'Llanast Cyfathrebu' Wylfa Newydd

Image copyright Arall
Image caption Delwedd arlunydd o safle arfaethedig y Wylfa Newydd

Mae ymgyrchwyr sy'n gwrthwynebu datblygu atomfa Wylfa Newydd ar Ynys Môn wedi beirniadu cwmni Horizon ar ôl iddyn nhw gyfaddef "tipyn o lanast cyfathrebu."

Roedd datblygwyr Wylfa Newydd, Horizon, wedi gwrthwynebu rhai agweddau o ganllawiau drafft cynllunio lleol Ynys Môn, sydd yn nodi'r angen i ystyried effaith cynllunio ar yr iaith Gymraeg.

Mae Comisiynydd y Gymraeg wedi mynegi barn ynglyn a'r helynt, gan ddweud ei bod yn anghytuno â dehongliad Horizon o'r polisi iaith.

Mewn llythyr agored a gyhoeddwyd gan gwmni Pŵer Horizon fe ddywedodd y Prif Weithredwr Duncan Hawthorne : "Yr wythnos hon, a bod yn onest, rydyn ni wedi gwneud tipyn o lanast o gyfathrebu hyn drwy beidio ag esbonio'n iawn rai o'r diwygiadau y gwnaethom ofyn amdanyn nhw i ganllawiau cynllunio lleol drafft.

"Mae'n ddrwg gennym ni os ydi hyn wedi rhoi'r argraff anghywir am ein hymrwymiad.

"Yn syml, roedden ni'n pryderu y gallai geiriad y canllawiau drafft wedi arwain at fethu bwrw ymlaen â Wylfa Newydd os oedd unrhyw effaith ar yr iaith Gymraeg, mewn unrhyw ardal, hyd yn oed am gyfnod byr, heb ystyried y budd diamheuol yn y tymor hir.

"Fe wnawn ni'n well wrth geisio egluro hyn yn gliriach wrth i ni geisio datrys y mater hwn."

Hawliodd y cwmni y byddai gorsaf bŵer Wylfa Newydd "yn creu cenedlaethau o gyflogaeth ansawdd uchel i bobl leol sy'n siarad Cymraeg."

"Trychineb cynllunio"

Mae ymgyrchwyr sydd yn gwrthwynebu'r datblygiad wedi gwrthod eglurhad Mr Hawthorne.

Dywedodd llefarydd ar ran mudiad Pobl Atal Wylfa B: "Pe bai adeiladu byth yn dechrau ar brosiect eliffant gwyn Wylfa B, byddai'n cymryd o leiaf 10 mlynedd i'w adeiladu sydd ddim yn gyfnod byr yn groes i honiad Mr Hawthorne yn ei lythyr.

"Byddai cael dros 8000 o weithwyr adeiladu a'u teuluoedd o'r tu allan i Gymru yn byw ym Môn a Gwynedd yn gostwng canran y siaradwyr Cymraeg yn ein cymunedau yn ddramatig. "

"Pe bai Horizon yn llwyddo i symud y cymal hollbwysig yn y Cynllun Datblygu Lleol sy'n rhybuddio am effeithiau posibl ceisiadau cynllunio mawr ar yr iaith Gymraeg yn ei chadarnleoedd yng ngogledd orllewin Cymru, byddai gennym drychineb cynllunio ar ein dwylo gyda datblygwyr eiddo yn cael tragwyddol heol i hapfasnachu."

Ymateb y Comisiynydd y Gymraeg

Mewn ymateb mae swyddfa Comisiynydd y Gymraeg wedi dweud eu bod yn anghytuno â dehongliad Horizon o'r polisi iaith.

Dywedodd llefarydd ar ran Comisiynydd y Gymraeg: "Ym marn y Comisiynydd, mae'r polisi .... sy'n ymwneud â diwylliant a'r iaith Gymraeg yng Nghynllun Datblygu Lleol Gwynedd a Môn yn gyson â Pholisi Cynllunio Cymru sy'n nodi y dylai'r drefn gynllunio anelu at greu amodau ffafriol ar gyfer defnyddio'r Gymraeg.

"Nid yw'r Comisiynydd yn cytuno â barn Horizon nad yw'r cynllun yn gyson â'r canllaw mewn perthynas â'r Gymraeg a chynllunio.

"Mae'r canllaw wrthi'n cael ei ddiwygio gan Lywodraeth Cymru ar hyn o bryd i fod yn gyson â Deddf Cynllunio (Cymru) 2015 sy'n gosod sail statudol i ystyried y Gymraeg yn yn y weithdrefn gynllunio."