'Misoedd echrydus' i'r Cynulliad, medd y Llywydd

Cyhoeddwyd
Disgrifiad o’r llun,
Bu munud o dawelwch yn y siambr i gofio am Carl Sargeant

Fe wnaeth marwolaeth Carl Sargeant ysgwyd y Cynulliad "at ein craidd" medd y Llywydd mewn cyfweliad yn edrych nôl dros y flwyddyn.

Dywedodd Elin Jones bod y misoedd diweddar wedi bod yn "echrydus", ond y byddai Aelodau Cynulliad yn parhau gyda'u gwaith "er cof am Carl".

"Mae'n bwysig i ni ganiatáu amser i ni alaru," meddai.

Cafodd corff Mr Sargeant ei ddarganfod bedwar diwrnod wedi iddo gael ei ddiswyddo fel Ysgrifennydd Cymunedau Llywodraeth Cymru ym mis Tachwedd yn dilyn honiadau am ymddygiad amhriodol yn erbyn merched.

"Maen nhw wedi bod yn fisoedd echrydus - mae'r Cynulliad wedi colli un o'n pobl ni," meddai Ms Jones mewn cyfweliad i raglen Sunday Supplement ar BBC Radio Wales.

Disgrifiad o’r llun,
Dywedodd Elin Jones bod nifer o ACau yn dal i "deimlo'r boen o'i golli yn eu gwaith bob dydd"

"Fe wnaeth marwolaeth Carl Sargeant ein hysgwyd at y craidd - y rhai ohonom oedd yn ei nabod ers sbel ac eraill oedd ond wedi ei adnabod am gyfnod byr.

"Mae e wedi bod yn bwysig ein bod wedi rhoi amser i ni'n hunain i alaru, a'n bod wedi gallu rhoi teyrnged addas i Carl yn ein Cynulliad.

"Mae nifer o ACau oedd yn ffrindiau agos iawn, iawn i Carl, ac mae'n rhaid eu bod yn teimlo'r boen o'i golli yn eu gwaith bob dydd.

"Ond fel Cynulliad rhaid i ni gario 'mlaen gyda'n gwaith, fel pawb arall yn eu bywydau bob dydd, ond ein bod yn gwneud hynny er cof am Carl."

Disgrifiad o’r llun,
Mae Carwyn Jones (dde) yn wynebu ymchwiliad i'w ymateb i honiadau yn erbyn Carl Sargeant (chwith)

Wrth son am atebion y Prif Weinidog Carwyn Jones i gwestiynau am honiadau o fwlio o fewn Llywodraeth Cymru, dywedodd Ms Jones mae ei gwaith hi oedd i ganiatáu i gwestiynau gael eu gofyn, ond mai mater i'r gweinidog dan sylw oedd cynnwys yr atebion.

Fe wnaeth amddiffyn ei phenderfyniad i ganiatáu i'r AC Ceidwadol Darren Millar wneud datganiad personol oedd yn datgelu mai Mr Sargeant ofynodd iddo gyflwyno cwestiwn i Mr Jones am honiadau o'r fath.

"Roeddwn i o'r farn bod cynnwys cwestiynau ysgrifenedig yn 2014 wedi bod yn destun cymaint o drafod, a bod Darren Millar am roi ar gofnod ei eglurhâd," medd Ms Jones.

"Mae'r cwestiynau ysgrifenedig yna yn eiddo i'r Cynulliad - dylai egluro'r cwestiynau hefyd fod yn eiddo i'r Cynulliad ac felly y siambr oedd y lle i wneud datganiad fel yna.

"Roedd Darren Millar yn awyddus i roi ar gofnod ei dystiolaeth fod Carl wedi gofyn iddo gyflwyno'r cwestiynau, ac mae hynny nawr ar y cofnod cyhoeddus."

Er na fydd y Cynulliad ei hun yn cynnal ymchwiliad ynghylch a gafodd ei gamarwain gan y prif weinidog, fe nododd Ms Jones ymrwymiad ymchwiliad annibynnol dan ofal y cyfreithiwr o Iwerddon, James Hamilton i adrodd canfyddiadau'r ymchwiliad i un o bwyllgorau'r Cynulliad.

Disgrifiad o’r llun,
Roedd Gareth Bennett wedi disgrifio pobl trawsryweddol fel rhai oedd yn "gwyro o'r norm"

Soniodd Elin Jones hefyd am ei phenderfyniad i wahardd AC UKIP, Gareth Bennett rhag siarad yn y Senedd yn dilyn ei sylwadau dadleuol am hawliau pobl trawsryweddol, ac fe wadodd iddi atal rhyddid barn.

Dywedodd Ms Jones fod UKIP wedi "dod â safbwynt gwleidyddol gwahanol" ar sawl mater i'r Cynulliad, ond roedd yn teimlo fod safbwyntiau o'r fath "angen cael eu clywed ac yn haeddu cael eu clywed".

"Rwy'n cefnogi hawl UKIP i dorri consensws gwleidyddol ar faterion o bob math," meddai, gan ddefnyddio cynhesu byd eang a mewnfudo fel esiamplau.

Ychwanegodd: "Rwyf wedi caniatáu i bob mathau o bynciau gael eu codi gan aelodau UKIP sydd yn heriol i aelodau eraill.

"Ond mae'r hyn y maen nhw'n ei ddweud yn gorfod cael ei ddweud mewn ffordd sydd ddim yn sarhau dinasyddion Cymru - sydd yn trin pobl, unigolion, gyda pharch ac urddas.

"Mae pobl trawsryweddol a'u teuluoedd wedi cysylltu gyda fi i ddiolch am eu cefnogi ac i ddweud pa mor ofnadwy yw e i gael eu hystyried fel pobl sy'n 'gwyro o'r norm'.

"Rwyf am sicrhau bod pawb yng Nghymru yn teimlo fod aelodau Cynulliad, ein siambr a'n Senedd yn trin pawb gyda pharch, a doedd hynny yn fy marn i ddim yn eu parchu nhw mewn unrhyw ffordd."

Cafodd Sunday Supplement ei ddarlledu ar ddydd Sul, 17 Rhagfyr am 08:00 ac yna bydd ar gael ar BBC iPlayer radio.