Gwneud y pethau bychain

yr atom Image copyright Prifysgol y Drindod Dewi Sant

Rhoi hwb i'r iaith Gymraeg yn Sir Gâr, dyna ydi nod Yr Atom sydd wedi agor yn nhref Caerfyrddin. Rheolwraig y ganolfan, Iola Wyn, fu'n sôn mwy wrth Cymru Fyw am sut y gall y ganolfan roi rhagor o hyder i bobl leol siarad yr iaith:


Sgwrsio yn y Gymraeg

Mae canran uchel o bobl Caerfyrddin yn deall yr iaith, ond yn teimlo'n ddi-hyder wrth geisio ei siarad hi. Gallaf gadarnhau hynny ar sail y niferoedd sydd eisoes yn dod i mewn i'r Atom ac yn nodi eu bod yn ei chael hi'n anodd cynnal sgwrs.

Dywedodd dyn ifanc wrtha' i heddi' yng nghaffi'r Atom, ei fod e'n mwynhau cael sgwrs fach dawel gyda'i Fam-gu yn Gymraeg ond yn ofni mentro ymhellach.

Roedd hi'n amlwg fod perthynas agos rhyngddo â'i Fam-gu, a'i fod e'n teimlo'n gyfforddus yn ei chwmni, ac felly mae'r hyder o siarad Cymraeg yn dod o rywle, yn gwbwl naturiol.

Mae e wedi bod yma yng nghaffi'r Atom droeon yn ystod yr wythnosau diwethaf. A bob tro mae e yma, mae e'n cyfarwyddo â phopeth sydd yma, o fwydlen Gymraeg y caffi, i gyfarchiad Cymraeg y staff, sgyrsiau cwsmeriaid eraill o'i amgylch, ac acenion Sir Gâr, Sir Benfro, Ceredigion ac Abertawe yn bennaf.

Image caption Iola Wyn: "Gam wrth gam, mae'r pethau bychain yn gwneud gwahaniaeth"

Chwistrelliad o hyder

Mae'r arwyddion a'r posteri ar y waliau yn dod yn fwy cyfarwydd iddo. Wrth gwrs nid person yw'r Atom, ond adeilad. Ond fel ei Fam-gu, nod y ganolfan hon yw cynnig sicrwydd, anogaeth a magu hyder. A chyn hir rwy'n mawr obeithio y bydd yr ymwelydd hwn yn teimlo'n gwbl gartrefol yma, fel y mae'n teimlo yng nghartref ei Fam-gu.

Mae fy neges yn glir i Gymry ardal Caerfyrddin sy'n ddi-hyder. Dewch i'r Atom, a d'wedwch wrtha' i be rydych chi ei angen er mwyn ail-gydio yn eich Cymraeg, neu er mwyn cael chwistrelliad o hyder.

Byddaf yn cwrdd ag un wraig yr wythnos hon sydd wedi cysylltu â mi yn gofyn am gymorth. Dwi'n amau ai gwersi ffurfiol Cymraeg yw'r ateb yn y sefyllfa hon, ond cyfle i ddefnyddio a gwrando ar sgrysiau Cymraeg mewn awyrgylch naturiol.

Does dim angen Cymraeg rhugl a chadarn i gymryd rhan mewn gwers cadw'n heini na ioga. Does dim angen y ddawn i gynganeddu mewn dosbarth zumba neu wers arlunio. Gyda chynifer o ystafelloedd a mannau cyfarfod yn Yr Atom, mae'r opsiynau'n ddi-ben-draw.

Wedi i mi egluro diben a nod Yr Atom heddiw wrth y dyn ifanc yn y caffi, cefais yr ymateb gorau posib. Ei eiriau wrth adael oedd. "I'll have to stop siarad Saesneg with you. From now on, I'll siarad Cymraeg with you when I come in here."

Gam wrth gam, mae'r pethau bychain yn gwneud gwahaniaeth. Gair wrth air, mae modd creu brawddeg. Brawddeg wrth frawddeg, mae modd creu sgwrs. Electron wrth electron, mae modd creu Atom.

Image copyright Yr Atom