Brwydro nôl

Mae'n bwnc sy'n cyffwrdd â bywydau nifer fawr ohonon ni, ond tan yn ddiweddar ychydig iawn sydd wedi bod yn siarad yn agored am ddelio â phrofiadau o iechyd meddwl.

Mae 10 Hydref yn ddiwrnod Iechyd Meddwl y Byd. Dros y misoedd diwethaf mae Cymru Fyw wedi bod yn freintiedig iawn ac wedi cael y cyfle i rannu straeon nifer o Gymry am eu profiad o ddelio â chyflyrau sy'n ymwneud ag iechyd meddwl. Dyma rai ohonyn nhw:


"Coelcerth yn gwrthod diffodd"

'Sgwennodd Mathew Rhys am y pyliau o iselder y mae wedi delio â nhw yn ystod ei fywyd. Aeth trwy'r cyfnod tywyllaf pan oedd yn 21 oed ac yn y coleg.

"Roedd hi'n gyfnod anodd o or-wneud hi drwy weithio tair swydd rhan amser yn ogystal â gwaith coleg. Ro'n i'n meddwl am bopeth a dim byd ar yr un pryd. Roedd fel petai bod gwybodaeth yn rhuthro trwy fy mhen ar 500mya.


Image copyright Robin French
Image caption Mae Carmen Rouse wedi cael yr hyder i fodelu

Magu hyder i fodelu

Yn y coleg roedd Carmen Rouse o Gaerfyrddin hefyd pan ddechreuodd gael pyliau gwael o or-bryder.

"Pryd bynnag o'n i'n mynd i ddosbarth, roedd y 'stafell yn tywyllu ac yn troi'n aneglur. Byddai fy mhen, fy nwylo a fy nhraed yn oeri ac yn pigo, a fy mrest yn tynhau. Byddai fy nghalon yn curo'n uchel ac yn gyflym. I le alla i fynd i ddianc? Ydw i'n mynd i farw?" meddai wrth Cymru Fyw.


Image copyright Ursula Coote

"Ar fy ngwaethaf"

Mae Ursula Coote o Geredigion wedi dioddef o or-bryder am flynyddoedd. Dechreuodd ei anhwylder yn dilyn marwolaeth ffrind iddi pan oedd hi'n blentyn. Meddai:

"Dwi ddim yn cysgu'n iawn, fy nghalon yn curo'n glou drwy'r amser, dwi'n chwysu. Mae e fel pe bai rhywbeth yn dod drosta' i, a finne'n methu esbonio wrth neb beth yw e.

"Os ydw i'n meddwl bod rhywbeth yn mynd i gael effaith arna i mewn ffordd gwael, dwi'n dechrau cael panig. Ac mae'r meddwl yn dechrau troi a throi gyda posibiliadau gwirion."


Codi llen ar y tabŵ

Mae Nina Murphy 32, o'r Ferwig ger Mwnt, wedi bod yn brwydro pyliau o or-bryder ers i'w brawd ladd ei hun yn 2012.

Eglurodd ei bod hi'n nôl y plant o'r ysgol un diwrnod, pan ddaeth ton o deimladau drosti nad oedd hi'n gallu eu hesbonio.

"Roedd yn rhaid i mi dynnu drosodd yn syth, oherwydd roeddwn ni'n teimlo bod rhywbeth ofnadwy yn mynd i ddigwydd.

"Ges i gymaint o banig, do'n i ddim yn gallu anadlu, ac roedd fy meddwl ar ras. Yn poeni byddai rhywbeth yn digwydd i fi, ac na fydda' i o gwmpas i weld fy mhlant yn tyfu. Ges i gymaint o ofn."


Mark Williams

Tad ar chwâl

Fe siglodd byd Mark Williams o Ben-y-bont ar Ogwr ar ôl genedigaeth ei fab ddeuddeg mlynedd yn ôl. Eglurodd wrth Cymru Fyw:

"Rwy'n cofio cael breuddwydion ar y pryd am fy ngwraig a fy mab bach. A'u bod nhw wedi marw yn y theatr. Roedd yr enedigaeth drawmatig ac iselder ôl-geni fy ngwraig yn ffactorau enfawr wnaeth arwain at fy mhroblemau innau.

"Ro'n i eisiau lladd fy hun... doedd dim byd yn gallu pylu'r meddyliau yna.."

Mae cyngor a rhagor o brofiadau'r Cymry o ddelio gydag anhwylderau yn sgil iechyd meddwl i'w cael ar wefan Meddwl.Org