Cartrefi gofal yn wynebu "argyfwng" nyrsys

nyrs yn rhoi diod i glaf Image copyright Reuters
Image caption Yn ôl Fforwm Gofal Cymru mae'r prinder nyrsys i weithio mewn cartrefi gofal yn agos i fod yn "argyfwng"

Mae angen gwneud mwy i ddenu nyrsys i'r sector gofal breifat yng Nghymru er mwyn lleihau'r pwysau ar ysbytai yn ôl ymgyrchwyr.

Dywedodd cadeirydd Fforwm Gofal Cymru, Mario Kreft fod y prinder nyrsys i weithio mewn cartrefi gofal yn agos i fod yn 'argyfwng'.

Gwnaeth Mr Kreft y sylwadau yma ar ôl iddi ddod i'r amlwg fod dau gartref yn ardal Pen-y-bont ar Ogwr wedi gorfod cau oherwydd problemau recriwtio.

Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud eu bod yn gweithio i sicrhau fod gofal a lles y preswylwyr yn cael eu gwarchod wrth i'r cartrefi gau.

Mae 'HC-One', sy'n berchen ar gartrefi Abergarw Mawr ym Mrynmenyn a Southmead Grange yn Ne Corneli yn beio prinder cenedlaethol o staff nyrsio wrth wneud y 'penderfyniad anodd' i orfod cau'r ddau gartref.

Dywedodd Mr Kreft fod cau'r cartrefi yn 'symptom' o'r problemau sy'n effeithio ar gartrefi gofal ar draws Cymru ac yn y ffordd 'ddiffygiol' y mae gofal cymdeithasol yn cael ei gomisiynu.

Meddai: "Mae cyfanswm o dros 20,000 o welyau yn y sector gofal cymdeithasol annibynnol yng Nghymru, ac o'r rheini mae 11,500 o welyau ar gyfer pobl sydd angen gofal nyrsio, ac mae'r gwelyau yma yn angenrheidiol i'r GIG i weithredu'n effeithiol.

"Mae perchnogion y ddau gartref ym Mhen-y-bont wedi bod yn gwbl glir mai'r broblem fwyaf oedd yn eu wynebu oedd diffyg nyrsys, a'r gallu i recriwtio digon o nyrsys o'r safon angenrheidiol.

"Os nad ydym yn dod â mwy o nyrsys i mewn i'r sector annibynnol, yna bydd cau cartrefi yn rywbeth anochel sy'n golygu y bydd mwy o bobl angen gwasanaeth mewn gwelyau ysbyty.

"Mae hynny'n golygu ein bod yn cerdded yn ddiarwybod i mewn i storm o leihau adnoddau ac argyfwng recriwtio oni bai bod camau brys yn cael eu cymryd."

Dywedodd Mr Kreft fod lefel morâl a chymhelliant yn y sector gofal yng Nghymru'r isaf y mae wedi bod mewn 30 mlynedd".

Ychwanegodd: "Mae angen i'r broses gomisiynu adlewyrchu'r bobl sydd angen i ni eu cyflogi a'u cadw.

Image copyright Ceidiog Hughes comms
Image caption Dywedodd Mr Kreft fod lefel morâl a chymhelliant yn y sector gofal yng Nghymru'r isaf y mae wedi bod mewn 30 mlynedd

"Dylai ein strategaeth fod yn ryng-gysylltiedig fel y gallwn weithio mewn partneriaeth gyda'n cydweithwyr mewn byrddau iechyd, gyda llywodraeth Cymru, er mwyn sicrhau ein bod yn denu'r bobl iawn i weithio ym maes gofal cymdeithasol.

"Mae'n ffaith fod gofalu am bobl yn yr ysbyty yn llawer mwy costus na darparu gofal mewn cartref nyrsio, ac yn atal derbyniadau rheolaidd diangen i'r ysbyty."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae byrddau iechyd ac ymddiriedolaethau yn gyfrifol am adnabod anghenion y gweithlu ar gyfer eu poblogaethau.

"Mae Gwasanaeth Datblygu Addysg y Gweithlu yn gweithio gyda byrddau iechyd i ddeall gofynion sectorau ar wahân i'r GIG, megis nyrsys cartref gofal.

"Mae hyn yn cael ei ystyried bob blwyddyn pan fydd cyfleoedd addysg cyn-gofrestru yn cael eu comisiynu."