Dewisiadau anodd i'r Canghellor

George Osborne

Vaughan Roderick yn dadansoddi'r problemau sy'n wynebu'r Canghellor George Osborne wrth iddo gyflwyno ei adolygiad gwariant.

I bob pwrpas, datganiad heddiw yw'r drydedd gyllideb i George Osborne gyflwyno eleni a, heb os, hon yw'r anoddaf i'r Canghellor ar ôl i amgylchiadau glymu ei ddwylo mewn sawl maes.

Tamaid i aros pryd oedd cyllideb y gwanwyn eleni, a rhagflas o'r hyn oedd i ddod oedd y gyllideb frys yn yr haf.

Bryd hynny, mae'n debyg bod Mr Osborne o'r farn y byddai ganddo ystod eang o ddewisiadau wrth benderfynu lle i dorri er mwyn dileu'r diffyg.

Hynod o gyfyng

Erbyn hyn mae'r dewisiadau yn edrych yn hynod o gyfyng.

Mae cynllun y Canghellor i arbed £4 biliwn gyda thoriadau i gredydau treth eisoes wedi cwympo'n ddarnau ac oherwydd y sefyllfa yn y Dwyrain Canol, cynyddu nid cwympo mae'r gwariant ar amddiffyn a'r gwasanaethau diogelwch.

Image copyright PA
Image caption Cynyddu nid cwympo mae'r gwariant ar amddiffyn a'r gwasanaethau diogelwch

'Penderfyniadau anodd'

Mae'r pwysau gaeafol ar y Gwasanaeth Iechyd yn Lloegr hefyd yn golygu y bydd y gwariant yn y maes hwnnw'n cynyddu a chyda'r llywodraeth yn diogelu gwariant ar ysgolion a chymorth rhyngwladol, does 'na ddim llawer o lefydd ar ôl i'r fwyell ddisgyn.

Â'u pennau ar y bloc unwaith yn rhagor mae cynghorau lleol Lloegr, yr heddlu a gwariant ar rannau o'r Gwasanaeth Iechyd ac addysg nad ydynt wedi eu diogelu, fel addysg i bobl dros 16, iechyd cyhoeddus a bwrsaris i nyrsys dan hyfforddiant.

Mae'r gwasanaethau hynny eisoes wedi dioddef toriadau difrifol ac mae'n bosib y bydd rhai o gynghorau Lloegr yn ei chael hi'n anodd llunio cyllideb gyfreithlon i ddarparu gwasanaethau statudol.

O fewn y meysydd datganoledig, mater i Lywodraeth Cymru a'r Cynulliad fydd pennu pwy fydd yn diodde' y boen fwyaf, ond gyda chynghorau Cymru wedi dioddef llai na rhai Lloegr hyd yma mae'n debyg bod ein cynghorwyr yn wynebu penderfyniadau anodd iawn dros y misoedd a'r blynyddoedd nesaf.

Bydd y Canghellor yn codi ar ei draed yn Nhŷ'r Cyffredin am 12:30, gan amlinellu targedau i wahanol adrannau'r llywodraeth ar gyfer arbedion o £20 biliwn erbyn 2020. Fe fydd hefyd yn rhoi manylion am faint cyllideb Llywodraeth Cymru am y pedair blynedd nesaf.

Bydd y diweddaraf am yr Adolygiad Gwariant ar ein llif byw.