Cwmni rheoli troseddwyr yn nwylo'r gweinyddwyr

Y Weinyddiaeth Gyfiawnder Image copyright Getty Images

Mae cangen o gwmni preifat sy'n rheoli miloedd o droseddwyr yng Nghymru wedi ei roi yn nwylo'r gweinyddwyr.

Dywedodd llefarydd ar ran y Weinyddiaeth Gyfiawnder bod perfformiad Working Links (Employment) wedi bod yn "annerbyniol".

Mae disgwyl y bydd Cwmni Adsefydlu Cymunedol Cymru - sy'n cael ei redeg gan Working Links - yn trosglwyddo'r gwaith i gwmni yn ne-ddwyrain Lloegr.

Mae'r undeb sy'n cynrychioli swyddogion prawf wedi galw am gyfarfod brys gyda'r gweinidog perthnasol yn Llywodraeth Prydain.

Yn ôl Ian Lawrence, ysgrifennydd cyffredinol NAPO: "Dyma'r union beth rydyn ni wedi bod yn rhybuddio'r llywodraeth amdano.

"O'r diwrnod cyntaf ers cyflwyno'r rhaglen breifateiddio drychinebus hon mae gwasanaeth arobryn wedi troi'n anhrefn llwyr mewn pedair blynedd."

Adroddiadau 'beirniadol iawn'

Cafodd y gwaith o reoli troseddwyr risg isel a chanolig ei breifateiddio pedair blynedd yn ôl, ac fe enillodd Working Links y cytundeb i fod yn gyfrifol am Gymru a dau le arall yn ne Lloegr.

Mae'r cwmni'n rheoli troseddwyr risg isel a chanolig sydd wedi'u dedfrydu i gyflawni eu gorchymyn yn y gymuned a'r rhai sy'n cael eu rhyddhau o'r carchar ar drwydded, yn ogystal â throseddwyr sy'n cael dedfrydu i lai na 12 mis mewn dalfa.

Y llynedd fe gafodd newidiadau eu cyhoeddi i'r gwasanaeth ar ôl i nifer o adroddiadau damniol gydnabod nad oedd dulliau cyllido'r cwmnïau'n gweithio.

Mae 20 o'r cwmnïau adsefydlu cymunedol yn bodoli yn Lloegr ac un yng Nghymru.

Flwyddyn nesaf bydd y gwasanaeth yn cael ei ailwladoli yng Nghymru ond mae'r undeb yn flin ac yn dweud y dylai'r llywodraeth fod wedi ymyrryd yn gynt, cyn i'r cwmni fynd i ddwylo'r gweinyddwyr.

"Mae Napo wedi gofyn yn barhaus i weinidogion rhoi terfyn ar y cytundebau rhwng y Weinyddiaeth Gyfiawnder a Working Links yn dilyn adroddiadau beirniadol iawn gan yr Arolygiaeth Prawf a chyfres o droseddau difrifol oedd yn cynnwys nifer o lofruddiaethau," meddai Mr Lawrence.

Ymhlith y llofruddiaethau roedd Conner Marshall, dyn 18 oed gafodd ei ladd ym Mhorthcawl yn 2015 gan David Braddon.

Image caption Cafodd Conner Marshall ei ladd gan ddyn oedd o dan oruchwyliaeth Cwmni Adsefydlu Cymunedol Cymru

Roedd Braddon yn cael ei oruchwylio gan y cwmni ond roedd wedi methu wyth apwyntiad prawf.

  • Mae Cwmni Adsefydlu Cymunedol Cymru yn cyflogi 430 o staff mewn 23 o swyddfeydd ledled y wlad;
  • Mae'n rheoli bron i 9,000 o droseddwyr;
  • Mae undebau'n dweud bod bron i hanner y swyddi wedi'u torri ers dyfarnu'r cytundeb;
  • Cyhoeddodd y cwmni golled o £2.1m yn ei gyfrifon cyhoeddedig diwethaf ar ôl cyfnod o "newidiadau sylweddol ac ailstrwythuro".

Y llynedd, rhoddodd Napo dystiolaeth i ymchwiliad am garchardai gan y Pwyllgor Materion Cymreig, gan fynegi pryder am brinder staff a biliau heb eu talu - gan gynnwys beiliaid yn cynnal cyrch ar y swyddfa yng Nghaerdydd i feddiannu offer.

Cafodd y cwmni ei brynu gan Aurelius, cwmni Almaeneg yn 2016 ac mae disgwyl y bydd swyddogaethau cyfiawnder y cwmni yn cael eu trosglwyddo i Seetec, sy'n gyfrifol am y gwasanaeth yng Nghaint, Surrey a Sussex.

Dywedodd llefarydd ar ran y Weinyddiaeth Gyfiawnder eu bod wedi "cymryd camau i sicrhau parhad y gwasanaethau prawf".

"Mae hynny'n golygu y bydd swyddogion prawf yn parhau i gael eu cefnogi, bydd troseddwyr yn cael eu goruchwylio, a bydd y cyhoedd yn cael ei ddiogelu," meddai.