Saith Diwrnod

Rennes prison
Image caption Roedd Merfyn Turner am weld newid agwedd tuag at garcharorion

Yn y Faner Newydd, mae Llion Wigley'n trafod y ffordd mae Prydain wedi carcharu troseddwyr dros y ganrif ddiwethaf, a hynny am ei bod yn ganmlwyddiant geni Merfyn Turner, sydd, yn ôl Llion, yn un o arwyr dyngarol mwyaf Cymru'r ugeinfed ganrif.

Yr hyn a wnaeth Merfyn Turner, yn dilyn cyfnod yn y carchar fel gwrthwynebydd cydwybodol, oedd agor Norman House, y tŷ hanner ffordd cyntaf i gyn-garcharorion, ac ysbrydolodd ei waith arloesol a llwyddiannus dai tebyg ar hyd a lled gwledydd Prydain.

I Merfyn, mab i weinidog Wesleaidd a grwydrodd tipyn o amgylch Cymru gyda'i deulu yn ystod ei blentyndod, pobl ansicr eu safle, arwynebol eu cysylltiadau ac aflwyddiannus eu hymdrechion oedd llawer o droseddwyr, oedd yn haeddu cydymdeimlad a chefnogaeth yn hytrach na chondemniad.

Ac yn ôl Llion Wigley, mae gwersi gennym ni i'w dysgu gan yr arloeswr hwn heddiw - mae'n rhaid i ni fel cymdeithas wrthod yr ofn a'r casineb tuag at garcharorion, a mynnu bod cyfiawnder cymunedol ar gael yn ein cymunedau ni i gyd.

Image caption Syr Thomas Picton oedd y ffigwr uchaf ym myddion Prydain i gael ei ladd yn Waterloo

Cymro hanesyddol arall, pur wahanol, sy'n cael sylw ar Cymru Fyw Yn ôl Ann Dorset o Amgueddfa Caerfyrddin, bwystfil o ddyn oedd Syr Thomas Picton, y ffigwr uchaf ym myddin Prydain i gael ei ladd yn Waterloo union 200 mlynedd yn ôl, ond y ffaith ei fod yn fwystfil oedd yn ei wneud yn filwr llwyddiannus.

Fel Llywodraethwr Trinidad rhoddodd gosbau llymach i'r caethweision oedd yn gweithio yn y caeau siwgr, ond mae'n bwysig cofio bod llawer yn cytuno â'i agwedd a bod cyfoeth llawer o'n dinasoedd ni yn deillio o'r fasnach caethiwo a'r planhigfeydd siwgr.

Yn ystod yr hyn mae Lyn Ebenezer yn y Cymro'n ei alw'n gyfnod o gynni honedig, does nemor wythnos yn mynd heibio heb i ni glywed am dorri gwasanaethau.

Ond synnwyd Lyn o ddeall fod cynghorau ledled Cymru dros y pum mlynedd diwethaf wedi gwario £200,000 ar wahanol selebs am ymddangos mewn gwahanol weithgareddau.

Barn Lyn yw y byddai'n well bargen eu talu i gadw draw, ac mae'n holi oes cyfiawnhad i dalu £10,000 am bedwar ymddangosiad i gyflwyno gwobrau amgylcheddol - hyd yn oed i un o'n cyflwynwyr teledu gorau.

Ond o ddeall bod Cyngor Caerfyrddin wedi talu £400 i gast Pobol y Cwm am hybu Gwastraff Cynaliadwy, sylw Lyn yw bod hynny'n ddigon addas - maen nhw'n gyfarwydd â derbyn arian am rwtsh.

Image copyright Getty Images
Image caption Cymru ymhlith prif ddetholion y byd

Yn ôl erthygl olygyddol Golwg, mae hen ddigon o drafod wedi bod ar bêl-droed ers y gêm fawr yng Nghaerdydd yn erbyn Gwlad Belg yr wythnos ddiwetha, ond dyw hynny ddim yn golygu bod y trafod ar ben - nac'di wir.

Yn ôl Phil Stead yn Golwg, yr awyrgylch nos Wener yng Nghaerdydd oedd y gorau o unrhyw gêm genedlaethol neu glwb mae erioed wedi'i brofi, a phan ymunodd 30,000 o bobl i greu côr enfawr yn hwyr yn y gêm i godi ysbryd y tîm, dyna'r munud yr enillodd Cymru ei gêm fwyaf am dros ddegawd.

Ac yn ôl Iolo Cheung ar flog Golwg360 , mae Cymru ar drothwy cyrraedd y deg uchaf yn netholion y byd.

Na, meddai, nid camgymeriad yw hwnna, y deg tîm gorau YN Y BYD, yn uwch na Sbaen, Croatia, yr Eidal a Ffrainc, ac o fewn trwch blewyn i fod yn uwch na Lloegr hefyd.

'Da ni wedi codi o Bot 6 i Bot 1 mewn pedair blynedd, y tîm cyntaf erioed i wneud hynny. Chewch chi ddim llawer o straeon tylwyth teg gwell na honna.

Na chewch wir, felly gwell i ni ei mwynhau hi tra gallwn ni.