Dedfrydu athletwr yn arwain at atal gwaith elusen

Marvin Bheka Image copyright Getty Images
Image caption Bu Marvin Bheka, rhedwr 60m a 100m, yn cystadlu ym Mhencampwriaethau Athletaidd dan do Prydain yng Nghaerdydd yn 2015

Mae gwaith elusen sy'n ceisio helpu pobl ifanc dlawd i ymgymryd â gweithgareddau chwaraeon wedi ei atal am y tro wedi i'r athletwr fu'n gyfrifol am sefydlu'r elusen gael ei garcharu am ddelio â chyffuriau.

Roedd y rhedwr Marvin Bheka am roi yr un cyfleon i bobl ifanc yn ei wlad enedigol Zimbabwe ac a gafodd yntau ym myd chwaraeon.

Ond mae'r gŵr 31 oed, a oedd yn byw yng Nghaerdydd, yn dechrau dedfryd 30 mis wedi iddo gyfaddef fod ganddo gocên yn ei feddiant ac mai ei fwriad oedd ei gyflenwi i eraill.

Mae swyddog datblygu yr elusen wedi dweud bod gweithgareddau'r elusen wedi'u hatal tan ddiwedd 2019.

Roedd Bheka yn gystadleuydd cyson ar lefel Ewropeaidd ond doedd dim modd iddo gyrraedd lefel uwch am iddo gael ei anafu mewn damwain car.

Dechreuodd ganolbwyntio ar elusen Mavhiri Cares yn 2017 gyda'r bwriad i "newid bywydau, cymunedau a'r byd".

Cafodd gwefan ei sefydlu ac roedd cyfle gan y cyhoedd i noddi plant tra bod swyddogion yn cael eu penodi i hybu gwaith yr elusen ar draws y byd.

Nod yr elusen oedd "chwalu ffiniau" a helpu plant i gyrraedd eu potensial.

Image copyright Getty Images
Image caption Plant yn chwarae yn Mbare ger y brifddinas Harare

Yn ôl un hyfforddwr cafodd Bheka "fagwraeth anodd" yn Harare ond roedd e'n rhagori mewn chwaraeon.

Rhoddwyd iddo'r llysenw Mavhiri - enw a ddefnyddiodd ar gyfer ei elusen ac sy'n golygu "olwynion" ac yn cyfeirio at ei gyflymder.

Wedi iddo gynrychioli Zimbabwe ar lefel rhyngwladol cafodd ddamwain car yn 2010 ac felly nid oedd hi'n bosib iddo gystadlu am bedair blynedd.

Daeth Bheka i Lundain yn 2013 ac wedi triniaeth fe ddechreuoedd gystadlu ar lefel Ewropeaidd.

Image copyright Getty Images
Image caption Arferai Bheka gystadlu mewn cystadlaethau athletaidd yn Affrica ac roedd e hefyd yn dda am chwarae rygbi, criced a thennis

Yn 2014 symudodd Bheka i fyw yng Nghaerdydd gan droi ei olygon i astudio datblygiad chwaraeon yn y Brifysgol.

Dywedodd un hyfforddwr ei fod yn credu bod sefydlu'r elusen yn un ffordd o gadw cysylltiad Bheka â Zimbabwe drwy helpu'r plant yno ac o bosib eu cael i ddod i'r DU.

Roedd y ffaith fod Bheka wedi'i gael yn euog gan lys yn 2016 yn sioc i'r hyfforddwr.

Dywedodd llefarydd ar ran Gwasanaeth Erlyn y Goron bod Bheka wedi cael ei garcharu am 30 mis ym mis Gorffennaf wedi iddo gyfaddef bod â chocên yn ei feddiant gyda'r bwriad i'w gyflenwi.

Ychwanegodd erlynydd y goron Lisa James: "Mae cyffuriau fel hyn yn gallu bod yn hynod ddinistriol. Maent yn dinistrio'r sawl sy'n eu defnyddio, eu teuluoedd a'r gymuned.

"Roedd Bheka yn bwriadu elwa'n ariannol o'i weithred anghyfreithlon ond yn ffodus cafodd ei stopio gan swyddogion.

"Fe gyflwynodd Gwasanaeth Erlyn y Goron dystiolaeth gref i'r llys ac fe arweiniodd hynny at Bheka i gyfaddef ei euogrwydd yn gynnar."

Doedd swyddog datblygu yr elusen ddim am wneud sylw ar y ddedfryd ond dywedodd: "Mae gwaith yr elusen wedi'i atal am y tro gan fod yna rai rhwystrau wedi digwydd tra'n sefydlu'r elusen.

"Mae'n debygol y bydd hi'n weithredol erbyn diwedd 2019."