Arolwg: Iechyd yn hawlio sylw etholwyr

James Williams
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

Cyhoeddwyd
Ffynhonnell y llun, SPL
Disgrifiad o’r llun, Iechyd oedd prif bryder traean o'r rhai gafodd eu holi

Iechyd yw'r pwnc allai effeithio fwyaf ar bleidlais pobl yn etholiad y Cynulliad ar 5 Mai, yn ôl yr hyn mae arolwg gan BBC Cymru yn ei awgrymu.

Mae'r arolwg barn blynyddol yn awgrymu mai iechyd fydd prif bryder traean o'r pleidleiswyr a gymerodd ran.

Mae 18% yn rhoi swyddi ar frig eu rhestr, tra bod mewnfudo yn flaenoriaeth i 14% o'r rhai gafodd eu holi.

Yr economi (11%), addysg (10%), Ewrop (4%) a throsedd (2%) sy'n cwblhau'r rhestr.

Ond er gwaetha'r casgliad mai iechyd oedd y brif flaenoriaeth etholiadol, mae arolwg blynyddol Dydd Gŵyl Dewi BBC Cymru, gafodd ei gynnal y cwmni ICM, hefyd yn awgrymu bod 65% o'r rhai a atebodd yn gwybod mai Llywodraeth Cymru sy'n rhedeg y gwasanaeth iechyd yng Nghymru, tra bod ychydig yn llai na thraean (29%) wedi camgymryd, gan feddwl ei fod dan ofal Llywodraeth y DU

'Diddorol'

Fe ddywedodd Laura McAllister, Athro Llywodraethu ym Mhrifysgol Lerpwl, ei fod e'n "ddiddorol gweld ychydig o gynnydd yn y ddealltwriaeth mai Llywodraeth Cymru sy'n gwneud y penderfyniadau allweddol ar iechyd yng Nghymru."

Ychwanegodd: "Dwi'n tybio bod hynny'n ganlyniad o'r ymosodiadau hallt ar berfformiad a llywodraethiant y gwasanaeth iechyd yng Nghymru gan Lywodraeth y DU."

Ar bwnc mewnfudo, ychydig o dan hanner (47%) oedd yn meddwl bod y niferoedd sy'n symud o du allan i'r DU i mewn i Gymru yn rhy uchel, 37% yn cytuno gyda'r sefyllfa bresennol o ran y niferoedd, tra bod 8% yn meddwl ei fod yn rhy isel.

Roedd ychydig dros hanner (54%) o'r pleidleiswyr yn cytuno gyda chynllun Llywodraeth y DU i roi rheolaeth dros rai trethi incwm i Lywodraeth Cymru, gyda 42% yn credu mai ond Llywodraeth San Steffan ddylai gael rheolaeth dros drethi incwm.

Mae'r arolwg hefyd yn awgrymu y byddai 43% o bleidleiswyr yn hoffi i'r Cynulliad gael mwy o bwerau, a 30% yn meddwl bod y pwerau presennol yn ddigonol. Byddai 13% yn hoffi diddymu'r Cynulliad, ac roedd 6% o blaid annibyniaeth.

Disgrifiad o’r llun, Ychydig yn llai na 15% o bobl a wnaeth bleidleisio yng Nghymru yn yr etholiadau diwethaf ar gyfer Comisiynwyr yr heddlu

Comisiynwyr Heddlu: Diffyg ymwybyddiaeth

Gyda phleidleiswyr Cymru yn cael ethol Comisiynwyr Heddlu a Throsedd ar yr un diwrnod ag etholiad y Cynulliad, methodd bron i naw o bob 10 (89%) fu'n rhan o'r arolwg enwi unrhyw un o'r Comisiynwyr presennol - un o bob 10, 10%, allai enwi un, tra bod 1% yn gallu enwi dau.

Mae gan Gymru bedwar Comisiynydd: Winston Roddick (Gogledd Cymru), Alun Michael (De Cymru), Christopher Salmon (Dyfed-Powys) ac Ian Johnston (Gwent).

Ychydig yn llai na 15% o bobl a wnaeth bleidleisio yng Nghymru yn yr etholiadau diwethaf ar gyfer y Comisiynwyr ym mis Tachwedd 2012.

Yn ôl Colin Rogers, Athro Gwyddor Plismona ym Mhrifysgol De Cymru: "Roedd yr etholiad diwethaf wedi methu oherwydd y ffaith nad oedd yna ddadl arwyddocaol, nid oedd yna unrhyw ymdrech i godi ymwybyddiaeth o rôl y Comisiynwyr.

"Dwi'n meddwl bod rhaid cychwyn ar y gwaith hynny nawr er mwyn gwneud pobl yn ymwybodol o beth yn union yw gwaith y Comisiynwyr a beth allen' nhw fod yn ei wneud yn y dyfodol."

Bu ICM yn cyfweld ag oedolion ar draws Cymru dros y ffôn rhwng 16-22 Chwefror 2016.