Ethol Archesgob newydd i Gymru

esgobion Image copyright Eglwys yng Nghymru/BBC
Image caption Y chwech yn y ras yw (gyda'r cloc): Esgob June Osbourne (Llandaf), Esgob Andy John (Bangor), Esgob Joanne Penberthy (Ty-ddewi), Esgob Richard Pain (Mynwy), Esgob John Davies (Abertawe/Aberhonddu) ac Esgob Gregory Cameron (Llanelwy)

Fe ddechreuodd y broses o ethol Archesgob nesaf Cymru yn Llandrindod fore Mawrth.

Mae'r etholiad yn dilyn ymddeoliad y Dr Barry Morgan a fu'n Archesgob Cymru am 14 mlynedd.

Bydd yr Archesgob newydd yn cael ei ddewis o blith y chwe esgob esgobaethol presennol -

  • Esgob Abertawe ac Aberhonddu, John Davies;
  • Esgob Bangor, Andy John;
  • Esgob Llanelwy, Gregory Cameron;
  • Esgob Mynwy, Richard Pain;
  • Esgob Tyddewi, Joanna Penberthy
  • Esgob Llandaf, June Osborne.

Mae gan y coleg etholiadol 42 o aelodau - sef y chwe esgob eu hunain ynghyd â thri chlerigwr a thri pherson lleyg o bob un o'r chwe etholaeth.

Yr Esgob John Davies, yr Uwch Esgob, ydy Llywydd y Coleg.

Image caption Mae'r Coleg Etholiadol yn cyfarfod yn Eglwys y Drindod Sanctaidd yn Llandrindod i benodi Archesgob newydd.

Dechreuodd y cyfarfod, sydd i'w gynnal yn Eglwys y Drindod Sanctaidd yn Llandrindod gyda gwasanaeth cymun, oedd yn agored i bawb.

Cafodd y drysau eu cau wedi'r gwasanaeth er mwyn i'r coleg gychwyn ar ei waith.

Ar ddechrau'r drafodaeth bydd y Llywydd yn galw am enwebiadau, ac os ydy'r esgob neu esgobion yn fodlon cael eu henwebu fe fyddan nhw'n gadael yr ystafell, ac yn dychwelyd ar y diwedd i bleidleisio.

Tridiau i ethol

Yn ôl cyfansoddiad yr Eglwys yng Nghymru, bydd y bleidlais yn un gudd, a bydd rhaid i'r un neu'r rhai a fydd yn cael eu henwebu sicrhau dwy ran o dair o'r pleidleisiau er mwyn cael eu hethol yn Archesgob.

Os nad ydyn nhw'n sicrhau'r nifer hynny, mae'r broses yn dechrau o'r newydd.

Mae gan y Coleg Etholiadol hyd at dridiau i ethol Archesgob, ac os yw'n methu a gwneud hynny bydd y penderfyniad yn symud i'r Fainc Esgobion.

Fe fydd yr Archesgob newydd yn olynu Dr Barry Morgan, a gafodd ei ethol mewn defod debyg yn 2003.

Image caption Y cyhoeddiad swyddogol fod y Coleg Etholiadol wedi cychwyn ar y gwaith o ethol Archesgob newydd Cymru

Un a oedd yn bresennol yn Llandrindod y diwrnod hwnnw oedd Siôn Brynach, oedd yn Swyddog y Wasg i'r Eglwys yng Nghymru ar y pryd.

"Digwyddodd y broses o ethol Dr Barry Morgan yn Archesgob nesaf Cymru yn eithaf cyflym, a bod yn onest.

Y drefn arferol

"Dim ond ychydig oriau o drafod oedd 'na, achos ychydig cyn cinio mi dderbyniais i alwad ffôn gan Gofrestrydd yr Archesgob yn dweud bod 'na benderfyniad wedi cael ei wneud.

"Yn fuan wedi hynny, fe es i a'r newyddiadurwyr at yr Eglwys yn Llandrindod, ac fe ddaeth Dr Barry Morgan ei hun allan i wneud y cyhoeddiad mai fe fyddai'n ymgymryd â'r gwaith.

"A dyna ydy'r drefn fel arfer - yr Esgob sydd wedi cael ei ethol yn Archesgob newydd sydd fel arfer yn gwneud y cyhoeddiad swyddogol.

"Y tueddiad fel arfer ydy mai'r person sydd wedi bod yn Esgob yr hiraf sy'n cael ei enwebu ar gyfer y swydd. Ond does dim rhaid glynu i'r drefn honno."