BBC Cymru Fyw

Penodi Alun Cairns yn Ysgrifennydd Cymru

Published
media captionAlun Cairns yn ymateb i'w benodiad fel Ysgrifennydd Cymru
Mae Alun Cairns wedi cael ei benodi'n Ysgrifennydd Gwladol dros Gymru.
Daw'r penodiad wedi i Stephen Crabb gael enwi'n olynydd i Iain Duncan Smith fel Ysgrifennydd Gwaith a Phensiynau.
Fe wnaeth Mr Duncan Smith ymddiswyddo o'r cabinet nos Wener, gan ddweud nad oedd modd iddo amddiffyn y toriadau pellach sydd wedi eu cynllunio i fudd-daliadau pobl anabl.
Guto Bebb fydd yn cymryd lle Mr Cairns fel gweinidog yn Swyddfa Cymru.
Fe ddywedodd Mr Cairns ei fod o'n "falch" o gael ei benodi i'r swydd, ac y byddai'n bwrw mlaen â chynlluniau i hybu twf economaidd yng Nghymru.
image captionMae Stephen Crabb, sy'n cynrychioli Preseli Penfro yn y senedd, yn olynnu Iain Duncan Smith yr yr Adran Waith a Phensiynau
Daw'r ad-drefnu yn sgil ymddiswyddiad Mr Duncan Smith oherwydd ffrae dros doriadau o fwy na £4bn i fudd-daliadau i bobl ag anableddau.
Fe ddywedodd David Cameron ei fod mewn "penbleth" fod Mr Duncan Smith wedi penderfynu ymddiswyddo er i'r llywodraeth gytuno i ail-ystyried y polisïau.
Mae Mr Duncan Smith hefyd yn ymgyrchu'n groes i Mr Cameron yn y refferendwm ar ddyfodol y DU yn yr Undeb Ewropeaidd fis Mehefin.

Dadansoddiad Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru, Aled ap Dafydd

Amseru a thôn yr ymddiswyddiad sydd yn golygu fod hon yn ergyd drom i David Cameron yn y tymor byr ac yn y tymor hir o bosib i George Osborne - o gofio y bydd y Ceidwadwyr yn edrych am arweinydd newydd cyn 2020.
Pe bai Iain Duncan Smith ar yr un ochr â'r Prif Weinidog yn y ddadl am Ewrop mi fyddai pawb yn derbyn ei fod yn ymddiswyddo am resymau egwyddorol. Ond gan ei fod o am adael yr Undeb Ewropeaidd mae sawl un yn amau ei gymhelliad.
Yn fab i riant sengl ac o stad o dai cyngor, mae rhai yn dadlau y bydd Stephen Crabb yn awyddus i warchod y mwyaf anghenus mewn cymdeithas. Ond fel y canfu ei ragflaenydd, mae arbed arian a chadw pawb yn hapus fel Ysgrifennydd Gwaith a Phensiynau bron yn amhosib.
Roedd traed Alun Cairns eisioes dan fwrdd Swyddfa Cymru. Ond heno mae'r gadair fawr yn ei ddisgwyl. Gyda'r dyrchafiad i fod yn Ysgrifennydd Cymru daw'r her, nid ansylweddol, o ail-ddrafftio mesur Cymru. Hwn fydd y prawf cyntaf o allu aelod newydd y cabinet i gydweithio gyda Llywodraeth Cymru.
Gan ddweud ei fod yn "falch" o gael ei benodi'n Ysgrifennydd Cymru, fe dywedodd Alun Cairns y byddai'n "lais cryf dros Gymru yn y cabinet".
"Mae hi wedi bod yn wythnos anhygoel i Gymru gyda chytundeb dinesig i ardal prifddinas Caerdydd, a'r drysau'n cael eu hagor ar gyfer cytundeb twf yng ngogledd Cymru a thrafodaethau am gytundeb dinesig i Fae Abertawe", meddai.
"Mae'r cyhoeddiad am dollau Pont Hafren yn dangos fod Cymru'n le i wneud busnes ac rwy'n benderfynol o gadw'r momentwm yma i fynd a chyflawni'r prosiectau hyn."

Pwy yw Alun Cairns?

  • 45 mlwydd oed
  • Aelod Seneddol dros Fro Morgannwg ers Mai 2010
  • Cafodd ei fagu yng Nghlydach ger Abertawe, ac aeth i Ysgol Gyfun Ystalyfera
  • Rhwng 1999 a 2011, roedd yn Aelod Cynulliad dros ranbarth De Orllewin Cymru
  • Mae o wedi rhedeg ym Marathon Llundain bedair gwaith
Ymysg heriau mwyaf Mr Cairns fel Ysgrifennydd Cymru fydd llywio'r broses o ail-lunio Mesur Cymru - y ddeddfwriaeth gafodd feirniadaeth hallt gan aelodau o'r Cynulliad, gan gynnwys Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones.
Gan edrych yn ôl ar ei gyfnod fel Ysgrifennydd Cymru, dywedodd Mr Crabb: "Rwy'n credu fod Mesur Cymru - gyda'r newidiadau y gwnes i eu cyhoeddi yn yr wythnosau diwethaf - mewn cyflwr da i fynd ymlaen i'r Senedd, ond wrth gwrs, swydd yr ysgrifennydd gwladol newydd dros Gymru yw arwain y broses honno y modd y mae e'n ei weld sydd orau."
Ychwanegodd: "Roeddwn yn bles iawn i weld mai Alun Cairns yw fy olynydd fel Ysgrifennydd Cymru. Rwy'n meddwl y gwneith e'n wych."
Cafodd croeso Mr Crabb ei ategu gan Andrew RT Davies, arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, a ddywedodd: "Mae Alun wedi bod yn lais diflino ac effeithiol dros Gymru trwy gydol ei yrfa, a rwy'n edrych ymlaen i gydweithio gydag e yn y misoedd a'r blynyddoedd i ddod."
"Gan ei fod wedi bod yn Aelod Seneddol ac yn Aelod Cynulliad, mae Alun mewn lle gwell na'r rhan fwyaf o bobl i ddeall y tirlun gwleidyddol Cymreig ac mi fydd yn pwyso achos Cymru yn y cabinet."
media captionCeidwadwyr mewn 'creisis', medd AS Llafur
Wrth ymateb i'r ad-drefnu, dywedodd llefarydd Llafur ar Gymru, Nia Griffith, ei bod hi'n gobeithio y gwneith Mr Cairns "ganolbwyntio ar ddiddordebau Cymru - ac y bydd e'n gallu gwneud rhywbeth i sicrhau ein bod ni'n cael Mesur Cymru gwell."
Fe ychwanegodd ei bod hi'n gweld penderfyniad Mr Duncan Smith i ymddiswyddo fel arwydd o "greisis" fewnol yn y Blaid Geidwadol.
"Fi'n ofnus iawn fod y refferendwm yn effeithio ar y Blaid Geidwadol, ac y ffaith yw dydyn nhw ddim yn gallu gwneud jobyn dda ar beth ddylen nhw ei wneud yn y llywodraeth os ydyn nhw'n canolbwyntio ar y problemau sydd tu mewn i'r blaid ynglŷn ag Ewrop," meddai.
"Rwy'n credu ei fod yn rhyw fath o greisis."