Prisiau gwastraff isel yn taro cynghorau

ailgylchu

Mae cwymp ym mhris byd-eang gwastraff sydd wedi'i ailgylchu wedi costio dros £1miliwn i rai o gynghorau Cymru.

Mae chwe awdurdod wedi dweud wrth BBC Cymru fod gostyngiad mewn marchnadoedd gwastraff wedi taro eu cyllidebau.

Mae Cyngor Sir Benfro wedi gweld y pris am ddur yn gostwng 88% dros y flwyddyn ddiwethaf - tra bod Sir y Fflint wedi gweld y pris ar gyfer plastig yn haneru.

Yn ôl arbenigwyr, y cwymp mewn prisiau olew, mewnforion dur rhad, ac economi China yn arafu sydd ar fai.

"Rydym yn ceisio bod yn gystadleuol yn y marchnadoedd hyd eithaf ein gallu," meddai Harvey Mitchell, rheolwr gwasanaethau gwastraff Cyngor Sir y Fflint.

"Mae'n ei gwneud yn anodd pan mae gennym ostyngiad mewn materion na allwn eu rheoli, megis y pris olew yn fyd-eang, neu pan fydd gwledydd mwy o faint yn boddi'r farchnad Ewropeaidd gyda dur rhad."

Ailgylchu 58% o bopeth

Mae Sir y Fflint wedi bod yn dathlu'r flwyddyn orau erioed ar gyfer ailgylchu gwastraff y cartref - hyd at 58% o wastraff nawr yn cael ei brosesu mewn canolfan ailgylchu ym Mwcle.

"Ond er ein bod wedi gweld cynnydd yn ddeunydd rydym yn ei gasglu, mewn gwirionedd rydym wedi gweld gostyngiad yn yr incwm oherwydd prisiau'r farchnad," meddai Mr Mitchell.

Mae Sir y Fflint wedi bod yn dathlu'r flwyddyn orau erioed ar gyfer ailgylchu gwastraff y cartref - hyd at 58% o wastraff nawr yn cael ei brosesu mewn canolfan ailgylchu ym Mwcle.

"Ond er ein bod wedi gweld cynnydd yn y deunydd rydym yn ei gasglu, mewn gwirionedd rydym wedi gweld gostyngiad yn yr incwm oherwydd prisiau'r farchnad," meddai Mr Mitchell.

Fe lwyddodd gwastraff a ailgylchwyd i sicrhau elw o £537,000 i'r cyngor yn 2015-16 , ond roedd hyn yn ostyngiad o 45% o'r hyn roedd y sir yn ei ddisgwyl - swm sydd gyfystyr a £400,000 mewn arian parod.

Mae'r un patrwm i'w weld yn Sir Benfro, lle mae £360,000 o incwm roedd y cyngor yn ei ddisgwyl, wedi ei golli, tra bod pedwar cyngor arall wedi gweld gostyngiad - cyfanswm o £335,000.

"Mae hwn yn fater sy'n effeithio ar Gymru gyfan, ac nid dim ond Sir Benfro," meddai un o swyddogion y cyngor yno.

"Yn ffodus mae rhagolygon ar gyfer y misoedd nesaf yn dechrau edrych yn fwy cadarnhaol gyda phrisiau yn dechrau cynyddu."

Awdurdodau i ail-ganolbwyntio

Mae'r effaith ar y rhan fwyaf o gynghorau eraill yng Nghymru a ymatebodd i gais BBC Cymru wedi bod yn fach iawn, gan eu bod wedi eu clymu i gontractau tymor hir.

Erbyn 2025 bydd gofyn i awdurdodau Cymru fod yn ailgylchu 70% o'u gwastraff - ac erbyn 2050, dylai pob awdurdod fod yn ailgylchu 100%.

"Atal gwastraff yw nod hyn i gyd," meddai Rebecca Colley -Jones, o Labordy Cynaladwyedd Prifysgol Bangor.

"Mae'n ymwneud â phrynu yn ddoeth, a'r gallu i feddwl am yr hyn yr ydych yn ei wneud â chynnyrch y gellir ei ailddefnyddio, oherwydd ailddefnyddio yw'r ffordd i atal gwastraff."