bod hynny'n brawf bod rhaid newid y drefn.

Mae'r prif weinidog wedi addo adolygiad annibynnol ar ddiwedd yr achos, gan nad yw'r system bresennol yn "dderbyniol".

'Trethdalwyr yn diodde'

Yn ôl Fflur Jones - sy'n bartner gyda chyfreithwyr Darwin Gray - mae'r broses o benodi person annibynnol i ymchwilio yn rhy gostus ac yn cymryd gormod o amser.

Dywedodd: "Mae'n swm anhygoel o arian, chwe blynedd ers cychwynnwyd y broblem, dydy unrhyw ymchwiliad i gamymddwyn ddim yn gorfod cymryd mor hir.

"Mae pam ei fod o'n dal i gymryd lle'n ddirgelwch i mi."

Image caption Mae Fflur Jones yn arbenigo mewn cyfraith cyflogaeth

Ychwanegodd: "Mae'r achos yma yn dangos bod angen ail edrych ar y peth. Dydy o ddim yn gweithio.

"Mae trethdalwyr yn diodde' ac fe allai'r pres yma fod wedi cael ei roi at achosion llawer iawn mwy teilwng.

"Tase chi mewn sefyllfa cwmni preifat... ac yn cael eich diswyddo'n annheg, blwyddyn o gyflog a 'chydig mwy yw'r iawndal sydd ar gael."

Mae'r Aelod Cynulliad lleol Hefin David yn cytuno ac am weld cynghorwyr yn cael ymchwilio i honiadau o gamymddwyn.

"Dwi am weld y cynghorau eu hunain yn cael yr hawl i ymchwilio wrth ddisgyblu prif swyddogion, yr un ffordd a bydden nhw gydag unrhyw un arall sy'n gweithio i'r cyngor.

"Dwi wedi ysgrifennu at y llywodraeth i ofyn i hynny ddigwydd a byddan nhw'n ystyried hynny ar ôl i'r achos yma ddod i ben."

'Digon i adeiladu ysgol'

Yn y cyfamser mae pryder am golli gwasanaethau fel canolfannau hamdden a thai bach, ac mae un cynghorydd tref yn y Coed Duon yn dweud y byddai'r arian sydd wedi ei wario ar yr ymchwiliad hwn yn ddigon i adeiladu ysgol gynradd newydd.

Yn y Senedd ddydd Mawrth, dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford y byddai adolygiad ar ôl i'r achos ddod i derfyn.

Dywedodd: "Cyn gynted y mae'r system bresennol wedi gorffen, byddwn yn dechrau adolygiad ohono."

"Nid yw'n gweithio i bobl leol nac i'r cyngor ei hun. Ond pan rydych chi mewn proses, mae rheidrwydd cyfreithiol i orffen hynny."

Mae Cyngor Caerffili yn mynnu bod proses i'w ddilyn.

Mae disgwyl i'r ymchwiliad ddod i ben yn y misoedd nesaf a bydd y cyngor yn ystyried casgliadau'r adroddiad cyn penderfynu beth i'w wneud nesaf.

Straeon perthnasol