Cyhuddo gorsaf radio Sain Abertawe o israddio'r Gymraeg

Swansea Sound building Image copyright Google

Mae gorsaf radio Sain Abertawe wedi cyflwyno newidiadau i'r amserlen sy'n "israddio" rhaglenni Cymraeg, yn ôl Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.

Mae'r rhaglen Gymraeg yn cael ei symud o 19:00 i 22:00 a bydd rhaglen o gerddoriaeth yr 80au yn cymryd y slot cynnar.

Bydd rhaglen Saesneg Ray Rose hefyd yn cael ei darlledu ar ddwy orsaf radio arall yn Lloegr, Signal 2 yn Stoke-on-Trent a Pulse 2 yn Bradford.

Bydd y rhaglen Gymraeg yn cael slot byrrach - dwy awr bob nos, yn hytrach na'r tair awr bresennol.

Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn dweud bod y penderfyniad yn "israddio' statws rhaglenni Cymraeg".

Trwydded darlledu

Dywedodd is-gadeirydd grŵp digidol y gymdeithas, Aled Powell: "Ai gorsaf i Abertawe neu ranbarth yn Lloegr yw Sain Abertawe?

"Mae israddio'r Gymraeg fel hyn yn rhan o batrwm ehangach ble mae gorsafoedd radio masnachol yn darlledu llai a llai o gynnwys Cymreig a Chymraeg.

"Maen nhw'n llai lleol nag erioed o'r blaen. Mae'n bryd datganoli darlledu."

Image caption Nid yw'r cwmni'n "hidio am anghenion lleol" meddai Bethan Jenkins

Mae trwydded Sain Abertawe yn dweud bod yn rhaid i'r orsaf ddarparu "o leiaf 12 awr yr wythnos, nid dros nos, o raglenni Cymraeg yn ogystal â bwletinau newyddion Cymraeg".

Mae BBC Cymru yn deall y bydd y bwletinau newyddion Cymraeg yn cael eu darlledu yn gynnar bob nos a bydd rhaglen Gymraeg ychwanegol yn cael ei darlledu ar nos Lun.

Fe fyddai hynny'n golygu bod Sain Abertawe yn aros o fewn telerau'r drwydded.

Fe fydd yr orsaf hefyd yn darparu'r rhaglenni Cymraeg ar eu gwefan am wythnos ar ôl eu darlledu.

Image copyright Steve Barnes
Image caption Sain Abertawe oedd yr orsaf radio fasnachol gyntaf yng Nghymru pan gafodd ei lansio yn 1974

Sain Abertawe oedd yr orsaf fasnachol gyntaf yng Nghymru pan gafodd ei lansio yn 1974.

Dywedodd yr AC Bethan Jenkins, Cadeirydd Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu'r Cynulliad, ei bod yn siomedig gyda'r penderfyniad.

"Mae'n ymddangos yn glir eu bod yn symud cynnwys Cymraeg a chynnwys lleol i amseroedd ymylol, er mwyn arbed arian.

"Dyma ni gwmni sydd wedi ei leoli yn Lloegr a ddim yn deall nac yn hidio am anghenion lleol, na chwaith y gwahaniaethau ieithyddol sy'n bodoli yng Nghymru."

Image copyright Swansea Sound/The Wave
Image caption Roedd rhai o leisiau cyfarwydd BBC Radio Cymru ar y sianel yn yr 80au, gan gynnwys Garry Owen (crys coch)

Mae perchnogion yr orsaf, The Wireless Group, wedi amddiffyn y newidiadau.

"Dyw ein hymrwymiad i raglenni iaith Gymraeg ddim wedi newid," meddai Terry Underhill, cyfarwyddwr rhaglenni'r cwmni.

"Rydym yn dal i gynhyrchu mwy o raglenni iaith Gymraeg nag unrhyw orsaf radio fasnachol yng Nghymru.

"Byddwn ni'n parhau i gynhyrchu 12 awr o raglenni Cymraeg bob wythnos."

Mae Capital Cymru yn darlledu 64 awr o raglenni Cymraeg i Ynys Môn a Gwynedd bob wythnos, a hynny yn ystod oriau brig.

Straeon perthnasol