Pryder am ariannu biniau graean yng Ngwynedd

bin graean

Mae pryder y gallai ffyrdd gwledig yng Ngwynedd beidio gael eu graeanu y gaeaf hwn yn dilyn ffrae dros lenwi'r biniau halen.

Ar hyn o bryd mae Cyngor Gwynedd wrthi'n llenwi biniau halen ar hyd a lled y sir yn barod am y tywydd garw.

Ond maen nhw wedi dweud mai cynghorau cymuned fydd yn gyfrifol am dalu os oes angen ail-lenwi'r biniau hynny - ac mae hynny wedi arwain at anghydfod mewn rhai ardaloedd gwledig fel Y Bala a Phenllyn.

Yn ôl y cynghorau lleol hynny does ganddyn nhw mo'r arian i allu talu i'w hail-lenwi, ond mae Cyngor Gwynedd yn dweud bod yn rhaid iddyn nhw arbed arian rywsut.

Ffyrdd gwledig serth

Un cyngor sy'n cwyno yn arw am y sefyllfa ydi Cyngor Cymuned Llandderfel, sydd â 41 o finiau halen yn eu hardal.

Dywedodd Gary Thomas, cadeirydd y cyngor mai nhw ydi un o'r cynghorau cymuned mwyaf yng Nghymru o ran tiriogaeth, gan ymestyn o Lyn Celyn, at y Berwyn a Glan yr Afon.

"Byddai'n costio rhyw £3,200 i ni dalu i'w hail-lenwi i gyd, a does gennym ni fel cyngor cymuned ddim arian fel 'na," meddai Mr Thomas.

"Mae'n holl bwysig fod halen ar gael i raeanu rhiwiau serth ar nifer o'r ffyrdd gwledig sy'n yr ardal."

Image caption Gary Thomas yw cadeirydd Cyngor Cymuned Llandderfel

Mynnodd llefarydd ar ran Cyngor Gwynedd eu bod yn wynebu heriau ariannol anodd yn barod, ac nad oedd "dyletswydd statudol ar y Cyngor i ddarparu'r biniau halen sydd wedi eu gosod mewn rhai cymunedau".

Ychwanegodd yr awdurdod lleol eu bod wedi rhoi gwybod i'r cynghorau tref a chymuned mewn da bryd er mwyn iddynt ystyried pa finiau graean fydd yn cael blaenoriaeth yn lleol.

"Ar hyn o bryd, mae'r Cyngor yn y broses o lenwi'r biniau graean yn barod ar gyfer y gaeaf. Ond penderfyniad i'r cynghorau cymuned ydyw os ydynt eisiau i'r biniau halen yn eu hardaloedd i gael eu ail-lenwi yn y dyfodol," meddai'r llefarydd.

"Pob gaeaf, mae Cyngor Gwynedd yn gyfrifol am raeanu oddeutu 670 milltir o ffyrdd blaenoriaeth drwy'r sir pan mae disgwyl tywydd oer a rhewllyd. Ni fydd y penderfyniad ynglŷn â'r biniau halen yn dylanwadu ar y gwasanaeth graeanu angenrheidiol yma mewn unrhyw ffordd."

Ar hyn o bryd mae 717 o finiau halen yng Ngwynedd, ac mae disgwyl i'r trefniadau newydd hyn arbed £100,000 y flwyddyn i'r cyngor.