Gweddw Irfon Williams yn poeni am lwfans canser newydd

Becky, Irfon a'r plant Image copyright Becky Williams

Mae gwraig a gollodd ei gŵr i ganser yn poeni am yr hyn fydd yn digwydd i'w budd-daliadau yn sgil newidiadau mae Llywodraeth Prydain wedi eu cyflwyno.

Bu farw Irfon Williams ym mis Mai'r llynedd. Roedd yn ymgyrchydd canser a sylfaenydd yr ymgyrch Hawl i Fyw.

Mae Becky Williams yn byw gyda'i dau fab ym Mangor ac yn derbyn lwfans gan Lywodraeth y DU, ond dyw hi ddim yn hapus ynglŷn â'r newidiadau ddaeth i rym y llynedd.

Yn ôl adran gwaith a phensiynau'r llywodraeth, mae'r taliad newydd yn "adfer tegwch i'r system ac yn canolbwyntio ar roi cefnogaeth yn ystod yr 18 mis ar ôl i'w hanwyliaid farw, pan fydd person efallai ei hangen fwyaf."

Disodli'r hen daliad

Ar ôl i Irfon Williams farw, roedd ei wraig yn disgwyl derbyn lwfans gweddw rhiant oedd yn cynnwys taliad o £2,000 ac yna taliad o £470 bob mis am hyd at 20 mlynedd, swm oedd yn seiliedig ar gyfraniadau Yswiriant Cenedlaethol.

Ond mae'r lwfans yma wedi ei ddisodli gan daliad cefnogaeth galar.

Roedd hynny'n golygu fod Becky'n derbyn £3,500 ac yna £350 y mis fyddai yn dod i ben ar ôl 18 mis.

Image caption Cafodd Irfon Williams ddiagnosis o ganser y coluddyn ym mis Ionawr 2014

Mae'r system newydd ar gyfer y rhai hynny sydd wedi colli gŵr, gwraig neu bartner sifil.

Ar raglen BBC Victoria Derbyshire, dywedodd Mrs Williams y bydd y straen ar ei sefyllfa ariannol wedi hynny yn golygu na fydd hi'n gallu rhoi'r amser a'r gefnogaeth i'w phlant y mae hi'n teimlo y dylen nhw gael.

Mae Vicky Anning o elusen Widowed and Young (WAY) yn dweud eu bod yn ymwybodol o rieni sydd nawr yn gorfod gweithio sawl swydd wahanol, a hynny mewn cyfnod pan "y dylai plentyn fod yn treulio amser gwerthfawr gyda'r rhiant sydd ar ôl."

"Mae'r llywodraeth wastad wedi dweud nad yw'r newidiadau'n cael eu gwneud er mwyn arbed arian, ond mae'n anodd gweld ei fod yn unrhyw beth heblaw hynny," meddai.

Sefyllfa 'waeth'

Mae'r elusen yn rhan o dasglu Life Matters, grŵp o elusennau ac arbenigwyr sydd wedi eu cythruddo gan newidiadau gafodd eu cyflwyno i daliadau pobl sydd wedi colli anwyliaid. Maen nhw'n cefnogi y rhai sydd wedi eu heffeithio.

Trwy Brydain, mae 3,500 o bobl gyda phlant yn gymwys i gael y taliadau newydd ar ôl i'w cymar farw, ond mae rhai yn colli cymaint â £100,000 dros gyfnod o'i gymharu gyda'u rhagflaenwyr.

Dywed Life Matters bod y system yn gwneud "sefyllfa sydd yn barod yn drallodus hyd yn oed yn waeth".

Helpu'r tlota

Mae'r adran gwaith a phensiynau yn dweud bod y system newydd yn "adfer tegwch i'r system ac yn canolbwyntio ar roi cefnogaeth yn ystod yr 18 mis ar ôl i'w hanwyliaid farw, pan fydd person efallai ei angen fwyaf."

"Mae hefyd yn haws i hawlio, yn ddi-dreth a ddim yn effeithio ar hawl person i gael budd-daliadau eraill, gan helpu'r rhai ar yr incwm isaf fwyaf."

Dywedodd yr AS Ceidwadol Phillip Dunne ei fod hefyd yn annog rhieni i "barhau i weithio pryd bynnag mae'n bosib."

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol