Babi 1 pwys 5 owns yn goroesi

Betsan gyda'i mam Angharad James
Image caption Betsan gyda'i mam Angharad James

Mae merch gafodd ei geni yn 1 pwys 5 owns ar ôl 26 wythnos o feichiogrwydd ar fin dod yn chwaer fawr.

Bu Angharad James, o Alltyblaca yn Sir Gaerfyrddin, ar gyfuniad o dabledi lladd poen cryf a morffin am ddiwrnodau wedi geni Betsan, sydd bellach yn 16 mis oed.

Bu Angharad yn dweud ei hanes wrth Llinos Dafydd:


'Mor fach'

"Doedd hi ddim yn edrych fel babi go iawn," meddai Angharad James, gan gofio y tro cyntaf iddi gael gweld llun o Betsan gan yr ysbyty ychydig ddiwrnodau ar ôl ei geni.

Roedd hi mewn math o fag plastig, ac roedd ganddi het fach ar ei phen. "Roedd modd gweld drwy ei chroen, ac roedd hi mor goch.

"Ond roedd popeth yno - bysedd ei dwylo, bysedd ei thraed, trwyn, ceg, dwy glust, dwy lygad."

Cafodd Betsan ei throsglwyddo i Ysbyty Singleton yn Abertawe, a bu'n rhaid i Angharad dreulio pum diwrnod heb ei gweld wedi iddi orfod aros yng Nghaerfyrddin i wella.

"Y tro cyntaf i mi weld hi, ar y pumed diwrnod, fe dorres i lawr. Do'n i ddim wedi sylweddoli pa mor fach oedd hi," meddai.

Roedd rhaid wynebu realiti anodd hefyd, wrth i'r meddygon restru anableddau posib a allai ddatblygu yn sgil y geni cynnar.

"Ro'n nhw'n sôn am bethau fel problemau gyda'r galon, yr ymennydd, anadlu. Ac afiechydon fel cerebral palsy," meddai.

"Yn amlwg fe all pethau ddatblygu wrth iddi dyfu'n hŷn fel problemau ymddygiad a dysgu, ond mae'n gwneud yn arbennig o dda ar y funud."

Image copyright Angharad James
Image caption Mor fach: Betsan yn fuan wedi iddi hi gael ei geni

Yn gorfforol, mae Betsan dipyn llai na phlant ei hoedran hi, ond yn feddyliol, mae'n siarp, meddai.

Ond mae'n "ofnadwy o boenus" i feddwl am yr holl bethau all ddatblygu gydag amser.

"Dwi'n eithaf emosiynol wrth siarad am y peth gyda'r teulu, ffrindiau a phobl dierth," meddai Angharad. "Ond dwi'n bositif, oherwydd ry'n ni'n lwcus o'r gofal gafon ni yn y ddau ysbyty.

"Ac mae yna gymaint o fabis sydd ddim yn cyrraedd lle mae Betsan heddi, ac mae hynna wastad ar ein meddyliau."

Beichiog eto

I ychwanegu at y gofid, mae Angharad James yn feichiog gyda'u hail blentyn, ond mae'n trio peidio poeni y gallai rywbeth tebyg ddigwydd unwaith eto.

"Dwi'n fwy ymwybodol o'r newidiadau sy'n digwydd i fy nghorff, ac yn gofalu ar ôl fy hun yn well nawr na phan o'n i'n cario Betsan," meddai.

"Ond dyw hynny ddim yn golygu na all yr un peth ddigwydd eto, mae'r siawns dal yna. Ond gyda'r gofal yn yr ysbyty, a sgans cyson, a meddyginiaeth i reoli fy mhwysau gwaed, ry'n ni gyd yn gobeithio yr af i'n bellach gyda'r beichiogrwydd y tro yma."

O ran y dyfodol gyda Betsan, mae ganddyn nhw help proffesiynol wrth law i gadw llygad, meddai.

"Ry'n ni'n gweld y ffisiotherapydd bob dau i dri mis, ac mae yna dîm hefyd sy'n dod mas i siarad gyda ni am ei datblygiad hi. Ry'n ni hefyd yn gweld arbenigwr bob chwech i wyth mis i wneud yn siŵr bod ei datblygiad hi ar y llwybr cywir."

'Sa i'n cofio lot...'

Dim ond salwch bore oedd yn ei phoeni ar y dechrau, meddai Angharad James. Wnaeth hi ddim meddwl gormod am broblemau beichiogrwydd.

Image copyright Angharad James
Image caption Betsan yn cael gofal tyner ei Mam

"Ro'n i'n excited bost o fod yn feichiog, er yn poeni fy mod i'n bwyta'r pethau iawn ac ati. Ac yn darllen pethau ar y we, lawer gormod 'falle.

"Ond o'n i'n iawn lan tan tua 24 wythnos, pan wnes i deimlo llai o symudiadau."

Ar ôl bod yn yr ysbyty, a chlywed curiad calon y babi, wnaeth hynny wneud iddi deimlo'n well.

"Do'n i dal ddim yn teimlo'n iawn, ond ro'n i bach fwy reassured bod pethau'n mynd i fod yn iawn," meddai.

Ond yn fuan iawn wedyn, cafodd boenau yn ei hysgwydd, a'r poenau yn ymestyn i'w stumog, a gwaethygu gwnaeth pethau wedyn.

"Ar ôl cael sgan, wnaeth hynny ddangos nad oedd dŵr o amgylch y babi, felly roedden nhw'n gwybod bod angen i mi eni'n gynnar.

"Ges i fy symud i'r ward geni, fy rhoi mewn gown a rhoi cathetr yn ei le. Roedd hi'n amlwg bod y babi'n dod.

"Ges i ddim poenau geni, dim contractions, dim dŵr yn torri. Dim o'r pethau naturiol a fyddai fel arfer yn dod gyda geni babi."

Uned arbenigol

Ar ôl mynd mewn i'r theatr am 12.07 y bore, cafodd Betsan ei geni am 12.09, ac roedd hi i fyny yn yr uned arbenigol i fabanod cyn 12.15.

"Gorfodwyd i fi lofnodi pedwar darn o bapur cyn i Betsan gael ei geni, ond sa i'n cofio dim o hynny. Do'n i ddim yn y stad gorfforol na meddyliol i wneud unrhyw beth.

"Sa i'n cofio lot o'r cyfnod cyn y geni, mae Mam a Rhys (fy mhartner) wedi gorfod dweud wrtha' i beth yn union ddigwyddodd."

Treuliodd Betsan dros 10 wythnos mewn dau ysbyty ar ôl ei geni, yn Ysbyty Singleton a Glangwili.

"Roedd hi mor fach ond mor berffaith, ac fe ddoth hi bant o'r ventilator yn 10 diwrnod oed. Ond y gofidion mwyaf oedd yr anadlu a'i chael hi i gymryd y llaeth, a chael ei stumog hi i weithio'n iawn.

"Ro'n i'n cael magu Betsan yn y prynhawn am awr ar y mwyaf os oedd y monitors yn dangos ei bod hi'n iawn. Fel arall oedd rhaid iddi fod yn yr incubator. Roedd yr amser hwn yn bwysig i fi a Betsan, i ni gael bondio."

Image caption Mae Betsan yn ferch fach iach ac yn edrych ymlaen at gael brawd neu chwaer fach