Croeso nôl, Pen Gwyn!

Pen Gwyn
Image caption Mae Pen Gwyn wedi dod yr holl ffordd o Batagonia i weld ei hen gyfaill, Mistar Urdd

Bydd Mistar Urdd yn croesawu ei ffrind, Pen Gwyn, o Batagonia i Faes yr Eisteddfod yn Llancaiach Fawr eleni, 30 mlynedd a mwy ers i'r ddau gyfaill gyfarfod diwethaf.

Fe gyflwynwyd y cymeriad yn wreiddiol ym 1979 gan swyddog cyhoeddusrwydd yr Urdd ar y pryd, Wynne Melville Jones, a fu hefyd yn gyfrifol am greu Mistar Urdd.

Bydd Pen Gwyn yn bresennol ar y maes ar ffurf teganau meddal fydd ar werth yn stondin yr Urdd.

Bydd Pen Gwyn hefyd yn ymddangos yng nghylchgrawn misol plant 7-11 oed yr Urdd, CIP, ar ôl i olygydd cylchgronau'r Urdd, Llio Maddocks, ddod o hyd i gartŵnau gwreiddiol o'r cymeriad a grëwyd gan awdur llyfrau Sali Mali, y diweddar Mary Vaughan Jones.

Fe ddarganfuwyd y cartŵnau mewn hen rifynnau o'r cylchgrawn Deryn oedd wedi'u storio yng Ngwersyll yr Urdd Glan-llyn.

Fe fyddan nhw'n cael eu diweddaru yn weledol a'u hatgynhyrchu mewn lliw llawn yn CIP o fis Medi ymlaen.

Mae presenoldeb Pen Gwyn ar faes Eisteddfod Caerffili yn cyd-fynd â'r dathliadau i nodi 150 mlynedd ers sefydlu'r Wladfa, ac mae'n un o nifer o weithgareddau yn gysylltiedig â Phatagonia sydd ar y gweill gan yr Urdd.

Bydd criw o ddisgyblion o Ysgol yr Hendre, Patagonia yn ymweld â'r Maes, ac mae Neges Heddwch ac Ewyllys Da yr Urdd 2015 wedi'i hysbrydoli gan fordaith y Mimosa, a gludodd y Cymry cyntaf hynny i Dde America.

Image caption Cip ar un o gartŵnau gwreiddiol Pen Gwyn

Rhyddhau cân

Eglura Wynne Melville Jones, a sefydlodd yn ddiweddarach gwmni cysylltiadau cyhoeddus dwyieithog Stratamatrix ac sydd bellach yn gweithio fel artist: "Fe ofynwyd i mi ar ddiwedd y 1970au i ystyried creu cymeriad i fod yn gwmni i Mistar Urdd, a'r canlyniad fu creu ffrind trilliw a fyddai'n gallu pontio rhwng Cymru a Phatagonia a'i alw'n Pen Gwyn.

"Fe welwyd Pen Gwyn am y tro cyntaf pan laniodd ar ei ymweliad cyntaf â Chymru a hynny ym Maes Awyr Cymru Caerdydd a Mistar Urdd a nifer o blant yr Urdd yno i'w groesawu.

"Yn ogystal â'r cartwnau yn Deryn, fe ryddhawyd cân Pen Gwyn, wedi'i chyfansoddi gan Geraint Davies a'i pherfformio gan Emyr Wyn.

"Mae ail gyflwyno Pen Gwyn yn gyfle ardderchog i safleoli'r Urdd o fewn dathliadau Patagonia a bydd ef a Mistar Urdd yn siwr o greu mwy fyth o ddiddordeb a brwdfrydedd yng ngweithgareddau'r Urdd yng Nghymru ac yn y Wladfa."

"Ychwanega Llio Maddocks: "Ar ddiwedd y 1970au a dechrau'r 1980au roedd Pen Gwyn yn wyneb cyfarwydd yn yr Eisteddfod ac roedd yn gymeriad hoffus a doniol.

"Dwi'n sicr y bydd croeso cynnes iddo gan ddarllenwyr CIP a phlant ifanc ledled Cymru, a dwi'n edrych ymlaen at gael yr ymateb."

Am ragor o straeon am Eisteddfod yr Urdd, y diweddara' o'r maes ac orielau di-ri, cliciwch yma.