Dadorchuddio cofeb i lowyr y Parlwr Du

Offer pen pwll yn Ffynnongroyw
Image caption Bydd yr offer pen pwll yn rhan o gofeb newydd i gofio am bwll glo y Parlwr Du

Bydd cofeb newydd i gofio pwll glo y Parlwr Du ger Prestatyn yn cael ei ddadorchuddio yn ddiweddarach.

Fe gaeodd y lofa yn 1996 ar ôl dros 100 mlynedd mewn bodolaeth, a hwn oedd y pwll glo dwfn olaf i gau yn y gogledd.

Agorodd y pwll yn yr 1880au, ac yn ei anterth roedd yn cyflogi 500 o weithwyr.

Dim ond plac bychan sydd wedi sefyll fel cofeb i'r pwll a'r dynion oedd yn gweithio yno hyd yn hyn, ond bydd offer pen pwll yr hen lofa yn cael ei ddefnyddio fel rhan o'r gofeb newydd. Bydd sylfaen y gofeb wedi ei llunio allan o garreg leol Gwesbyr.

Undod

Roedd un o gyn-lowyr y pwll, John Wilshire, wedi chwarae rhan flaenllaw wrth drefnu'r gofeb, ac mae'n credu fod cael cofeb i'r Parlwr Du yn bwysig:

"Does 'na ddim byd ond plac yn ymyl y ganolfan yn Ffynnongroyw, ond does 'na neb yn mynd drwy Ffynnongroyw, felly da ni eisiau rhoi cofeb yma hefo bwrdd hysbysiadau i ddod a phobl i mewn i'r pentref i weld beth ydi'r hanes", meddai.

Mae'n credu fod y pwll wedi cadw undod y gymuned tra roedd ar agor:

"Ers i'r pwll orffen mae pentref Ffynnongroyw wedi ffragmentio, ac mae'r bechgyn ifanc wedi symud i fyw i Brestatyn, y Rhyl a Treffynnon - maen nhw'n gadael y pentref, ac wedyn mae'r pentref wedi mynd i lawr."

Yn ôl y trefnwyr fe fydd y gofeb newydd yn ddathliad o bwll glo'r Parlwr Du, ac yn ddathliad hefyd o dreftadaeth ddiwydiannol yr ardal.

Fe fydd y gofeb yn cael ei dadorchuddio i goffáu'r pwll dwfn olaf i gau yng ngogledd Cymru, ac fe fydd yn ddathliad o dreftadaeth ddiwydiannol yr ardal.