Plant ag anghenion arbennig yn cael eu gwahardd yn amlach

Disgyblion Image copyright Getty Images
Image caption Mae cyfradd nifer y plant ag anghenion arbennig sy'n cael eu gwahardd ddeg gwaith yn fwy na phlant heb anghenion arbennig

Mae ffigyrau newydd yn dangos fod plant ag anghenion arbennig yn fwy tebygol o gael eu gwahardd o'r ysgol.

Yn ôl ystadegau sydd wedi cael eu cyhoeddi gan Lywodraeth Cymru mae cyfradd nifer y plant ac anghenion arbennig sy'n cael eu gwahardd o'r ysgol, ddeg gwaith yn fwy na phlant heb anghenion arbennig.

Mae'r ffigyrau hefyd yn dangos fod cyfradd gwaharddiadau plant sy'n cael cinio ysgol am ddim, bedair gwaith yn uwch na phlant eraill.

Yn ôl yr academydd Gareth Evans, mae angen i blant fod yn yr ysgol, "cyn amled â phosib".

Dywedodd Llywodraeth Cymru y byddai £90m o gyllid ychwanegol yn helpu plant dan anfantais.

"Ni ddylai'r un plentyn gael ei amddifadu o addysg dda oherwydd ei gefndir neu o le mae'n dod," meddai Mr Evans o Sefydliad Addysg Prifysgol Cymru Drindod Dewi Sant.

"Ein dyletswydd ni fel addysgwyr yw gwneud yn siŵr fod disgyblion yn cyrraedd eithaf eu gallu - ac i wneud hynny mae'n rhaid iddynt fod yn yr ysgol gyn amled â phosib."

Dywedodd fod ymddygiad gwael yn deillio o, "brofiad negyddol neu anghenion sydd ddim yn cael sylw gartref", a bod y ffigyrau yn, "nodyn atgoffa pwysig", o'r heriau sy'n wynebu ysgolion.

"Mae'n bwysig bod anghenion addysgol arbennig yn cael eu hadnabod yn iawn a bod disgyblion yn gael y gefnogaeth sydd ei hangen ar gyfer llwyddo yn yr ysgol."

Image copyright PA
Image caption Mae'r ffigyrau yn dangos bod nifer y plant sy'n cael cinio ysgol am ddim wedi'u gwahardd yn amlach na phlant eraill

Mae tri chategori o blant sydd angen cymorth yn yr ysgol - categori plant gyda datganiad, categori lle mae angen gweithredu gan yr ysgol a chategori lle mae angen gweithredu gan yr ysgol a mwy.

Mae'r gyfradd fesul 1,000 o blant sy'n cael eu gwahardd am bum niwrnod neu lai yn:

  • 112.9 o blant sydd â datganiad
  • 160.2 o blant sydd yn y categori lle mae angen gweithredu gan yr ysgol a mwy
  • 56.7 o blant yn y categori lle mae angen gweithredu gan yr ysgol
  • roedd nifer y gwaharddiadau ar gyfer plant heb anghenion addysgol arbennig yn 11

Mae'r ffigyrau hefyd yn dangos fod nifer y plant sy'n cael cinio ysgol am ddim wedi'u gwahardd yn amlach na phlant eraill.

Mae'r gyfradd fesul 1,000 o blant yn dangos fod 81.9 o blant sy'n cael cinio am ddim wedi'u gwahardd am bum diwrnod neu lai. Y ffigwr ar gyfer plant sydd ddim yn cael cinio am ddim yw 19.9 o bob mil.

Dywedodd Owen Hathaway ar ran Undeb Addysg Cenedlaethol: "Does neb fyth am weld plentyn yn cael ei wahardd o'r ysgol. Os yw gwaharddiad yn angenrheidiol - mae'n rhaid fod pethau wedi mynd i'r pen."

Buddsoddi £90m

Ychwanegodd fod gwaharddiadau ond yn briodol ar gyfer dibenion diogelu staff a phlant eraill neu os yw camymddwyn yn effeithio ar addysg mwyafrif y dosbarth.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydyn ni yn buddsoddi £90m a mwy y flwyddyn yn ychwanegol i gynorthwyo ein disgyblion mwyaf difreintiedig drwy grant sy'n datblygu disgybl ac y mae'r arian hwnnw yn gwneud gwahaniaeth mawr i blant o deuluoedd tlawd.

"Yn ogystal mae'n cynllun addysg diweddar yn rhoi lle blaenllaw i les plentyn gan ein bod yn credu y dylai pob plentyn gael y cyfle i lwyddo."

Mae Sir Benfro wedi gweld cynnydd yn nifer y disgyblion sy'n cael eu gwahardd o'r ysgol yn ystod y blynyddoedd diwethaf.

Yn ystod blwyddyn academaidd 2011-12 cafodd 113 o blant yn y sir eu gwahardd am bum niwrnod neu lai.

Mae'r ffigwr wedi cynyddu bob blwyddyn ac mae'r ystadegau olaf yn dangos fod 1,043 o blant wedi'u gwahardd ym mlwyddyn academaidd 2015-16.

Image copyright Thinkstock

Ar ran Cyngor Sir Penfro dywedodd llefarydd eu bod yn canolbwyntio ar "roi i blant y sgiliau hanfodol i aros yn yr ystafell ddosbarth".

Maent hefyd wedi trefnu dwy gynhadledd i athrawon ar ymddygiad plant.

Y siroedd sydd â'r cyfraddau uchaf o waharddiadau:

  • Sir Ddinbych - 69.3
  • Sir Benfro - 58.7
  • Torfaen - 48.7
  • Casnewydd - 41.0
  • Sir Fynwy - 40.5

Dywedodd Cyngor Sir Penfro hefyd eu bod yn delio a rheoli camymddwyn mewn ffordd wahanol a bod hynny wedi cael effaith ar y ffigyrau yn ystod y blynyddoedd diwethaf.

"Mae llai o blant, na'r cyfartaledd cenedlaethol," ychwanegodd llefarydd, "yn cael eu gwahardd o'u gwersi am gyfnodau yn fwy na pum diwrnod."

Yng Ngheredigion yn ystod cyfnod o bum mlynedd a mwy does na'r un plentyn wedi cael ei wahardd yn barhaol o'r ysgol nac wedi wynebu gwaharddiad fwy na phum diwrnod.

Mae gan bob ysgol uwchradd yng Ngheredigion ystafelloedd sy'n cael eu hadnabod fel Hafan ac Encil ac y mae'r cymorth a geir yn y canolfannau hyn, medd llefarydd ar ran y Cyngor, yn cynorthwyo plant a fyddai'n fwy tebygol o gael eu gwahardd.

Ychwanegodd y llefarydd fod y gwaith sy'n cael ei wneud gan Y Gwasanaeth Cefnogi Ymddygiad yn, "effeithiol iawn o ran cynnal a chefnogi plant bregus neu plant sydd wedi colli diddordeb yn eu haddysg."

Pynciau Cysylltiedig