Teithio mewn hen geir i Mametz i gofio'r milwyr o Gymru

Y ffosydd Image copyright Reuters
Image caption Bu farw miloedd o Gymry yn ystod brwydr Mametz yn 1916

Mae Huw Morris ymhlith nifer o Gymry fydd yn ymweld â Mametz i gofio'r milwyr fu farw yno yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Ond mae o wedi trefnu i deithio yno mewn ffordd ychydig yn wahanol.

Fe fuodd Cymru Fyw yn ei holi cyn iddo gychwyn ar y daith.

Pam eich bod chi wedi penderfynu mynd i Mametz?

Brwydr Coedwig Mametz oedd brwydr fawr y Rhyfel Byd Cyntaf, o ran y Cymry.

Lladdwyd ac anafwyd miloedd o Gymry yn y frwydr rhwng y 7fed i'r 12fed Orffennaf 1916, nifer ohonynt o Abertawe ac o'r Rhondda.

Hyd nes imi gael fy ysgogi i ymweld â Mametz gan fy ffrind, yr Athro Robert Phillips, a ysgrifennodd lyfr am y frwydr, doedd gen i ddim syniad am aberth y milwyr o Gymru.

Yn anffodus, bu farw fy ffrind ychydig o flynyddoedd yn ôl a theimlais y bydde trefnu digwyddiad i gyd-fynd a chanmlwyddiant y frwydr yn fodd o goffau aberth y milwyr gan ar yr un pryd gofio am Robert.

Y dewis oedd beicio o Abertawe neu deithio yn fy MG - nid oedd y dewis yn un anodd, a dweud y gwir!

Felly dyma ddechrau ar y gwaith o drefnu'r daith, gan yn gyntaf bwcio gwesty cyfan, dwy flynedd yn ôl! Yna creu gwefan a cheisio perswadio perchnogion hen geir i ddod gyda mi.

Sut fyddwch chi'n cyrraedd Mametz?

Image caption Y milwyr yn sefyll o flaen tafarn "Y George"

Bydd 15 hen gar yn teithio gyda'n gilydd, gan adael "Y George" y Mwmbwls am 10am ar y 5ed Orffennaf ac yn dychwelyd ar yr 8fed, yn hwyr y nos.

Dewisais y "George" fel man cychwyn gan fod llun trawiadol o'r milwyr yn sefyll mewn rhesi o flaen y dafarn, yn llyfr Robert.

Cymerwyd y llun 100 mlynedd yn ôl ond trist yw nodi bod 63 ohonynt wedi'u lladd ym mrwydr Coedwig Mametz.

Image copyright Huw Morris
Image caption Bydd y criw yn teithio mewn hen geir tebyg i'r rhain

Byddwn yn teithio ar hewlydd cefn gwlad, gan fwyaf, drwy dde Cymru i Bathhamton am fwyd.

Wedyn ymlaen i Stonehenge cyn cyrraedd Portsmouth am y fordaith.

Yn Ffrainc byddwn yn ymweld â Phont Pegasus, man lle bu brwydr dyngedfennol yn ystod yr Ail Ryfel Byd, Honfleur a phentrefi cefngwlad Ffrainc.

Y gobaith yw cyrraedd Albert erbyn 6pm a mwynhau gêm gynderfynol yr Euros.

Pwy gafodd y syniad i deithio mewn hen geir? Pam?

Y rheswm am ddewis mynd mewn hen geir oedd fy mod yn ysu am yrru fy MG drwy Ffrainc, ond doedd gen i ddim yr hyder i deithio ar fy mhen fy hunan, gan nad oes syniad gen i sut i ddelio a phroblemau mecanyddol - felly un ateb oedd gwahodd eraill i ddod gyda fi!!

Hefyd, mae teithio gyda hen geir megis Jaguar E-type, Triumph Stagg, TVR, a hyd yn oed Morris 8 yn mynd i fod yn hwyl.

Image copyright Huw Morris
Image copyright Huw Morris

Rydych chi wedi ymweld â Mametz ryw 10 mlynedd yn ôl. Sut fath o le yw Mametz?

Anodd yw disgrifio'r teimlad o ymweld â Choedwig Mametz - man diarffordd a di-nod, ond coedwig a oedd reswm am farwolaeth cynifer o Gymru.

Daeth teimlad o dristwch drostom fel teulu wrth ymweld â maes y gad ond anodd dychmygu beth oedd teimlad y crwts ifanc o Gymru gan mlynedd yn ôl. Roedd y tawelwch yn llethol gan taw dim ond ni oedd yno.

Sut brofiad fydd ymweld â Mametz eleni?

Rhagwelaf y bydd y profiad yn wahanol eleni. Bydd tua mil o bobl yno ar y 7fed a bydd yr ardal yn fwy prysur. Serch hynny bydd y tristwch yn siŵr o'n taro unwaith eto.