Pryder pysgotwyr am y sewin yng Nghymru

Pysgota

Mae pryder ynglŷn â dyfodol y sewin - neu frithyll y môr - wrth i bysgotwyr yn y gorllewin ddweud eu bod yn profi'r tymor gwaethaf mewn cof eleni.

Maen nhw'n rhoi'r bai ar nifer o ffactorau, gan gynnwys cynnydd mewn potsio a llai o blismona afonydd, ac maen nhw'n galw ar Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) i wneud mwy i warchod y sewin.

Yn ôl CNC, mae llai o swyddogion ar gael oherwydd toriadau i wariant cyhoeddus, ond mae'r corff yn mynnu eu bod yn cymryd camau yn erbyn pysgotwyr anghyfreithlon ac yn erlyn y rhai sy'n potsio.

Mae Steffan Jones, aelod o Glwb Pysgota'r Teifi, yn dweud fod 70% yn llai o sewin yn cael eu dal gyda gwialen yn yr afon nawr o'i gymharu a deng mlynedd yn ôl. Mae gan y clwb bolisi ei hun o ddal a rhyddhau 80% o'r sewin sy'n cael eu dal.

"Mae'r bobl sy'n byw wrth yr afon ac yn pysgota yma yn poeni", meddai.

"Mae gofid mawr, ac os nad yw pethau'n gwella, mae'n bosib ein bod ni'n edrych ar y diwedd i'r sewin yn yr afonydd."

'Dod at ein gilydd'

Yn ôl Steffan, y prif resymau yw potsio a defnyddio rhwydi yn yr afonydd i ddal pysgod. Cyfeiriodd hefyd at y traddodiad o ddefnyddio rhwydi wrth bysgota gyda chwryglau, hen draddodiad sy'n gwbwl gyfreithlon.

Ond does dim cwota i gyfyngu nifer y pysgod sy'n cael eu dal gan y pysgotwyr sy'n defnyddio'r hen ffordd draddodiadol o bysgota.

Oherwydd y cwymp yn nifer y sewin, mae dynion y cwryglau hefyd yn poeni.

Dywedodd Dai Watkins, sylfaenydd Cymdeithas Brithyll y Môr Cymru: "Mae'n rhaid i'r pysgotwyr sy'n defnyddio gwialen a'r rhai sy'n defnyddio rhwyd ddod at ein gilydd i daclo'r broblem o ddiffyg sewin.

"Mae'r niferoedd nawr oddeutu 5% yr hyn oedden nhw nôl yn y 70au. Un rheswm yw'r diffyg plismona ar ein hafonydd, a dyw'r arfordir ddim yn cael ei wylio fel y dylsai chwaith."

Image caption Huwel Manley

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi cydnabod fod llai o swyddogion ar gael i oruchwylio o ganlyniad i doriadau sector cyhoeddus. Ond mynnodd Huwel Manley, sy'n arwain tîm pysgodfeydd, fod CNC yn targedu adnoddau yn erbyn potsio a'u bod yn dal i erlyn pysgotwyr anghyfreithlon.

"Ry'ch chi'n gweld yn rheolaidd ar ein gwefan ein bod yn mynd a phobl i'r llys am bysgota anghyfreithlon ac ein bod ni yn targedu pobl pan fyddwn ni'n derbyn adroddiad penodol.

"Mae rhai yn poeni am y sefyllfa mewn rhai afonydd - yn y Tywi a'r Teifi - ond dyw'r sefyllfa gyda'r sewin ddim yr un peth ym mhob man, dyw pethau ddim mor wael yn y gogledd."

Cynyddu niferoedd

Y flwyddyn nesaf, fe fydd rheolau newydd yn dod i rym i reoli pysgota a gwialen a gyda rhwyd.

Mae 'na bysgotwyr sy'n gobeithio y bydd mesurau pendant fydd yn help i gynyddu niferoedd pysgodyn sy'n cynrychioli Cymru ym meddwl llawer.

Heb gamau pendant, mae Steffan Jones yn rhagweld y bydd ei ofnau gwaethaf yn cael eu gwireddu: "Rwy'n poeni am bysgotwyr y dyfodol, pan fydd rhaid i ni ddangos llun o sewin iddyn nhw yn lle mynd a nhw i'r afon er mwyn medru dangos un go iawn."