Digidol 'ta feinyl?

meilyr jones

Llongyfarchiadau i Meilyr Jones am ennill Gwobr Gerddoriaeth Gymreig 2016.

Cafodd Cymru Fyw sgwrs 'da Meilyr i glywed ei farn am y twf sydd wedi bod yn ddiweddar yng ngwerthiant recordiau feinyl:


"Er yn rhy ifanc i gofio feinyl fel y prif ffordd o gyhoeddi recordiau, o'n i'n lwcus bod casgliad feinyl a chassettes fy nhad wrth law, felly mi dyfais i fyny gyda feinyl," meddai Meilyr. "Roedd o'n rhan o'm magwraeth.

"Pan o'n i gyda Radio Luxembourg mi wnaethon ni fersiwn 7" feinyl o rai o'n caneuon ac roedd e'n deimlad cyffrous iawn.

"Mae rhywbeth ynglyn â chael cerddoriaeth ar fformat feinyl. Mae'n gwneud y peth yn gadarn ac yn magu'r teimlad nad wyt ti'n gallu ei newid e. Gyda cerddoriaeth digidol, achos eu bod nhw'n ffeilau ar gyfrifiadur, does dim yr un teimlad o 'finality'.

"Mae'r ansawdd sain ar feinyl yn well hefyd... wel mae'n wahanol ta beth. Mae 'na elfen o nostalgia yn perthyn i'r peth, does dim dwywaith. Mae'r sŵn yn gynnes ac yn llawer mwy naturiol a byw, na'r sŵn oeraidd digidol, er efallai fod y digidol yn dechnolegol fwy safonol."

Roedd Alun Gaffey yn aelod o Racehorses gyda Meilyr. Fe roedd ei albym unigol gyntaf ar restr fer y Wobr Gerddoriaeth Gymreig, ond wnaeth o ddim ystyried ei rhyddhau ar feinyl.

"Gymaint â dwi'n caru records, yn eu casglu ac yn gwrando arnyn nhw fy hun, do'n i ddim ishio rhyddhau fy albym i ar feinyl am sawl rheswm," meddai.

"Do'n i ddim ishio cyfyngu ar y nifer o bobol fysa'n gallu ei phrynu a gwrando arni, ond eto ro'n i'n dal yn gweld gwerth mewn cael copi caled efo clawr a gwaith celf ac ati. Felly i mi, roedd CD yn gwneud mwy o synnwyr.

"Mae fy nealltwriaeth i o'r peth yn fychan, ond o sgwrsio efo pobol sy'n gwybod (peiriannwyr ac ati) ma'n debyg fod y broses o 'fastro' yn dra gwahanol y dyddiau yma ac yn hollol wahanol broses a byddai hi wedi bod 'nôl yn y dyddiau pan feinyl oedd yr unig fformat.

"Nes i recordio'r holl [albym] yn ddigidol, felly mae'n gwneud synnwyr fod o'n cael ei werthfawrogi ar fformat ddigidol."

"Be fyswn i'n gwneud wrth ryddhau hwn ar feinyl mewn ffordd fysa gwanhau'r sŵn, a hynny ar ôl neud yr holl waith o'i recordio a'i gymysgu yn y lle cynta'," ychwanegodd.

"Mae feinyl yn siwtio rhai mathau o gerddoriaeth, hyd yn oed yn yr oes sydd ohoni, ond mewn lot o achosion mae'n gallu bod yn esiampl o 'gyhoeddi porthi balchder', neu vanity publishing, yn fy marn i."

Image caption Alun Gaffey

Ond i Meilyr mae 'na fwy i feinyl na dim ond cerddoriaeth.

"Mae recordiau'n casglu arogl ac awyrgylch," meddai. "Mae rhywbeth am arogl casgliad recordiau sydd fel 'sheet music' mewn stôl piano. Mae'n unigryw. Cyplyswch hyn gyda'r artwork a'r text a mae gynnoch chi rhywbeth sydd yn llawer mwy organig.

"Mae'n fyw, mae'n anadlu ac yn gyfanwaith gwell i'r cynnyrch cerddorol. Nid jest y gerddoriaeth sydd yn lân ac yn glinigol ar CD, ond mae'r clawr plastig hefyd yn gwneud yr holl beth bach yn artiffisial a phlastig.

"Pan wyt ti'n rhoi albym feinyl ymlaen, yna mae'n wir rhaid i ti gasáu cân i boeni codi, tynnu'r nodwydd a'i ail osod," meddai. "Felly mae'n dy orfodi di bron i wrando ar pob cân.

"Rwy wedi gwrando ar albyms cyn nawr a chasáu ambell i gân ar y gwrandawiad cyntaf ond o'u ail clywed maen nhw wedi tyfu a thyfu ac mewn rhai achosion yn datblygu i fod yn ffefrynnau. Gall hyn ddim digwydd os wasgwch chi 'skip' ar y gwrandawiad cyntaf."

Image caption Racehorses

(Addasiad yw hon o erthygl gafodd ei chyhoeddi ar Cymru Fyw yn gynharach eleni)