Staff yn sâl yn sgil toriadau cyngor medd adroddiad

Pwysau

Mae adroddiad yn honni bod staff cyngor yn sâl o'r gwaith am gyfnodau hir yn diodde' o bwysau gwaith a gorbryder, yn sgil toriadau i gyllidebau.

Yn 2016/17, roedd Cyngor Pen-y-bont ar Ogwr wedi nodi bod 685 o ddiwrnodau gwaith wedi eu colli oherwydd pwysau gwaith, gorbryder, iselder a salwch meddwl.

Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru'n dweud bod cyfnodau salwch yn gyffredinol wedi cynyddu ym mhob awdurdod, er bod hynny yn gynnydd bach iawn, gan ychwanegu bod toriadau "yn anochel yn cael effaith".

Yn ôl Llywodraeth Cymru maen nhw'n gweithio'n agos gyda gweithwyr yn y sector gyhoeddus a'r undebau i hyrwyddo lles staff fel rhan flaenllaw o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus da.

Daw wrth i awdurdodau lleol Cymru aros i glywed wrth Lywodraeth Cymru fanylion y setliad ariannol nesaf.

'Polisïau llymder'

Mae bron i 25,000 o weithwyr cyngor wedi colli eu swyddi ers i bolisïau "llymder" gael eu cyflwyno wyth mlynedd 'nôl.

Dywed Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru bod staff yn "gorfod cyflwyno gwasanaethau mewn amodau sy'n gynyddol heriol, gan wynebu mwy o alw ond gyda llai o adnoddau".

Yn ôl llefarydd: "Mae Cynghorau wedi gweithio'n galed i reoli a lleihau lefelau salwch dros y blynyddoedd, ond mae'r cyfnod salwch yn gyffredinol mewn awdurdodau wedi cynyddu fymryn y llynedd, o 10.2 diwrnod yn 2015/16 i 10.3 yn 2016/17.

"Mae llymder yn anorfod yn cael effaith ar staff cynghorau sy'n gweithio'n galed, nifer o'r rheini yn gorfod cyflwyno gwasanaethau mewn amodau sy'n gynyddol heriol, gyda mwy o alw ond llai o adnoddau."

Image caption Y llynedd roedd Cyngor Conwy wedi dechrau cynnig dosbarthiadau yoga i staff yn ystod oriau gwaith, gan ganolbwyntio ar ffyrdd i leihau absenoldeb o'r gwaith yn sgil salwch

Bydd adroddiad i Gyngor Pen-y-bont ar Ogwr, fydd yn cael ei ystyried yr wythnos hon, yn codi pryderon am gysylltiad posib rhwng y lleihad mewn cyllideb a chais i staff i ymgymryd â mwy o waith, a chynnydd yn y ffigyrau absenoldeb o'r gweithle.

Mae pwyllgor sy'n ystyried y cysylltiad posib wedi disgrifio'r ffigyrau fel rhai "pryderus".

Ym mis Mawrth eleni, roedd arolwg o 10,000 o weithwyr undeb Unsain ar draws y DU wedi awgrymu:

  • Bod 92% o staff yn teimlo dan ormod o bwysau yn y gwaith;
  • Bod 67% o'r staff yn nodi bod "gofynion eithriadol y swydd" yn achosi straen yn sgil pwysau gwaith;
  • Mai newidiadau cyson, toriadau a phrinder staff oedd y prif reswm dros achosi straen.

'Gofynion eithriadol swydd'

Y llynedd roedd Cyngor Conwy wedi dechrau cynnig dosbarthiadau yoga i staff yn ystod oriau gwaith, gan ganolbwyntio ar ffyrdd i leihau absenoldeb o'r gwaith yn sgil salwch.

Ym Mhenfro mae gweithwyr yn cael cynnig hyfforddiant a gweithdai i reoli pwysau gwaith yn ôl llefarydd.

Tra yn Sir Gaerfyrddin mae canolfan iechyd yn y gweithle sy'n cynnig gweithgareddau i hyrwyddo, addysgu a rhoi gwybodaeth am fyw bywyd iachach, er mwyn gwella iechyd meddwl a chorfforol.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn cydnabod ein bod ni'n gweithio yn erbyn llymder ac rydym wedi camu i mewn i ddiogelu cynghorau rhag toriadau mae Llywodraeth y DU wedi eu gwneud i'n cyllideb ers 2010/11.

"Mae ein setliad llywodraeth leol 2017-18 wedi cyflwyno isafswm o ran cyllid sy'n golygu nad yw unrhyw gyngor yn gorfod ymdopi gyda thoriad sy'n is na 0.5%, o'i gymharu â 2016/17.

"Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio'n agos gyda gweithwyr yn y sector gyhoeddus a'r undebau i hyrwyddo lles staff fel rhan flaenllaw o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus da."

Pynciau Cysylltiedig