Tai newydd: 'Llai o gytundebau lesddaliadol'

Tai Image copyright Getty Images
Image caption Mae lesddeiliad yn berchen ei tai am gyfnod penodol, ond nid y tir mae wedi'i ei adeiladu arno.

Ni fydd pum cwmni datblygu tai yn gwerthu tai newydd dan gytundebau lesddaliadol "os nad yw hi'n gwbl angenrheidiol" dan gytundeb newydd gyda Llywodraeth Cymru.

Yn ôl beirniaid mae'r drefn - lle mae pobl yn berchen ar eu tai am gyfnod penodol, ond nid y tir - yn gallu arwain at rent uchel yn cael ei godi am y tir.

Dywedodd Rebecca Evans, Gweinidog Tai Cymru ei bod hi hefyd yn ystyried gwahardd cytundebu lesddaliadol yn gyfan gwbl.

Fe gafodd gwaharddiad ar lesddaliadau ar gyfer y rhan fwyaf o dai newydd yn Lloegr ei addo gan Llywodraeth Prydain ym mis Rhagfyr.

Meini prawf

Mae'r cytundebau fel arfer yn berthnasol ar gyfer fflatiau ble mae gofod sy'n cael ei rannu, ond allai fod ar gael i adeiladu tai yn ogystal.

Mae cytundeb newydd Llywodraeth Cymru yn cynnwys y datblygwyr ac adeiladwyr Taylor Wimpey, Bellway, Barratts, Redrow a Persimmon.

Y pump cwmni yma sy'n gyfrifol am 80% o'r holl dai newydd sy'n cael eu hadeiladu yng Nghrymu.

Image caption Mae Rebecca Evans "wrth ei bodd" na fydd adeiladwyr tai yn cynnig tai ar sail lesddaliad bellach

Bydd meini prawf newydd yn ei gwneud yn ofynnol i ddatblygwr gyflwyno "rheswm dilys" dros farchnata tŷ ar sail lesddaliad;

Bydd yn rhaid i gontractau lesddaliadaol fodloni safonau gofynnol, gan gynnwys cyfyngu'r rhent tir cychwynnol i ddim mwy na 0.1% o werth gwerthu'r eiddo.

Bydd rhaid i gytundebau lesdal redeg am o leiaf 125 o flynyddoedd ar gyfer fflatiau a 250 i dai.

Roedd cyfanswm o 6,213 o eiddo lesddaliadol wedi'i gwerthu yng Nghymru yn 2016, gan gynnwys 968 o eiddo newydd.