Pryder am gyflwr 'ysbyty hanesyddol' yn Nhredegar

Aneurin Bevan
Image caption Dywed Aneurin Bevan fod Ysbyty Tredegar wedi bod yn ysbrydoliaeth iddo

Mae adeilad sydd â lle canolog yn hanes sefydlu'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol mewn cyflwr truenus, ac yn ôl rhai pobl leol yn Nhredegar dylid ei ddymchwel oni bai fod rhywun yn dod o hyd i ddefnydd ar ei gyfer.

Fe wnaeth Ysbyty Cyffredinol Tredegar gau yn 2010 a dywed y bwrdd iechyd lleol eu bod yn parhau i ystyried beth i'w wneud gyda'r safle.

Dywedodd yr AC lleol Alun Davies fod yr adeilad yn allweddol o safbwynt hanes lleol a bod yn rhaid ei achub.

Tredegar oedd tref enedigol Aneurin Bevan, sylfaenydd y gwasanaeth iechyd modern, ac ar y pryd dywedodd fod y drefniadaeth feddygol leol yng Nghymoedd Gwent wedi bod yn ysbrydoliaeth i'w weledigaeth.

Ond dywed rhai trigolion Tredegar eu bod yn poeni am gyflwr yr hen ysbyty.

Image caption Mae Tŷ Bedwellty nawr yn cael ei ddefnyddio fel cartref i gyngor y dref

Maen nhw hefyd wedi mynegi pryder am adeiladau lleol eraill, fel hen neuadd y dref.

Dywed y cynghorydd Tommy Smith ei fod yn gobeithio achub ac adnewyddu'r hen adeiladau.

Mae'n dweud fod ailddefnyddio hen adeiladau er budd y gymuned yn ymarferol ac yn bosib.

Mae'n cyfeirio at waith gwerth £5.6m yn 2010 ar adeilad Tŷ Bedwellty, lle'r oedd siambr y cyngor lleol.

Mae hen luniau ar y muriau yn datgelu hanes gwleidyddol cyfoethog yr ardal, gyda'r lluniau yn cynnwys Michael Foot a Neil Kinnock yn ogystal â Bevan.

'Dyletswydd'

Dywedodd Alun Davies AC Blaenau Gwent: : "Mae gan y sector gyhoeddus ddyletswydd i adfer yr adeilad a sicrhau fod o'n cael defnydd teilwng.

"Mae'n rhaid achub Ysbyty Tredegar."

Cafodd yr ysbyty ei gau yn 2010 pan gafod gwasanaethau eu symud i Ysbyty Aneurin Bevan yng Nglyn Ebwy.

Dywedodd llefarydd ar ran Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan: "Rydym yn parhau i weithio gyda'r gymuned leol ac rydym yn cael trafodaethau gyda nifer o sefydliadau lleol, er nad oes unrhyw benderfyniadau wedi'u gwneud eto."

Cafodd yr ysbyty ei agor yn 1904, gyda gweithwyr dur a glowyr yn talu am y gwaith adeiladau.

Roedd y drefn o'i gynnal ynghyd â gwasanaethau eraill yn arloesol ar y pryd, gyda'r Gymdeithas Feddygol yn rhoi tâl salwch a gwasanaethau meddygol i'r 3,000 o aelodau.

Erbyn 1933 roedd y fenter yn cyflenwi anghenion meddygol 95% o'r boblogaeth leol, gan gyflogi pum meddyg, dau ddeintydd, fferyllwyr a nyrs.

Roedd y cynllun wedi ysbrydoli Aneurin Bevan a ddywedodd pan sefydlodd y gwasanaeth iechyd: "Y cyfan rwyf i yn ei wneud yw estyn i holl boblogaeth Prydain y bendithion rydym ni yn Nhredegar wedi mwynhau am genhedlaeth neu fwy."