Cymuned o ffotograffwyr

Perleisiau yn perfformio yn agoriad swyddogol Neuadd yr Ysgol, Llanfihangel-ar-arth ar ei newydd wedd Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Perleisiau yn perfformio yn agoriad swyddogol Neuadd yr Ysgol, Llanfihangel-ar-arth ar ei newydd wedd

Clic! Gyda datblygiad camerâu digidol a'r ffonau clyfar mae 'na lawer mwy ohonon ni erbyn hyn yn tynnu lluniau yn amlach ac yn gallu eu rhannu rhwng teulu a ffrindiau mewn amrantiad.

Yn ddiweddar daeth aelodau un o gymunedau'r gorllewin at ei gilydd i ddysgu mwy am y grefft o dynnu lluniau da ac i ddogfennu ardal Llanfihangel-ar-arth.

Yn addas iawn, un o ferched y pentref, y ffotograffydd Lleucu Meinir, fu'n arwain y prosiect ac yn rhoi cyngor amserol i'r tynwyr lluniau. Bu hi'n sôn mwy wrth Cymru Fyw am fwriad y prosiect:

Pawb a'i steil

Daw'r gair photography... ffotograffiaeth o'r Roeg, a'r ystyr yw paentio neu ysgrifennu gyda golau.

Mae'n anhygoel pa mor wahanol mae pob unigolyn yn gweld drwy'r camera - y gwrthrych maen nhw'n dewis ei gofnodi, sut mae'r golau yn cael ei ddefnyddio, maint y gwrthrych yn y ffrâm, onglau gwahanol... mae'r rhestr yn ddi-ddiwedd.

Hyd yn oed mewn ymarfer syml o fynd â chenhinen pedr tu fas i dynnu ei llun mewn gwahanol ffyrdd, mae steil penodol pob ffotograffydd yn dechrau dod i'r amlwg.

Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Dehongliad David o genhinen bedr

Calon cymuned

Mae criw difyr wedi bod yn cwrdd ers rhai wythnosau i ddysgu mwy am ffotograffiaeth mewn modd amgen, anffurfiol yn Neuadd yr Ysgol, Llanfihangel-ar-arth, Sir Gaerfyrddin.

Bwriad y prosiect yw denu amrediad ehangach i fod yn rhan o weithgareddau'r neuadd wedi cyfnod ar gau yn cael ei hadnewyddu.

Mae'r pensaer lleol, Ieuan Walters wedi gwneud gwaith anhygoel yn trawsffurfio'r hen ysgol yn neuadd fodern, ffresh, gynnes sy'n bleser i fod ynddi.

Yn ystod y sesiynau ffotograffiaeth, mae'r myfyrwyr wedi bod yn creu lluniau ar y thema Plwyf Llanfihangel a'u perthynas nhw â'r plwyf.

Maent wedi dehongli hyn mewn ffyrdd cwbwl wahanol sy'n adlewyrchu eu diddordebau, eu hangerdd a'u teimladau.

Cafodd Neuadd yr Ysgol ei hail-agor yn swyddogol ar 4 Mai 2015 gyda Gwyneth Glyn, Bryn Fôn a'r Perleisiau yn diddanu'r dorf, ac mi'r oedd pawb yn sgwrsio am y delweddau difyr a oedd yn llenwi pob silff ffenest fawr.

Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Gwyneth Glyn yn difyrru cenhedlaeth newydd o ffotograffwyr Llanfihangel-ar-arth

Ymdrechion y prentisiaid

Dyma nifer o'r delweddau gafodd eu creu yn ystod y prosiect:

Penderfynodd Guto, sy'n weinidog lleol, ddarlunio'r melinau gwynt modern yn erbyn hen adfeilion cartrefi ardal Alltwalis, sy'n rhan o blwyf Llanfihangel. Y melinau gwynt yma fu'n gyfrifol am lawer o'r cyllid a sicrhaodd allu adnewyddu'r neuadd. Dyma'r geiriau sy'n cydfynd â'i ddelweddau:

'Ond bugeiliaid newydd sydd

Ar yr hen fynyddoedd hyn'.

Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Un o'r "bugeiliaid newydd" trwy lens Guto

Cofnodi natur a byd amaeth o'i gwmpas yw bryd y saer lleol, John Glennydd, sydd â'i deulu yn ymestyn yn ôl cenedlaethau yn yr ardal.

Mae ganddo ddiddordeb mawr mewn hen luniau o'r ardal a'r trên stêm a oedd yn rhedeg trwy'r pentref tan y 60au. Mi fyddwn yn ail-greu nifer o'r hen luniau o'r pentref dros weddill y prosiect.

Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Dyw hi ddim yn dywydd rhoi dillad ar y lein. Un o luniau John Glennydd

Mae John Bowen, sydd hefyd â chenedlaethau o'i deulu yn hanu o'r pentref, yn ddisgybl Lefel A yn Ysgol Dyffryn Teifi. Ffotograffiaeth a Celf yw dau o'i bynciau. Mae'n dwli ar dechnoleg ac yn defnyddio photoshop i'r eithaf.

Ond gadawodd y teganau trydan yn ystod y cwrs a chanolbwyntio ar bortreadu ei deulu sy'n byw o'i amgylch. Dyma lun o'i Famgu yn ei chegin. Mi'r oedd ei fam wrth ei bodd yn cerdded fewn i'r neuadd ac yn gweld y llun yn syllu arni.

Image copyright LLeucu Meinir
Image caption Portread John Bowen o'i Famgu

Dyma eiriau Nia, sy'n gweithio mewn caffi yn Llandysul, am ei dewis o ddelweddau:

"Mae pontydd yn rhoi gwahanol emosiynau imi gan bod pensaernïaeth, maint a siâp pob pont yn wahanol. Mae gwead gwahanol y meini cerrig yn ddiddorol."

Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Mae gwead y meini cerrig yn tynnu sylw Sian at bontydd

Dyma eglurhad Meinir o'i lluniau:

"Rwy'n byw yn Llanfihangel-ar-arth ac yn trefnu cwmni crefftau gyda fy ngŵr a'm mab. Mae gennym 7 o blant sydd i gyd wedi bod yn ddisgyblion yn ysgol fach y pentref cyn iddi gau yn 2003.

"Mae'r llun o'r groes yn dod o Eglwys Llanfihangel. Yn yr eglwys mae dwy garreg o'r oes Rufeinig. Mae un gydag ysgrifen Lladin wedi'i naddu i mewn i'r garreg - "Hiciacit Ulcagnus filius Senomas".

"Gosodais hen gadair bren, oedd â siâp ffurf croes wedi torri yn ei chefn, o flaen y garreg a thynnu'r llun trwy ffurf y groes."

Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Croes Rufeinig yn Eglwys Llanfihangel-ar-arth

Ac yn olaf, dyma eiriau Sulwen, sy'n byw yn Pontweli, ond a fu'n ddisgybl yn Ysgol Llanfihangel:

"Wrth gerdded o gwmpas mynwent eglwys plwyf Llanfihangel, yn aros i'r haul ymddangos o du ôl i'r wybren gymylog, mi ddigwyddais sylwi ar hen blaster coffa Fictorianaidd ar fedd.

"Cefais fy nghyfareddu gan y manylion arnynt, a'r un fath gyda'r rheiliau gwaith haearn ar y bedd nesaf. Fe ddaliodd fy llygad a fy nychymyg wrth geisio dal y gwahanol weadau, siapiau a lliwiau.

Image copyright Lleucu Meinir
Image caption Rheiliau haearn ar fedd yn y fynwent yn creu argraff ar Sulwen o Bontweli

"Dw i'n nyrs gyda bron 30 mlynedd o brofiad yn y GIG. Rwy'n mwynhau ffotograffiaeth, ond yn ffyslyd o be' dw i'n tynnu llun ohono.

"Mae pobl yn dueddol o greu 'annibendod' yn fy lluniau. Mae natur mor brydferth ac urddasol ac yn haeddiannol o'r sylw i gyd."

Y ffotograffwyr brwdfrydig:

Nia - gweithio mewn caffi yn Llandysul a dwli ar gemau fideo.

Sulwen - Nyrs sy'n byw yn Pontweli. Aeth i Ysgol Llanfihangel. Dwli ar luniau natur.

Guto - Gweinidog yn ardal Llandysul ac eisiau perffeithio ei grefft ffotograffiaeth.

Sian - Byw yn Llandysul ac wedi mynd nôl i astudio Celf.

David - Byw yn Llanfihangel-ar-arth ac wedi astudio celf.

John Bowen - Myfyriwr Lefel A yn Ysgol Dyffryn Teifi. Ffotograffiaeth a Celf yw dau o'i bynciau. Dwli ar dechnoleg.

John Glennydd - Saer coed wedi ymddeol yn Llanfihangel. Gwneud pibau Cymreig ac eisiau dysgu golygu lluniau.

Mair - Athrawes wedi ymddeol ac aelod o bwyllgor y neuadd. Eisiau dysgu sgiliau ymarferol ffotograffiaeth a llwytho i wefan y pentref. Byw yn y pentref.

Meinir - Gweithio i gwmni crefftau lleol ac yn aelod o bwyllgor y neuadd. Eisiau dysgu sgiliau ymarferol ffotograffiaeth a llwytho i wefan y pentref. Byw yn y pentref.

Nanon - Disgybl TGAU yn Ysgol Dyffryn Teifi. Diddordeb mewn ffotograffiaeth yn enwedig tynnu lluniau o adeiladau.