'Angen dybryd' am gartrefi i gyn-garcharorion

People sleeping rough

Mae yna angen dybryd ar gyfer cartrefi i bobl sy'n cael eu rhyddhau o'r carchar yng Nghymru, yn ôl un elusen.

Dywed Prison Link Cymru i 1,009 o achosion gael eu cyfeirio atynt rhwng Ebrill 2015 a Mawrth 2016, gan ychwanegu bod rhai cyn-garcharorion yn byw ar y stryd am hyd at flwyddyn cyn dod o hyd i lety addas.

Yn ôl yr elusen, byddai buddsoddi mewn cartrefi yn rhatach yn y pendraw na gorfod carcharu pobl digartref sy'n aildroseddu.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru bod mwy o bobl nag erioed yn cael help wrth fynd i'r afael â phroblemau diffyg llety.

Llai o flaenoriaeth

O ganlyniad i newidiadau yn Neddf Cartrefi Cymru yn 2015, bu newid yn statws pobl sy'n cael eu rhyddhau o'r carchar wrth geisio am lety - gan roi llai o flaenoriaeth iddynt nag o'r blaen.

O ran menywod sy'n gadael y carchar, dywed Prison Link Cymru fod pethau mymryn yn fwy addawol oherwydd ystyriaethau fel gofal plant neu'r ffaith bod mwy o ystyriaeth nawr yn cael ei roi i drais yn y cartref.

Ond dyw'r un ddim yn wir am ddynion, meddai'r elusen, oherwydd bod materion sy'n aml yn eu heffeithio nhw fel cyflwr salwch ôl-drawmatig (PTSD) neu gyffuriau ddim yn cael yr un flaenoriaeth.

Mae Marc, sy'n 50 oed, wedi treulio sawl cyfnod o'r 20 mlynedd diwethaf yn y carchar am droseddau lladrata.

Dywedodd ei fod wedi ei chael yn anodd dod o hyd i lety ar ôl cael ei ryddhau.

"Rydych yn cael eich rhoi ymhlith yr un math o bobl sy'n gwneud yr un math o beth, mae'n anodd dianc o'r sefyllfa," meddai.

Mae Marc nawr wedi dod o hyd i lety sefydlog gyda'r elusen Emmamus ac yn deud fod pethau wedi gwella.

Dydi Tom Clarke, prif weithredwr Emmamus De Cymru, ddim yn credu bod digon o gefnogaeth ar gael.

"Rydym yn dal i weld pobl ddigartref ar y strydoedd, felly mae'n amlwg nad oes ganddynt lety na darpariaeth addas ar eu cyfer," meddai.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru bod mwy o bobl nag erioed yn cael help wrth fynd i'r afael â phroblemau diffyg llety.

Ychwanegodd bod y gwasanaeth sy'n rhoi cyngor hefyd wedi atal nifer o bobl rhag colli eu llety tra'u bod yn treulio cyfnod yn y carchar.

Dywedodd bod yna eisoes alw mawr am dai un ystafell wely yn y sector gyhoeddus a'r sector breifat a'u bod am ddarparu 20,000 o dai fforddiadwy newydd yn y pum mlynedd nesaf.