Gwylnos yng Nghaerdydd i gofio brwydr y Somme

Gwylnos

Mae mwy na 150 o bobl wedi mynychu dechrau gwylnos yng Nghaerdydd i anrhydeddu'r milwyr fu'n ymladd ym mrwydr y Somme 100 mlynedd yn ôl.

Fe wnaeth Prif Weinidog Carwyn Jones yn ymuno yn y gwasanaeth nos Iau gydag aelodau o'r Fyddin, y Llynges a'r Awyrlu yn Eglwys Gadeiriol Llandaf.

Daeth y gwasanaeth i ben gyda dau funud o dawelwch.

Bydd yr wylnos yn dod i ben gyda gwasanaeth cyhoeddus yn y Gofeb Rhyfel Genedlaethol ym Mharc Cathays am 07:30 fore Gwener.

Mae'r wylnos yn rhan o raglen Cymru'n Cofio 1914-1918 Llywodraeth Cymru, sy'n nodi 100 mlynedd ers y Rhyfel Byd Cyntaf.

Mae'r gwasanaeth yng Nghofeb Thiepval gogledd Ffrainc wedi'i drefnu ar y cyd gan Lywodraethau Ffrainc a'r Deyrnas Unedig, a dyma'r prif ddigwyddiad i gofio'r frwydr, oedd yn un o frwydrau pwysicaf y Rhyfel Mawr.

'Braint'

Dywedodd Mr Jones: "Mae'n fraint imi gynrychioli Cymru yn y digwyddiadau cofio, a thalu teyrnged i'r rhai hynny a gollodd eu bywydau yn ystod un o'r brwydrau mwyaf a gwaethaf yn y Rhyfel Byd Cyntaf.

"Ni ddylid anghofio'r rhai hynny a ymladdodd yn ddewr ar gyfer ein dyfodol.

"Bydd yn arbennig o drist i sefyll wrth Gofeb Thiepval i anrhydeddu'r 72,000 o ddynion ifanc a fu farw yn y Somme, ond na ddaethpwyd hyd i'w cyrff.

"Bu i'r milwyr dewr hyn dalu'r pris eithaf am ein rhyddid."

Bydd eglwysi ledled Cymru'n arwain digwyddiadau i gofio brwydr y Somme, ddechreuodd ar 1 Gorffennaf 1916.

Fe fydd digwyddiadau'n cael eu cynnal ar hyd a lled Prydain a Ffrainc hefyd, yn cynnwys gwasanaeth yn Abaty Westminster yn Llundain ble fydd y Frenhines a Dug Caeredin yn bresennol mewn gwylnos.

Image copyright Getty Images