Dewisiadau anodd i'r Canghellor

Vaughan Roderick
Golygydd Materion Cymreig y BBC

Cyhoeddwyd

Vaughan Roderick yn dadansoddi'r problemau sy'n wynebu'r Canghellor George Osborne wrth iddo gyflwyno ei adolygiad gwariant.

I bob pwrpas, datganiad heddiw yw'r drydedd gyllideb i George Osborne gyflwyno eleni a, heb os, hon yw'r anoddaf i'r Canghellor ar ôl i amgylchiadau glymu ei ddwylo mewn sawl maes.

Tamaid i aros pryd oedd cyllideb y gwanwyn eleni, a rhagflas o'r hyn oedd i ddod oedd y gyllideb frys yn yr haf.

Bryd hynny, mae'n debyg bod Mr Osborne o'r farn y byddai ganddo ystod eang o ddewisiadau wrth benderfynu lle i dorri er mwyn dileu'r diffyg.

Hynod o gyfyng

Erbyn hyn mae'r dewisiadau yn edrych yn hynod o gyfyng.

Mae cynllun y Canghellor i arbed £4 biliwn gyda thoriadau i gredydau treth eisoes wedi cwympo'n ddarnau ac oherwydd y sefyllfa yn y Dwyrain Canol, cynyddu nid cwympo mae'r gwariant ar amddiffyn a'r gwasanaethau diogelwch.

ffynhonnell y llun, PA
disgrifiad o’r llunCynyddu nid cwympo mae'r gwariant ar amddiffyn a'r gwasanaethau diogelwch

'Penderfyniadau anodd'

Mae'r pwysau gaeafol ar y Gwasanaeth Iechyd yn Lloegr hefyd yn golygu y bydd y gwariant yn y maes hwnnw'n cynyddu a chyda'r llywodraeth yn diogelu gwariant ar ysgolion a chymorth rhyngwladol, does 'na ddim llawer o lefydd ar ôl i'r fwyell ddisgyn.

Â'u pennau ar y bloc unwaith yn rhagor mae cynghorau lleol Lloegr, yr heddlu a gwariant ar rannau o'r Gwasanaeth Iechyd ac addysg nad ydynt wedi eu diogelu, fel addysg i bobl dros 16, iechyd cyhoeddus a bwrsaris i nyrsys dan hyfforddiant.

Mae'r gwasanaethau hynny eisoes wedi dioddef toriadau difrifol ac mae'n bosib y bydd rhai o gynghorau Lloegr yn ei chael hi'n anodd llunio cyllideb gyfreithlon i ddarparu gwasanaethau statudol.

O fewn y meysydd datganoledig, mater i Lywodraeth Cymru a'r Cynulliad fydd pennu pwy fydd yn diodde' y boen fwyaf, ond gyda chynghorau Cymru wedi dioddef llai na rhai Lloegr hyd yma mae'n debyg bod ein cynghorwyr yn wynebu penderfyniadau anodd iawn dros y misoedd a'r blynyddoedd nesaf.

Bydd y Canghellor yn codi ar ei draed yn Nhŷ'r Cyffredin am 12:30, gan amlinellu targedau i wahanol adrannau'r llywodraeth ar gyfer arbedion o £20 biliwn erbyn 2020. Fe fydd hefyd yn rhoi manylion am faint cyllideb Llywodraeth Cymru am y pedair blynedd nesaf.

Bydd y diweddaraf am yr Adolygiad Gwariant ar ein llif byw.