Pryder am effaith safle gwastraff ar iechyd pobl leol

Cwmfelin-fach

Mae Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan wedi mynegi pryder am yr effaith y gallai allyriadau o safle prosesu gwastraff sydd wedi cael caniatâd cynllunio yn Sir Caerffili ei gael ar iechyd trigolion lleol.

Mae Pennaeth Iechyd Cyhoeddus y bwrdd yn dweud y gallai ffenomenon tywydd prin yng Nghwmfelin-fach - sydd ddim wedi ei ystyried gan gynllunwyr - olygu bod nitrogen deuocsid yn aros yn yr awyr uwchben y dref.

Fe allai hyn, meddai'r Dr Gillian Richardson, effeithio ar anadlu trigolion, a lleihau eu gwrthsafiad yn erbyn y ffliw.

Cododd trigolion lleol bryderon am 'Wrthdroad Tymheredd' y llynedd, cyn i Cyngor Caerffili gymeradwyo'r safle.

Mae'r cwmni sydd y tu ôl i'r safle'n dweud mai bach iawn fyddai effaith yr allyriadau ar ansawdd yr aer.

'Gofalus iawn'

Mae'r Dr Richardson wedi ysgrifennu at swyddogion Cyfoeth Naturiol Cymru i'w hargymell i fod yn ofalus iawn wrth ystyried cais y safle am drwydded.

Mae'r corff amgylcheddol ar hyn o bryd yn ymgynghori ar gymeradwyo'r datblygiad.

Mae Gwrthdroad Tymheredd yn golygu fod aer cynnes yn atal aer oer islaw rhag dianc o ddyffryn, sy'n golygu hefyd nad yw cymylau a mwg yn medru dianc.

Dadl rhai trigolion sy'n gwrthwynebu'r datblygiad yw y gallai'r ffenomenon hefyd atal allyriadau rhag dianc.

Image caption Y cynllun yw agor safle yng Nghwmfelin-fach fydd yn trin gwastraff er mwyn cynhyrchu tanwydd

Mae Wendy Jenkins yn byw yng Nghwmhfelin-fach: "Mae'r fogfa [asthma] arna i, mae gen i ddwy wyres ac ŵyr newydd ac rwy'n poeni beth fyddan nhw'n ei anadlu wrth iddyn nhw dyfu i fyny."

Dywedodd y bwrdd iechyd na chafodd Gwrthdroad Tymheredd ei ystyried yn yr asesiad gwreiddiol ar ansawdd aer.

Dywedodd Dr Richardson fod data newydd yn dangos "y bydd y datblygiad yn achosi dirywiad tymor byr sylweddol i ansawdd aer mewn ardal ddifreintiedig, ac o fewn poblogaeth fregus".

Byddai'r safle arfaethedig yn troi 100,000 tunnell y flwyddyn o wastraff tŷ, yn ogystal â gwastraff diwydiannol a masnachol, yn danwydd.

Ystyried y cais

Yn ôl y cwmni sydd y tu ôl i'r cynllun, Hazrem Environmental Limitied, gall unrhyw fath o ffatri greu nitrogen deuocsid, gan ychwanegu: "Mae'r asesiad ansawdd aer cychwynnol a ddarparwyd i CNC yn seiliedig ar y sefyllfa waethaf, gan nad oedd union fanylion y sychwr wedi dod i law pan gyflwynwyd y cais am drwydded y llynedd.

"Mae manylion y sychwr gyda ni erbyn hyn, ac mae'r cyflenwr yn dweud y bydd yr allyriadau NOx yn agosach at 50mg/m3 yn hytrach na'r 300mg/m3 a ddefnyddiwyd yn yr asesiad ansawdd aer gwreiddiol. Bydd y wybodaeth ddiweddaraf yn cael ei throsglwyddo i CNC a Iechyd Cyhoeddus Cymru i gael ei hystyried."

Dywedodd Cyngor Sir Caerffili bod "ystod eang o asesiadau ac arolygon ar agweddau fel ansawdd aer a thrafnidiaeth yn cael eu hystyried, cyn i benderfyniad gael ei wneud".

Dywedodd Jon Goldsowrthy ar ran Cyfoeth Naturiol Cymru: "Pan fyddwn yn ystyried unrhyw gais, byddwn yn edrych ar yr effaith posib ac yn ymgynghori ag arbenigwyr iechyd.

"Fel rhan o benderfynu ar drwydded, byddwn yn ystyried yr holl wybodaeth sydd ar gael i ni cyn dod i benderfyniad terfynol."