'Diffyg democratiaeth' yng Nghyngor Sir Gâr, medd cyn AC

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Mae "diffyg democratiaeth" o fewn y cyngor, yn ôl Rhodri Glyn Thomas

Mae 'na "diffyg democratiaeth" a "diwylliant o reoli gan swyddogion" o fewn Cyngor Sir Gaerfyrddin, yn ôl y cyn-weinidog diwylliant.

Daw sylwadau Rhodri Glyn Thomas wrth iddo gyhoeddi y bydd yn ceisio dychwelyd i'r llwyfan gwleidyddol fel cynghorydd sir.

Ar hyn o bryd mae ei blaid - Plaid Cymru - yn rhedeg y cyngor mewn clymblaid gydag aelodau annibynnol.

Ond dywedodd Mr Thomas bod yn rhaid "herio" swyddogion i "adfer y cyfrifoldeb yn ôl i aelodau etholedig" y cyngor.

Dywedodd llefarydd ar ran y cyngor mai beirniadaeth "wleidyddol" oedd hon a dylid cyfeirio'r sylwadau at aelodau'r bwrdd gweithredol neu'r arweinydd.

Yn ei ymateb yntau dywedodd arweinydd y Cyngor, Emlyn Dole, fod arweiniad o'r bwrdd gweithredol drwy'r cyngor "yn glir ac yn fentrus".

'Adfer cyfrifoldeb i'r aelodau'

Roedd Mr Thomas yn Aelod Cynulliad i Blaid Cymru dros Ddwyrain Caerfyrddin a Dinefwr am 17 mlynedd, ac roedd yn un o aelodau gwreiddiol y Cynulliad cyntaf ym 1999.

Mewn cyfweliad gyda BBC Cymru, cadarnhaodd ei fod yn bwriadu sefyll fel ymgeisydd Plaid Cymru yn ward Sanclêr. Mae'n byw ym mhentref Llangynin gerllaw.

Ar hyn o bryd, mae'r sedd yn nwylo'r cynghorydd annibynnol, Philip Hughes.

"Dwi yn credu bod na ddiffyg democratiaeth yn bod o fewn Cyngor Sir Gaerfyrddin," meddai Mr Thomas.

"Dwi'n credu bod diwylliant wedi datblygu dros ddegawd o reoli gan swyddogion a bod yn rhaid i ni adfer y cyfrifoldeb yn ôl i'r aelodau etholedig, sydd yn atebol i'r cyhoedd yn y pendraw."

Ychwanegodd ei fod am "herio" y swyddogion hynny drwy "ddod â gwleidyddiaeth caled 'nôl" i'r sir.

Ond dywedodd y cynghorydd sy'n arwain Cyngor Sir Gaerfyrddin, Emlyn Dole, bod yr "arweiniad sydd yn dod o'r bwrdd gweithredol drwy'r cyngor yn glir ac yn fentrus".

Fe ychwanegodd bod Swyddfa Archwilio Cymru wedi "cynabod a chanmol" hynny yn eu harolwg diweddaraf.

Image copyright Google
Image caption Dywedodd Mr Thomas hefyd y byddai'n ceisio achub canolfan hamdden Sanclêr

Yn y cyfweliad, dywedodd Mr Thomas hefyd y byddai'n ceisio amddiffyn ei ganolfan hamdden leol yn Sanclêr rhag toriadau pe bai'n cael ei ethol.

Wrth ymateb, dywedodd Emlyn Dole mai "proses ymgynghorol yw gosod y gyllideb ac rydym ni dal yn y broses o ymgynghori".

Fe ddywedodd llefarydd ar ran y cyngor sir fod y cynigion ynglŷn â'r ganolfan hamdden yn rhan o gynigion ehangach wrth i'r cyngor fynd ati i lunio cyllideb.

Ychwanegodd nad oedd unrhyw benderfyniadau wedi eu gwneud ac y byddai'r cyngor llawn yn ystyried cynigion ynglŷn â'r gyllideb ym mis Chwefror neu fis Mawrth.

Ar hyn o bryd, mae Rhodri Glyn Thomas yn Llywydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Fe ymddiswyddodd o Llywodraeth Cymru yn 2008, ar ôl honiadau ei fod e wedi cerdded i mewn i dafarn gyda sigâr wedi ei thanio, yn groes i'r gwaharddiad ar ysmygu mewn mannau cyhoeddus.