Diwedd cylchgrawn Taliesin wedi 55 o flynyddoedd

Taliesin Image copyright Taliesin

Mae'n ddiwedd cyfnod i gylchgrawn llenyddol Taliesin wrth i'r golygyddion baratoi'r rhifyn olaf wedi 55 o flynyddoedd.

Ar raglen Taro'r Post ar BBC Radio Cymru fe esboniodd un o'r golygyddion, Sian Melangell Dafydd, y rheswm pam fod y penderfyniad wedi ei wneud i gau pen y mwdwl.

Dywedodd wrth Garry Owen: "Mae 55 mlynedd ddi-dor i gylchgrawn mewn unrhyw iaith yn gamp a hanner.

Fe gafodd Taliesin ei gychwyn gan Gwenallt a Bobi Jones ar ddechrau'r Academi Gymreig ac mae 'na rai amlwg wedi bod yn gysylltiedig â'r cylchgrawn fel Gerwyn Williams, John Rowlands, Jerry Hunter a Christine James.

'Pum mlynedd'

"... mi gawson ni sgwrs hefo John Rowlands wrth i ni gychwyn golygu Taliesin," meddai Sian, "a fo ddywedodd: 'Mae pum mlynedd yn ddigon - rhowch gyfle i rywun arall wedyn'.

"Mi oedd Angharad Elen a fi wedi penderfynu pryd y bydden ni'n rhoi fyny, mi oedd y dyddiad yn y dyddiadur ganddon ni'n dwy yn breifat, ac wedyn mi fuodd John farw, a mi benderfynon ni bod ni'n mynd i ddweud yn gyhoeddus: 'Dan ni'n mynd mewn blwyddyn'.

"Mi ofynnodd Llenyddiaeth Cymru i ni fynd tan diwedd y flwyddyn ariannol. Dyma ni, diwedd y flwyddyn ariannol. Nid ein bwriad ni oedd gweld Taliesin yn mynd hefo ni."

Ychwanegodd: "Wedyn fe aeth Llenyddiaeth Cymru i gyfweliad efo'r Cyngor Llyfrau, a'r Cyngor Llyfrau'n teimlo nad oedden nhw'n gallu rhoi arian Taliesin i Lenyddiaeth Cymru a golygyddion ddim yn eistedd yn y rôl."

Image caption Sian Melangell Dafydd

Wrth edrych yn ôl ar ei chyfnod wrth y llyw, un o'r uchafbwyntiau iddi hi oedd colofnau Twm Morys.

"Mi oedd gan Twm Morys golofnau anhygoel yng nghyfnod Gerwyn Williams a John Rowlands, a dan ni wedi gofyn i Twm wneud y golofn ddiwethaf - y golofn olaf ar ein cyfer ni ...."

Dywedodd Llenyddiaeth Cymru wrth raglen Taro'r Post: "Mae'n chwith gennym nodi mai rhifyn y gwanwyn o gylchgrawn Taliesin fydd yr olaf ar ei ffurf bresenol a hynny wedi 55 mlynedd o'i gyhoeddi'n ddi-dor.

'Dim modd parhau'

"Gan na fyddwn yn derbyn nawdd cyhoeddus ar gyfer Taliesin ar ôl mis Mawrth 2016 ni ellir parhau i gyhoeddi'r cylchgrawn fel ag y mae ac fe fydd rhifyn y gwanwyn yn glanio ar garreg y drws tanysgrifwyr ac yn y siopau lleol tua canol mis Mawrth.

"Wrth edrych at y dyfodol rydym ni wrthi'n trafod syniadau ar gyfer datblygu gwaddol Taliesin, ac amser a ddengys sut bydd stori Taliesin yn parhau."