Cyngor Caerdydd: "Arweinyddiaeth a rheolaeth dameidiog"

Cyngor Caerdydd Image copyright M J Richardson

Mae Cyngor Caerdydd yn methu â gwella eu gwasanaethau oherwydd "arweinyddiaeth a rheolaeth dameidiog", yn ôl Swyddfa Archwilio Cymru.

Mae'r Swyddfa Archwilio yn dweud nad yw'r cyngor yn gwneud digon i fynd i'r afael â "gwendidau hir dymor" neu gynllunio'n effeithiol ar gyfer toriadau i'r gyllideb.

Yn ogystal mae'r broses o wneud penderfyniadau yn "aneffeithiol ac yn dioddef o ddiffyg tryloywder".

Mae arweinydd Cyngor Caerdydd, Phil Bale, wedi dweud bod yr adroddiad yn nodi'r her sy'n wynebu'r cyngor, a hynny'n gwbl blaen.

'Gweithredu ar frys'

Roedd yr adroddiad gan Huw Vaughan Thomas, Archwiliwr Cyffredinol Cymru, yn asesu sut oedd y cyngor, y mwyaf yng Nghymru, wedi perfformio yn 2012/2013 ac yn gwerthuso eu cynlluniau ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf.

Derbyniodd y cyngor glod gan Mr Thomas am gyflwyno uwch dîm reoli newydd a chael hyd i werth £50 miliwn o arbedion posibl.

Ond mae'r adroddiad yn dweud bod angen i'r cyngor "weithredu ar frys" i wneud gwelliannau.

Yn ôl yr adroddiad: "Mae pobl hŷn yng Nghaerdydd yn disgwyl hirach am ofal addas ac mae'r oedi'n cynyddu."

Mae'r archwiliwr cyffredinol yn pryderu nad yw Cyngor Caerdydd yn cynllunio'n ddigonol ar gyfer gwneud arbedion.

"Mae perfformiad addysg yn parhau'n gymharol wan ac mae canran uwch o blant sydd yng ngofal yr awdurdod yn gadael yr ysgol heb unrhyw gymwysterau.

"Mae Caerdydd wedi llwyddo i wella canlyniadau cyfnod allweddol 2 a 3, ond mae'r cynnydd hwnnw'n parhau i fod yn is na'r cynnydd cyfartalog sydd wedi ei weld ar gyfer holl gynghorau Cymru.

Bydd Swyddfa Archwilio Cymru yn monitro'r cyngor gan gynnal archwiliad dilynol y flwyddyn nesaf.

'Llawer o waith i'w wneud'

Dywedodd Mr Thomas: "Mae Cyngor Caerdydd, fel pob cyngor arall, yn wynebu toriadau sylweddol i'w gyllideb.

"Mae fy adroddiad yn dangos nad yw'r cyngor yn gwneud digon i gynllunio ar gyfer y toriadau yn ei gyllideb nac yn gwneud digon i fynd i'r afael â gwendidau hir dymor yn eu gwasanaethau.

"Rydw i'n gobeithio y bydd yr adroddiad yn rhoi'r sbardun sydd ei angen i fynd i'r afael â'r materion yma a datblygu prosesau newydd, prosesau mae'r cyngor eisoes wedi cychwyn eu cyflwyno."

Dywedodd y Cynghorydd Bale bod proses ymgynghori'r awdurdod lleol, Sgwrs Caerdydd, yn anelu at annog pobl i rannu eu syniadau ynglŷn â gwella'r ddinas.

Dywedodd: "Tydan ni ddim dan gamargraff ynglŷn â'r gwaith sy'n ein hwynebu ac mae hi'n amlwg bod angen gwneud llawer o waith i sicrhau bod y cyngor yn gallu darparu gwasanaethau ar gyfer pobl Caerdydd yn ystod y cyfnod economaidd anodd hwn.

"Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i ni feddwl yn wahanol ynglŷn â sut rydan ni'n cynllunio a darparu ein gwasanaethau yn y dyfodol, gan weithio gydag ein partneriaid a'n cymunedau."