Pryder am gynllun ysgol Gymraeg yng Nghasnewydd

dyffryn
Image caption Argraff artist o gynllun yr adeiladau newydd

Mae cynlluniau ar gyfer yr ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg gyntaf yng Nghasnewydd o dan amheuaeth wedi i arbenigwyr rybuddio bod risg sylweddol o lifogydd ar y safle.

Yn ôl y cynllun fe fyddai safle presennol Ysgol Uwchradd Duffryn yn cael ei rannu, gydag ysgol newydd cyfrwng Cymraeg yn cael ei datblygu ar ran o'r safle.

Ond yn dilyn rhybuddion am y posibilrwydd o lifogydd peryglus yno, mae swyddogion Cyngor Casnewydd yn argymell y dylid gwrthod y cais cynllunio.

Mae'r cynlluniau gwerth £17 miliwn, sy'n mynd gerbron pwyllgor cynllunio'r awdurdod ar 3 Chwefror, yn cynnwys dau adeilad dysgu tri llawr - un i'r ysgol bresennol ac un i'r un newydd.

Fe fydd dosbarth cychwynnol i'r ysgol newydd yn agor dros dro ar safle Ysgol Bro Teyrnon ym mis Medi.

Dim lle

Dyw Casnewydd erioed wedi cael ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg, ac mae'r 390 o ddisgyblion sy'n byw yno ar hyn o bryd yn teithio ar fws i Bont-y-pŵl yn Nhorfaen i Ysgol Gyfun Gwynllyw.

Yn y pen draw, fe fyddai gan yr ysgol newydd le i 900 o ddisgyblion - o dair ysgol gynradd Gymraeg yng Nghasnewydd ac un arall yng Nghil-y-coed yn Sir Fynwy.

Mae'r cynghorwyr eisoes wedi cael gwybod na fydd digon o le yn Ysgol Gwynllyw eleni. Daeth arian ar gyfer yr ysgol newydd o raglen Ysgolion yr 21ain Ganrif gan Lywodraeth Cymru.

Risg o lifogydd

Mae swyddogion o Cyfoeth Naturiol Cymru wedi gwrthwynebu'r datblygiad ar safle Duffryn oherwydd y risg o lifogydd o Afon Ebwy a bod digwyddiadau llanw o Aber Hafren yn rhy uchel.

Yn ôl canllawiau cynllunio Llywodraeth Cymru (TAN15) fe ddylai unrhyw ddatblygiad fod yn glir o lifogydd y tu hwnt i un bob 100 mlynedd neu "ddigwyddiad newid hinsawdd".

Ond mae swyddogion Cyfoeth Naturiol Cymru yn amcangyfrif bod y risg yn un bob 20 mlynedd, ac maen nhw hefyd yn rhybuddio y gallai llifogydd fod yn ddifrifol ac yn beryglus i blant, pobl a'r gwasanaethau brys.

Fe ddywed adroddiad y swyddogion cyngor nad oes gan Gyngor Casnewydd unrhyw safle arall ar gael, na digon o arian i godi ysgol cyfan gwbl newydd.

Yn ddiweddar fe ysgrifennodd pennaeth Ysgol Uwchradd Duffryn, Jon Wilson, at rieni i'w hannog i gysylltu â Chyngor Casnewydd i gefnogi'r datblygiad newydd.

Gwrthwynebiad statudol

Bydd y cynlluniau'n yn cael eu hystyried gan y Pwyllgor Cynllunio ddydd Mercher 2 Chwefror.

Dywedodd llefarydd ar ran y cyngor: "Fel rhan o'r broses ymgynghori ar gyfer yr ysgol newydd, sydd yn cynnwys buddsoddiad sylweddol i ailddatblygu Ysgol Uwchradd Duffryn, daeth gwrthwynebiad gan Cyfoeth Naturiol Cymru oherwydd y perygl cyffredinol o lifogydd yn y rhan honno o Gasnewydd.

"Yng ngoleuni gwrthwynebiad statudol, nid yw swyddogion Cynllunio'r Cyngor yn credu y gallan nhw gefnogi'r cais ac yn argymell ei wrthod ar sail polisi cynllunio technegol.

"Fodd bynnag, mae adroddiad y Swyddog Cynllunio a Chyfoeth Naturiol Cymru'n cydnabod y gall Pwyllgor Cynllunio'r Cyngor roi sylw i'r angen addysgol ar gyfer yr ysgol a'r ffaith nad oes unrhyw leoliad hyfyw arall y tu allan i'r ardal lle mae perygl llifogydd.

"Ar yr amod bod y Pwyllgor Cynllunio yn fodlon bod camau'n cael eu cymryd i liniaru'r risgiau o lifogydd, mae'r posibilrwydd yno iddyn nhw gymeradwyo'r cais."

Straeon perthnasol